De website frieschdagblad.nl maakt gebruik van cookies.

zaterdag 16 december

Regiodonderdag, 21 augustus 2003

Uit nood met z’n allen in dezelfde tobbe
GERKO LAST
Leeuwarden – De aanhoudende droogte in Nederland doet veel mensen terugdenken aan de zomer van 1947, toen het bijzonder warm en droog was. Veel minder vaak wordt gedacht aan het jaar 1959. Ook dat was een droog jaar. Met extra bijzondere omstandigheden: de droogte trof Nederland niet in de zomer, maar uitsluitend in het voorjaar. Op 26 juni ging het voor het eerst weer regenen. Toen was het al droog sinds de eerste dagen van mei.
Het jaar 1959 was een moeilijk jaar voor de boeren. Vooral de noordwesthoek van Fryslân werd zwaar getroffen. De aardappelen wilden niet groeien, de oogst bleef ver achter bij de verwachtingen. Veel akkerbouwers hadden last van extra luis in hun gewassen. Er moest vaak en veel worden gesproeid.
Het speelt 44 jaar geleden, en het krantenverslag in het Friesch Dagblad over de droogte - deze krant wijdde een hele pagina aan het fenomeen, een unicum in die tijd - spreekt boekdelen over hoeveel er sinds die tijd is veranderd. De verslaggevers togen naar Reahûs, om daar de situatie in ogenschouw te nemen. Daar troffen ze een bejaarde inwoner aan, Bleeker, die bezig was met het schoonmaken van zijn regenwaterbak. Het laatste beetje water dat uit de bak kwam was vies en modderig.
Bleeker moest nu proberen op andere manieren aan water te komen - in het dorp was nog geen sprake van waterleiding. De gemeente Hennaarderadeel (nu: Littenseradiel) zag weinig in waterleiding in Reahûs: te veel kosten voor te weinig aansluiting. Op dinsdag 16 juni 1959 - het was nog steeds droog - werd besloten Reahûs, Hidaard en een gedeelte van Oosterend aan te sluiten op de waterleiding. Kosten: 230.000 gulden voor 116 huishoudens.

Melkbussen

Aan dat besluit had Bleeker in het droge voorjaar niets. De inwoners hadden een andere oplossing verzonnen. Iedere bewoner kreeg melkbussen uitgereikt, die door de melkvaarder werden meegenomen naar de zuivelfabriek in Oosterend. Daar werden de bussen gevuld met 40 liter water. Het was voor veel gezinnen een druppel op een gloeiende plaat. Inwoonster Zonderland vertelt de verslaggevers dat ze altijd water tekort heeft. Ze had de kinderen zaterdags noodgedwongen in dezelfde tobbe met water moeten stoppen. ,,Het is niet erg hygiënisch, maar wat moet je.’’
Het waterschap - toen: Provinciale Waterstaat - had in 1959 weinig moeite het peil van de Friese boezem te handhaven. Sinds begin mei stonden de sluizen bij het IJsselmeer wagenwijd open, en werd er per etmaal 3,5 miljoen kuub water Fryslân ingepompt. Genoeg water om het waterpeil in Fryslân en Groningen op de gewenste hoogte te houden.
In de krant van 17 juni 1959 wordt de vergelijking getrokken met het rampjaar 1929. Ook toen was het bijzonder droog, maar met veel ernstiger gevolgen. Sloten bleven droog staan, waardoor veel niet meer te drinken had. De aardappeloogst mislukte volkomen, en ook van andere gewassen bleef weinig over.
Een groot verschil is dat er toen geen water kon worden ingewonnen van het IJsselmeer. Het IJsselmeer is pas vanaf 1932 zoet geworden. In dat jaar werd de Afsluitdijk voltooid. Voor die tijd kon er geen water binnen worden gelaten zonder het grondwaterpeil zou te laten worden. Diezelfde discussie wordt nu in Zuid-Holland gevoerd. In de artikelen overheerst de dankbaarheid van het grote zoetwaterbad dat is ontstaan. ,,Er is voldoende reden om eens te herinneren aan het grote verschil, voorheen en thans’’, eindigt het hoofdartikel van donderdag 18 juni.

Regen!

Acht dagen later gaat het eindelijk regenen. De dag erna siert een foto van natte straten de voorpagina van de krant. Het onderschrift bij de foto spreekt van een feeststemming. ,,Veel huisvrouwen brachten in allerijl hun kamerplanten naar buiten. Daar werden de bloemetjes dus letterlijk buiten gezet. Het was opvallend dat men eigenlijk nergens sombere, typisch regenachtige gezichten ontmoette, zelfs niet bij de mensen die hadden verzuimd een regenjas mee te nemen naar hun werk.’’

Vertel een vriend | Reageer op dit artikel | Aantal reacties 0


Reacties:

regio
Familieberichten
Advertenties