De website frieschdagblad.nl maakt gebruik van cookies.

zaterdag 16 december

Geloof & Kerkzaterdag, 11 oktober 2003

Opus Dei bestaat 75 jaar
De samenleving christianiseren, stap voor stap

‘Opus Dei’ bestaat 75 jaar. ‘Werk van God’, uitgevoerd door een nog altijd omstreden, maar desondanks gestaag groeiende beweging van voornamelijk leken, die op hun dagelijkse werkplek door hun doen en laten hun christelijke identiteit en geloofsopvatting willen uitstralen, en verkondigen. Heiligheid zit immers verscholen in de dagelijkse levenshouding van elke christen, aldus de stichter, de onlangs heilig verklaarde Spaanse priester Josemaría

Escrivá de Balaguer.

FRANS WIJNANDS
Ondanks dat inspirerende uitgangspunt wordt de beweging alom met argwaan en achterdocht bekeken en gevolgd. Ook vanwege haar nogal besloten karakter; en onbekend maakt nu eenmaal onbemind.
Meer dan 300.000 mensen waren een jaar geleden - op 6 oktober 2002 - aanwezig bij de heiligverklaring van de stichter van Opus Dei. Een recordaantal. Ze stonden vanaf het propvolle Sint Pietersplein tot aan de Engelenburcht.
Maar de gemeentelijke reinigingsdienst hoefde niet in actie te komen. Na het vertrek van de pelgrims waren straten en pleinen schoon. Er bleef geen snipper papier achter. Alles zelf opgeruimd. Discipline is immers een kenmerk van de beweging. Zelfs het applaus tijdens de plechtigheid was beschaafd (geregisseerd). Vooral geen geschreeuw en gezwaai met vlaggen.
Stichter Josemaría Escrivá overleed in 1975, in Rome. Nog geen dertig jaar later werd hij al heilig verklaard. Vooral dankzij Johannes Paulus II. Die ziet Opus Dei als de belangrijkste ‘beweging’ binnen de kerk om de traditionele missionering uit het verleden voort te zetten. Niet meer uitsluitend onder onwetende zwartjes en andere heidenen. De christelijke boodschap moet immers elke dag en door iedere gelovige worden uitgedragen; of hij nu chirurg of taxichauffeur is.
Er zijn veel vraagtekens gezet bij die bijna overhaaste heiligverklaring. Waar de betreffende Vaticaanse instanties doorgaans de tijd nemen om de levensloop van de kandidaat na te pluizen, leek de heiligverklaring van Josemaría Escrivá bij voorbaat waterdicht, inclusief de wonderbaarlijke genezingen die bij elke heiligverklaring aangetoond moeten worden.
Theologen en Vaticaan-kenners hebben daar een verklaring voor. De paus had al bij zijn aantreden behoefte aan een beweging die paste bij zijn traditionele, om niet te zeggen conservatieve instelling. Gevestigde ordes als de Jezuïeten, de Dominicanen en Franciscanen passen zich soepel aan als er binnen- en buitenkerkelijk veranderingen ontstaan. Deze paus houdt van ankervaste traditie en vond die bij Opus Dei.

Spaanstalig

In oktober 1928 stichtte Escrivá in Madrid zijn organisatie. Voor mannen. Twee jaar later werden ook vrouwen toegelaten. In 1946 verplaatste hij zijn hoofdzetel naar Rome, maar het bleef een Spaans-georiënteerde, Spaanstalige organisatie. Driekwart van de medewerkers en leden woont in Spanje en Zuid-Amerika. Het overige kwart is Italiaans en Portugees, en het bescheiden restant woont elders in de wereld. Ook in Nederland, waar Opus Dei sinds 1959 actief is en alles bij elkaar krap vijfhonderd aanhangers telt.
Zijn uitgangspunt was even eenvoudig als dwingend: leef in je gezin en op je werkplek als een herkenbare christen, en draag dat stap voor stap uit. Zonder haast, dan breekt het lijntje niet. Of zoals de paus het bij de heiligverklaringsplechtigheid formuleerde: ‘Het innerlijke leven, dat wil zeggen de omgang met God, is niet gescheiden van het gezinsleven, de beroepswereld en het sociale leven. Want ook in het schijnbaar monotone alledaagse bestaan is God dichtbij ons en kunnen wij meewerken aan zijn heilsplan’.

Matglas

Escrivá propageerde de lekenspiritualiteit, maar critici wijzen er dan meteen op dat vanaf het eerste moment een zeer straffe hiërarchie heerste. Leken die zich bij Opus Dei mogen aansluiten, staan onder priesterlijk gezag. Je kunt niet zomaar intreden; je doopceel wordt gelicht en er wordt een grote mate van (zelf)discipline vereist.
Opus Dei is geen sekte, maar lijkt er in de verte wel op. Opvallend is dat de stichting onder deze paus een speciale kerkelijk-juridische status heeft gekregen, namelijk die van ‘personele prelatuur van het Heilig Kruis’. De beweging staat weliswaar 100 procent binnen de kerk, maar heeft bijzondere rechten en privileges als het gaat om de uitvoering van de pastorale taken.
Opus Dei opereert op ‘eigen houtje’; soms dwars door diocesane en parochiële organisatie-structuren. Mede daardoor heeft de beweging de onduidelijke helderheid van matglas.
Die ondoorzichtigheid betreft ook de financiering. Geldstromen lopen via stichtingen, onder meer in Zwitserland en Duitsland. In het tijdschrift Publik Forum schreef Peter Hertel vorig jaar daarover een artikel onder de kop: ‘Een nieuwe heilige splijt de wereldkerk’. Hij schrijft dat ook de ‘Oostpriesterhulp’ van de ‘spekpater Werenfried van Straaten een belangrijke geldschieter van Opus Dei is als het gaat om kerkelijk-gerichte projecten in Midden- en Oost-Europa.
Opus Dei heeft nog steeds de naam elitair te zijn, klasse-bewust. Liever een arts dan een verpleger als lid, is de praktijk. Al zal dat bij navraag hardnekkig ontkend worden. Maar voor de heiligverklaring vorig jaar kwam een ander soort pelgrims dan gewoonlijk naar Rome. Het toegestroomde volk was zichtbaar ‘in goeden doen’; opvallend elegant.
Opus Dei is bovendien onmiskenbaar rechts. Als het moet extreem-rechts. Aanhangers van Franco en de Chileense dictator Pinochet hadden bij aanmelding bij ‘Werk van God’ ongemerkt een streepje voor. Blinde gehoorzaamheid, ijzeren discipline en onveranderlijk traditionalisme zijn nog steeds de uitgangspunten van de beweging. Althans in de Spaanstalige wereld.

Pauskeuze

Het meest interessante deel van de analyse van Peter Hertel is volgens hem de groeiende invloed van Opus Dei op de toekomst van de kerk, en op de keuze van de volgende paus. Opus Dei heeft medewerkers ( numerariers die zich ongetrouwd in dienst van de organisatie stellen) en leden.
Priesters, bisschoppen en zelfs kardinalen kunnen - naast hun dagelijkse werk en functie - lid zijn van Opus Dei. De organisatie lijkt met wereldwijd nog geen 100.000 medewerkers/leden onbelangrijk klein, temeer omdat 98 procent daarvan leek is.
Maar de invloed binnen de kerkelijke organisatie neemt toe. Minstens vijftig Opus-leden hebben een min of meer invloedrijke functie binnen de Vaticaanse Curie. Twee kardinalen die de nieuwe paus moeten kiezen, zijn lid van Opus Dei. Elk van hen telt in het college van kardinalen minstens twintig medestanders en zeker dertig heimelijke sympathisanten. Alles bij elkaar een misschien wel doorslaggevend aantal kiesgerechtigde kardinalen om opnieuw een traditionele, behoudende paus te kiezen.

Vertel een vriend | Reageer op dit artikel | Aantal reacties 2


Reacties:

Dank voor het informatief stuk van Peter Hertel over Opus Dei. Enkele opmerkingen behoeven uitleg: : "Overhaaste heilgverklaring" is momenteel mogelijk door internet etc. Vroeger moest men te paard of boot naar betreffend gebied om info. De relatie met Jesuieten, Fransis- Dominicanen is zeer juist gekozen. Het is een van de vele spiritualiteiten binnen de RKKerk. Ontevreden medegelovigen hoeven niet meteen om te zien naar een andere kerk. Het 'eigen houtje'is leuk gevonden, maar strookt niet met de gehoorzaamheid, zoals juist vermeld? Geld zaken zijn altijd zo dat de rechter hand niet weet van de linker. Evenals de elegante kleding van soms arme dus zuinige mensen. Oude koeien als Franco en Pinochet zouden toch inmiddels hoog en breed verdronken zijn? Paus Johannes Paulus II VERUIT DE 'PRogressiefste paus van de eeuw'Kopt het Nederlands Dagblad vandaag op de voorpagina. Dus de slotzin in uw gewaardeerd artikel behoeft enige bijstelling. Hoogachtend, cgh

C.Hoogland, amsterdam - dinsdag, 14 oktober 2003


In het boek "OPUS DEI Een onderzoek" van de journalist Vittorio Messori
(schrijver van het boek over Johannes Paulus II "Over de drempel van de hoop worden veel van de bovenstaande vooroordelen onderzocht.
Het OPUS DEI: een politieke samenzwering; financiële multinational; conservatieve garde van de paus; een zwarte mythe? De journalist Vittorio Messori is als buitenstaander in de zaak gedoken. Hij heeft toegang gekregen tot alle archieven van het Opus Dei, heeft met iedereen kunnen spreken en naar zijn overtuiging openhartige reacties gekregen. In dit boek doet hij verslag van zijn onderzoek.

Wellicht is dit ook iets voor u? Misschien komt u dan tot andere
conclusies, in plaats van het overschrijven van citaten uit uw
knipselarchief.

Eric Masseus, Bussum - dinsdag, 14 oktober 2003


Geloof & Kerk
Familieberichten
Advertenties