De website frieschdagblad.nl maakt gebruik van cookies.

maandag 23 oktober

Cultuurmaandag, 15 december 2003

Ontrafeling van trouw, vriendschap en jaloezie
WIGGELE WOUDA
,,Is trouw niet de ergste vorm van jaloezie?’’ Absoluut de meest interessante zin uit het toneelstuk Gloed van de auteur Sánder Márai. Nou ja, toneelstuk; het is een voorstelling gemaakt naar de roman van deze Hongaarse auteur van wie we voorheen bitterweinig hebben gehoord. Zijn populariteit in Nederland kreeg twee jaar geleden een nieuwe impuls bij het verschijnen van zijn Land, land!... , een biografische roman over de nadagen van de Tweede Wereldoorlog in Boedapest. Zowel in deze roman, als in Gloed ervaar je een psychologische ontmaskering van de mens; vooral over wat hem drijft tot daden, vriendschap, trouw en liefde?
Die ontmaskering laten de acteurs Eric Schneider en Dries Smits ook zien en horen in een boeiende dialoog, hoewel Schneider driekwart van de tekst voor zijn rekening neemt. Twee oude mannen, militairen van statuur, schrompelen over het toneel tussen twee lederen fauteuils en halen herinneringen op van 41 jaar geleden. Eerst onschuldig, voortkabbelende prietpraat onder het genot van rijk vloeiende rode wijn, maar langzaamaan test Hendrik (Erich Schneider) de jarenlange vriendschap met vragen over de vrouw die ze beiden lief hadden. Wilde Konrad (Dries Smits) hem echt doden zodat hij haar voor zich kon winnen? En wist zijn inmiddels overleden vrouw Christien van deze ‘mislukte’ daad? En waarom schoot Konrad niet op het moment dat hij het geweer op Hendrik richtte?
Tussen deze vragen speelt het stuk zich af. Als een morele biljartbal worden de antwoorden stilzwijgend weerkaatst van band naar band. En we worden op die manier geconfronteerd met een bijna psychoanalyse van vriendschap waarbij wraak de poortwachter is van het geweten. Is die vriendschap sterker dan de hang naar waarheid?
Wat Márai allemaal over vriendschap schrijft is bijzonder interessant. En als je het zo kan spelen dat je 90 minuten lang geboeid blijft kijken, dan voel je dat Gloed een toneelstuk is dat van waarde is. Vooral de tekstbehandeling van de good old Eric Schneider is erg bijzonder. Met de beperkingen die het spelen in De IJsherberg met zich meebrengen (geluidsoverlast van buiten én binnen), slaagt hij erin om de roman bijna in zijn eentje te vertalen naar spel in een beperkt huiskamerdecor van een herenhuis, inclusief een huishoudster die gespeeld wordt door de 81-jarige Heleen Pimentel.
Ursul de Geer voerde de regie over dit stuk. Dat lijkt zo op het eerste gezicht een makkie, maar als je de balans weet te behouden tussen wraak, vriendschap en de naderende doodsschaduw én het spel, mag je spreken over een zéér geslaagde comeback als regisseur. De naam die hier toch ook genoemd moet worden is die van Ger Thijs die de roman Gloed heeft bewerkt tot een toneelstuk. Gloed is een intrigerend stuk dat zijn meerwaarde verkrijgt door de mens, zijn trouw, vriendschap en jaloezie - in combinatie weliswaar - als uitgangspunt te nemen.
Voorstelling: ‘Gloed’ van Sánder Márai door Eric Schneider, Dries Smits en Heleen Pimentel
Plaats: IJsherberg Dokkum
Belangstelling: uitverkocht

Vertel een vriend | Reageer op dit artikel | Aantal reacties 0


Reacties:

cultuur
Familieberichten
Advertenties