De website frieschdagblad.nl maakt gebruik van cookies.
woensdag 23 mei

Geloof & Kerkwoensdag, 4 februari 2004

Bart Cusveller over levensbeschouwing in de zorg
‘Voor christen is verpleegkunde een roeping’

Leiden – Hij werkte zes maanden als gediplomeerde in de verpleging. Bart Cusveller (39) weet dus hoe het in de praktijk van het ziekenhuis is. Inmiddels is hij docent aan een opleiding tot verpleging. Onlangs promoveerde hij aan de Universiteit Leiden op de dissertatie Met zorg verbonden, een filosofische studie naar de zindimensie van verpleegkundige zorgverlening .

KEES VAN OOSTEN
,,Een christelijke verpleger is niet altijd anders, laat staan beter dan een niet-christelijke verpleegkundige”, zegt Cusveller. ,,Maar vaak voegt de christelijke levensbeschouwing wel iets toe aan de zorg. Verpleegkundigen die van een christelijke opleiding komen, doen het goed. Ziekenhuizen zien ze graag komen. Ze zijn betrouwbaar, zorgvuldig, betrokken. Ze verlenen goede zorg.’’
Cusveller is wetenschappelijk medewerker van het prof. dr G. A. Lindeboom Instituut, een christelijk studiecentrum voor medische ethiek in Ede. Daarnaast is hij tevens docent aan de opleiding tot verpleegkundige van de Christelijke Hogeschool Ede. Zijn promotor was prof. dr Gerrit Glas, bijzonder hoogleraar reformatorische wijsbegeerte.
Na het atheneum in Tilburg deed hij de opleiding tot verpleegkundige (hbo-V) in Ede. Als gediplomeerde werkte hij een half jaar in een ziekenhuis. Daar ervoer hij met hoeveel toewijding er in de verpleging wordt gewerkt.
Aan de Vrije Universiteit te Amsterdam studeerde hij wijsbegeerte. ,,De meer technische kant van de gezondheidszorg heeft me nooit zo geboeid. Ik heb meer interesse in de grote vragen en dan kom je terecht bij geschiedenis, Nederlands, filosofie.’’
Cusveller heeft, naast zijn gewone werk, acht jaar aan zijn proefschrift gewerkt. ,,Het zal wel even wennen zijn. In mijn vrije tijd was ik voor een groot deel bezig met mijn dissertatie. Dat valt weg’’, zegt hij lachend. Hij hoeft overigens niet bang te zijn om in een gat te vallen. Vrouw en drie kinderen krijgen nu de aandacht die ze wellicht een beetje gemist hebben.

Geld

Cusveller is iemand die zijn woorden op een goudschaaltje weegt. Je zult hem dan ook niet horen zeggen dat zorg vanuit een christelijke levensbeschouwing per definitie beter is dan ‘neutrale’ zorg. Een dergelijk standpunt kan hij wetenschappelijk niet verantwoorden, reden waarom hij kiest voor ‘goede zorg’. ,,Met betere zorg moet je uitkijken, laat ik het houden op goede zorg. Christelijke verpleegkundigen werken niet alleen voor geld, het is ook een soort roeping.’’
Maar ook dat begrip relativeert hij. ,,Roeping is niet per se verbonden aan zorg. Het kan ook een roeping zijn om het onderwijs in te gaan, om maar eens wat te noemen.’’
Maar toch. Volgens Bart Cusveller is het geen toeval dat zoveel christenen in de verpleging en verzorging werken. In dit verband verwijst hij naar de Britse verpleegster Florence Nightingale, die nog altijd, ruim 90 jaar na haar dood, model staat voor de verpleging. ,,In haar dagboeken staat dat ze drie keer een roeping heeft gehad om zich voor mensen in te zetten. Ze heeft daar gehoor aan gegeven door in de Krim oorlog met grote zelfopoffering het leed van de gewonden draaglijk te maken. Dat deed ze vanuit haar christelijke geloofsovertuiging.’’
Ook nu is voor veel verpleegkundigen hun werk meer dan een alledaags beroep, waarmee je een inkomen verdient. De promovendus doet dan ook niet mee aan de klaagzang over de gezondheidszorg. In ziekenhuizen, verpleeginrichtingen en verzorgingstehuizen verrichten verpleegkundigen en verzorgenden nog dagelijks wonderen, al dan niet bewust vanuit hun geloof. ,,Kijk maar eens naar de kaarten en dankbetuigingen van mensen die in het ziekenhuis hebben gelegen. Daar spreekt heel veel dankbaarheid uit naar de verpleegkundigen. Die mensen komen niet in de krant, maar ze doen ontzettend goed werk. Die zorg is niet in geld uit te drukken.’’

Waakzaamheid

Wel is waakzaamheid geboden. Volgens Cusveller wordt er te veel over geld en te weinig over de mens achter die zorg gepraat. ,,Een ziekenhuis mag geen bedrijf of werkplaats worden. Je werkt met en voor mensen. Dat moet centraal staan. Je mag nooit iemand afschrijven, ook al is genezing niet mogelijk. Als voorbeeld noem ik altijd de kankerpatiënt met een niet-operabele tumor. Hij is lichamelijk ziek, maar hij kan in spiritueel, geestelijk en sociaal opzicht kerngezond zijn. In de zorg gaat het altijd om mensen, die kwetsbaar en kostbaar zijn.’’
Mag en kan een verpleegkundige praten over het geloof met patiënten? ,,Als daar behoefte aan is, zeker. De vraag moet er zijn. Soms ligt het verborgen, soms wordt het aangereikt. Het ligt ook aan de omstandigheden. In de stervensfase ligt dat anders dan bij een gebroken been.’’
Het is Bart Cusveller niet ontgaan dat, mede door de fusiedrift van de laatste jaren, de identiteit van veel ziekenhuizen en verpleeginrichtingen op de achtergrond is geraakt of zelfs helemaal is verdwenen. Hij betreurt dat, maar ontwaart tevens een kentering. ,,De identiteit is in elk geval minder zichtbaar. Ik vind dat jammer, want het suggereert dat levensbeschouwing er niet toe doet. Maar het komt weer terug, hoewel het niet in dezelfde vorm hoeft te zijn. In de orthodoxe hoek slaan zorginstellingen de handen ineen. Anderen zullen volgen. De slinger is heel hard naar de ene kant uitgeslagen en gaat weer terug tot er een evenwicht is bereikt.’’
Hoe staat Bart Cusveller er zelf tegenover? ,,Ik ben opgegroeid in een gereformeerd synodaal gezin en getrouwd met christelijke gereformeerde vrouw. Toen we in Ede gingen wonen, ben ik overgegaan naar de Nederlands Gereformeerde Kerk, dat zit er een beetje tussenin. Het geloof is het fundament van mijn bestaan. Tijdens mijn opleiding tot verpleegkundige verbaasde ik me erover dat mijn geloof er blijkbaar niet toe deed. Professionaliteit stond voorop. Vanuit die ervaring ben ik aan mijn proefschrift begonnen. Ik durf nu te beweren dat christelijke levensbeschouwing wel degelijk iets toevoegt. In de kern komt het erop neer dat een christelijke verpleegkundige door een christelijke bril naar de patiënt kijkt. Het is geen beroep, maar een roeping.’’

Vertel een vriend | Reageer op dit artikel | Aantal reacties 0


Reacties:

Geloof & Kerk
Familieberichten
Advertenties