De website frieschdagblad.nl maakt gebruik van cookies.
vrijdag 20 april

Geloof & Kerkdinsdag, 31 augustus 2004

‘Handelingen’ veertiende bijbelboek in NBV op internet
Een schitterende steen op het verleden

Den Haag - Handelingen is het veertiende bijbelboek dat in de Nieuwe Bijbelvertaling op de website bijbelencultuur.nl staat, voorzien van de informatie over de invloeden op de hedendaagse cultuur. Gisteren presenteerden het Nederlands Bijbelgenootschap en de Amsterdam University Press deze publicatie in het Mauritshuis in Den Haag. Kees Fens: ,,Gods Woord in nieuw Nederlands op internet. Een schitterende steen op het verleden.”

WYBE FRAANJE
Lang geleden zat emeritus hoogleraar Nederlandse letterkunde Kees Fens zelf in een commissie die een oecumenische bijbelvertaling voorbereidde. Het project mislukte grandioos, mede als gevolg van de zeer langdurige overleggen, herinnert de eloquente tachtiger zich. Zo werd onder de drie rooms-katholieken (onder wie Fens) en de drie protestanten in de commissie avonden gediscussieerd over de vraag of er in de nieuwe vertaling sprake moest zijn van ‘verleiding’ of ‘bezoeking’. ,,Wel, ik word liever verleid dan bezocht”, bracht hij ad ultimo in. De commissie koos daarop voor ‘verleiden’, maar de vertaling kwam er niet.
Nóg niet, want sinds 1993 werken het Nederlands en Vlaams Bijbelgenootschap, en de Katholieke en Vlaamse Bijbelstichting aan de Nieuwe Bijbelvertaling (NBV), die eind oktober in zijn geheel gepubliceerd wordt. En dus komt er dan eindelijk toch een oecumenische bijbelvertaling.
Het vervult Kees Fens met gemengde gevoelens. Hij groeide op met de Vulgaat, de Latijnse vertaling die Hiëronymus (ca. 347-420) aan het eind van de vierde eeuw maakte, en in de Rooms-Katholieke Kerk zo’n 1600 jaar gebruikt wordt. Fens kan nog steeds vele liturgische passages in het Latijn uit het hoofd reclameren. Na de Latijnse liturgische teksten worden tijdens de diensten zoals te doen gebruikelijk de Nederlandse vertalingen uit het Pericopenboek voorgelezen. Die teksten zijn vertalingen van diezelfde Vulgaat, niet van de Griekse en Hebreeuwse grondteksten. ,,De Vulgaat was zó officieel in de Kerk, die was haast heiliger dan het origineel”, verklaart Fens.
,,De liturgie en vertaling waren gericht op een exegese dat het Oude Testament louter gelezen dient te worden als vingerwijzing naar het Nieuwe Testament. Hiëronymus’ tijdgenoot Augustinus was de grootmeester van die exegesevorm. In de kerk zag je het Oude Testament dus voor je ogen in vervulling gaan. Zo zagen wij bijvoorbeeld de Psalmen altijd door een evangelische waas. Het Oude Testament was stevig gekerstend.”
Dus was het een grote schok voor Fens toen hij later de Statenvertaling las. ,,Dat was een heel ander boek. Veel minder verzacht dan dat Pericopenboek. Het was geschreven in een taal waarvoor je je kraag moest opzetten, in onversierd Nederlands.”
Toch een beetje een teloorgang. En het is nu te laat om bij de Nieuwe Bijbelvertaling in te grijpen. Maar toch is Fens mild: ,,Nu verschijnt Gods woord in nieuw Nederlands op internet. Dat is een schitterende steen op het verleden.”

Quasi-rabbijn

Toen de NBV al enige tijd onderweg was, viel het de Amsterdam University Press (AUP) op dat het een uniek project in de vertaalgeschiedenis van de bijbel is, vertelt Sijbolt Noorda, voorzitter van de begeleidingscommissie van de NBV en voorzitter van het College van Bestuur van de Universiteit van Amsterdam. ,,Het bleek namelijk een vertaling zonder missionaire motieven jegens de lezer te betreffen. Bovendien is het een vertaling die niet specifiek op één groep of denominatie gericht is, maar iedereen bedient, tot en met de meest liberaal joodse quasi-rabbijn.”
De AUP besloot samen met het NBG de ,,sporen van de bijbel in de Nederlandse cultuur” in kaart te brengen. Daartoe werd de website www.bijbelencultuur.nl in het leven geroepen.
Inmiddels worden veertien bijbelboeken op de site behandeld. Handelingen is de laatste aanvulling. De tekst van de verschillende boeken staat integraal op de site. Bij iedere passage kunnen culturele uitingen die op die passage zijn gebaseerd of geïnspireerd aangeklikt worden. Zoals het drieluik De nederdaling van de Heilige Geest (1530) van Lucas van Leyden bij Handelingen 2. Ook staan er literaire fragmenten, gedichten, duidende columns (van bijvoorbeeld historicus Fik Meijer) op de toegankelijk vormgegeven website.
Ter gelegenheid van de presentatie van het deel van de site over Handelingen organiseerden de AUP en het NBG maandag een avond in het teken van ‘de invloed van de bijbel en de Koran op de Nederlandse cultuur’.
Hoewel die groot is, merkt de Volkskrant -correspondent Michael Zeeman daar niet veel meer van. Hedendaagse jongeren weten niets meer van de bijbel, en dus ook niet van de bijbelse herkomst van veel spreekwoorden of metaforen. In NRC Handelsblad leest hij van ,,de twaalf zonen van Abraham” en ,,Paulus die naar Knossos reist”.
,,De invloed van de bijbel op de Nederlandse cultuur heeft een bijna exact aan te wijzen einddatum. Als bij Pompeï verkoolde die plotseling. Er is namelijk één grote vergissing gemaakt: mensen denken dat als ze iets niet meer geloven, ze het ook niet meer hoeven weten.”
Zeeman adviseert de AUP en het NBG bij de website spelletjes, zoekmachines en mp3’tjes aan te bieden om de jeugd erbij te betrekken. ,,Om te voorkomen dat deze cultuur onder een zerk verdwijnt, zoals Kees Fens al zei.”

Koran

Tolk/vertaler Arabisch en NRC-columnist Nehad Selim hield een inleiding over uitingen van islamitische kunst. ,,Velen denken dat afbeeldingen door de Koran verboden worden”, zei ze. ,,Dat ga ik vanavond weerleggen.” In korte tijd laat ze met een powerpoint-presentatie een groot aantal islamitische schilderijen zien, zonder uitzondering uit de sjiitische traditie. Zo zien we een schilderij over het laatste oordeel. Een engel weegt de goede en slechte daden van de mens in zijn weegschalen. De mens moet over een smal pad naar het paradijs lopen. Dat pad is volgens de Koran ,,zo smal als een haar en zo scherp als een zwaard” en voert dwars over de hel naar het paradijs.
Selim toont afbeeldingen van de profeet Mohammed, zijn schoonzoon Ali (de eerste imam van de sjiieten) en diens zonen Hassan en Hoessein. En van Maria, afgebeeld als een Perzische prinses met een lang rood gewaad en het kindje Jezus op haar schoot. Alsmede een schilderij van Jezus die een jongen uit de dood opwekt en daarmee diens moeder verblijdt.

Legende

Mooi is de legende van de reus Og. Og was zo groot dat hij water dronk uit de wolken en walvissen roosterde aan de zon ter versnapering. Toen de Israëlieten door de Sinaï trokken, wilde hij het volk doden om in een goed blaadje bij de Egyptische farao te komen. Og wilde farao’s dochter trouwen. Hij nam een enorme steen en wierp die in de lucht om zo in één klap de Israëlieten te vernietigen. God zond echter een leger van honderdduizenden vogels die een gat in de rots pikten. De steen viel precies op Og, zodat hij zich niet meer kon verroeren. Voor de profeet Mozes was het vervolgens nog maar een koud kunstje de gigant uit te schakelen. Selim beaamt dat de invloed hiervan op de Nederlandse samenleving beperkt is. ,,De invloed van de Koran op de Nederlandse cultuur zal eerder via het geschreven woord lopen dan via beeldende kunst.”
Een van de islamitische invloeden op de Nederlandse samenleving is, hoe je het ook wendt of keert, de toenemende angst voor islamistische terreur. Selim onderkent dat, en waarschuwt: ,,Bin Laden was eerst op de hand van Amerika in de strijd tegen de Russen. Sadat werd in 1981 vermoord door de terreurgroep die hij juist meer vrijheid had gegeven om tegenwicht tegen de opkomende linkse groeperingen te bieden. De deur klakkeloos openzetten voor islamitische organisaties van allerlei pluimage is in dit licht niet alleen dom, het is ook onethisch.”
Op zich is er niets mis met nieuw te bouwen moskeeën - zoals momenteel in Amsterdam, waar men de grootste moskee van Europa wil bouwen met een minaret van 43 meter. ,,Als het maar niet zo’n kitscherige toren wordt waar islamieten nogal eens een handje van hebben”, aldus Selim. ,,Geloof ontwikkelt zich op het intellectuele niveau van het individu. Net als bij muziek. Begaafde muzikanten bespelen de viool, de piano of de luit. Minder begaafden spelen een rammelaar. Op een toename van de islam in de Nederlandse samenleving is niets tegen, als het maar niet allemaal rammelaars worden.”

Vertel een vriend | Reageer op dit artikel | Aantal reacties 0


Reacties:

Geloof & Kerk
Familieberichten
Advertenties