De website frieschdagblad.nl maakt gebruik van cookies.

maandag 23 oktober

Geloof & Kerkdinsdag, 5 april 2005

Speculaties over opvolger Johannes Paulus II
Het wachten is op een ‘Latijnse’ paus
Vaticaanstad/Rome – Gedoodverfde kandidaten voor het pausschap worden het nooit, is de boodschap van de bekende spreuk ‘wie als paus het conclaaf ingaat, komt er als kardinaal weer uit’. Desondanks zijn sommige kardinalen kansrijker dan andere.
FRANS WIJNANDS
Nee, géén Amerikaan zal Johannes Paulus II gaan opvolgen. Het zou lijken alsof super-sheriff Bush een hulpje in het Vaticaan zou detacheren. Nee, óók (nog) geen zwarte paus. De Afrikaanse kerk is nog te jong en sluit cultureel/ethisch nog niet voldoende aan bij de twintig eeuwen oude ‘westers’-christelijke kerk. Alhoewel: als er één zwarte kandidaat genoemd moet worden is het de Nigeriaanse curie-kardinaal Francis Arinze.
Nee, niet opnieuw een Oost-Europese paus. Dat tientallen Italianen elkaar in het verleden als paus hebben opgevolgd is geaccepteerde historie. Dat valt niemand meer op. Maar opnieuw een paus uit het voormalige communistische Oostblok zou een Godswonder zijn...
Ook geen paus uit de diaspora, uit de ‘verweg’-delen van de wereld waar de katholieken een bijna te verwaarlozen minderheid vormen: Azië en Oceanië (Australië en Nieuw-Zeeland). Dus een ‘Latijnse’ paus. Een Italiaan, een Spanjaard, een man uit Midden- of Zuid-Amerika. Misschien wel met een Opus Dei-achtergrond; de conservatieve lekenbeweging die vanuit Spanje massa’s gelovigen heeft begeesterd.
Dus? Dat is riskant voorbarig. Want niets is zeker zolang de witte rook niet over de Sint Pieter waait; over een week of drie. Tenslotte was het de kardinaal van Philadelfia, John Krol, die in het Conclaaf van 1978 de kandidatuur van de toenmalige aartsbisschop van Krakau, Karol Woityla zodanig aanprees dat hij als de nieuwe paus gekozen werd.
Op grond van logica(?) en profielschetsen zou je bijna computergestuurd de opvolger van Johannes Paulus II kunnen duiden: wat betreft zijn leeftijd, herkomst, charisma en pastorale ervaring. Inderdaad: zo kies je president-directeuren van multi-nationals. Maar daar speelt de Heilige Geest, of de Goddelijke inspiratie, of hoe je het noemen wilt, geen enkele rol. Bij een pauskeuze wel. Los van die inspiratieve onvoorspelbaarheid lijkt de katholieke wereldkerk - na het ‘talenwonder’ Johannes Paulus II - opnieuw behoefte aan een pastorale herder; geen kamergeleerde. Hetgeen de kansen voor (sommige) Curie-kardinalen verkleint.

‘Ideale’ kandidaat

De op papier ‘ideale’ kandidaat hoeft in een Conclaaf niet bij voorbaat op een verkiezing te rekenen. Bijna integendeel. Heel stiekem zal daarom de aartsbisschop van Milaan, kardinaal Dionigi Tettamanzi, afgelopen zondag zijn tenen bij elkaar hebben geknepen toen hij aan het einde van een massale herdenkingsbijeenkomst voor de overleden Johannes Paulus II de spreekkoren hoorde Viva il prossimo Papa ; ‘Leve de volgende paus’. De 70-jarige Tettamanzi is moraal-theoloog en bio-ethicus; in meerdere opzichten denkbaar als nieuwe paus. Maar je moet dat tevoren niet van de daken roepen, zo leert de traditie.
De aanstaande pauskeuze lijkt tevens een ‘richtingenstrijd’. Het gaat niet alleen om een nieuwe man, maar ook om de koers van de Rooms-Katholieke Kerk in de naaste toekomst. Gaat het bovenal om het vasthouden van de kerkelijke leer, of komt er ruimte voor versoepeling inzake moreel/ethische kwesties als anticonceptie en abortus? Na een pontificaat van 26 jaar is het uitgesloten dat de nieuwe paus aan essentiële veranderingen begint. Al heeft de ‘overgangspaus’ Johannes XXIII met zijn Concilie bewezen dat iedere paus tot verrassende initiatieven in staat is. Het gros van de papabili , zoals de opvolgingskanshebbers worden genoemd, zal uit overtuiging de lijn van Johannes Paulus II voortzetten. Of het nu de Duitse Curie-kardinaal Joseph Ratzinger of de aartsbisschop van Sao Paolo, kardinaal Claudio Hummes is.
En dat levert als vanzelf een rijtje kanshebbers op, onder wie de Italiaanse kardinalen Camillo Ruini, vicaris van Rome en voorzitter van de Italiaanse bisschoppenconferentie; aartsbisschop Tettamanzi van Milaan en de patriarch van Venetië, Angelo Scola. Maar ook staatssecretaris Sodano en de prefect van de Congregatie voor de bisschoppen, kardinaal Re. Daarnaast de buitenlanders: Curie-kardinaal Ratzinger, de aartsbisschop van Wenen Christoph Schönborn, de Franse kardinalen Jean Louis Tauran en de (pas 51-jarige) aartsbisschop van Lyon Philippe Barbarin. En natuurlijk de Braziliaan Claudio Hummes.

Naam

Elke nieuwe paus kiest behalve zijn eigen wapenschild en lijfspreuk ook de naam waarmee hij de kerk wil gaan leiden. Maar of het nu een volgende Pius, Paulus of Johannes wordt, de Kerk blijft hetzelfde. De nieuwe paus zou de naam Johannes Paulus III kunnen kiezen: uit respect voor zijn voorganger en om aan te geven dat hij diens lijn wil voortzetten. Maar vanwege een ander soort respect zou de nieuwe paus bewust voor een andere naam kunnen kiezen, om zich niet meteen al - in naam - te willen laten vergelijken met zijn voorganger.
Frans Wijnands is correspondent voor het Friesch Dagblad bij het Vaticaan.

Vertel een vriend | Reageer op dit artikel | Aantal reacties 0


Reacties:

Geloof & Kerk
Familieberichten
Advertenties