De website frieschdagblad.nl maakt gebruik van cookies.
zaterdag 23 september

Geloof & Kerkdonderdag, 19 oktober 2006

Orgel staat te pronk op hooizolder

Haulerwijk - De Gereformeerde Kerk (vrijgemaakt) van Haulerwijk kan op relatief eenvoudige wijze aan een groter en beter kerkorgel komen. Gemeentelid Machiel van den Bos heeft in Amsterdam een orgel van de ondergang gered, dat volgens hem prima geschikt is voor het eigen kerkgebouw aan de Valckeniersweg. Maar dan moet dat eerst nog wel even verbouwd worden.

GERHARD BAKKER
De Haulerwijker Machiel van den Bos is schoenmaker van professie en heeft al jaren het orgel als hobby en hartstocht. Voor de vrijgemaakt-gereformeerde kerk van Haulerwijk regelt hij wie er wekelijks het orgel bespeelt. Zo heeft hij dan ook al geruime tijd contact met organist Arjen van der Mark uit Oosterwolde. Samen hebben ze het er wel eens over dat het huidige orgel van de Kruiskerk, gebouwd in 1967 door de firma Pels & Van Leeuwen uit Den Bosch, eigenlijk te klein is. ,,Een paar maanden geleden belde Van der Mark me met de mededeling dat hij een orgel wist dat wel in onze prijscategorie valt: nul euro”, vertelt Van den Bos. ,,Hij was zelf door een studiegenoot van het conservatorium getipt, dat er in Amsterdam een orgel gesloopt dreigde te worden, dat wellicht iets voor ons zou zijn.”
Het met de sloop bedreigde orgel stond in de kerk van het Leger des Heils in het stadsdeel Slotermeer. Dat gebouw was in 1987 door het Leger des Heils gekocht van de Amsterdamse Gereformeerde Kerk (vrijgemaakt), met de mededeling ‘dat orgel halen we later nog wel eens op’. ,,Het Leger des Heils kent geen orgelcultuur, dus dat orgel is - op een enkel orgelconcert na - amper in gebruik geweest”, heeft Van den Bos begrepen. ,,De afgelopen vijf jaar heeft het helemaal stilgestaan en is er geen onderhoud meer aan gepleegd.”
Pogingen om het orgel te verkopen, zijn de afgelopen jaren op niets uitgelopen. ,,Een naar Canada geëmigreerd gemeentelid schrok terug van de prijs, toen hij het wilde overnemen voor de kerkgemeenschap waar hij nu bijhoort”, heeft Van den Bos zich laten vertellen. ,,Toen het Leger des Heils uiteindelijk dit jaar de kerkzaal wilde verbouwen en de galerij wilde verwijderen, zaten ze omhoog met het orgel. Zij hebben toen de vrijgemaakten als voormalige eigenaren gebeld met de mededeling: ‘Het orgel moet voor de bouwvak weg zijn, anders gaan we er met de heftruck overheen’.”

Heel vrolijk

Van den Bos is er toen snel gaan kijken, en werd ,,heel vrolijk” van wat hij aantrof. ,,Het is een orgel van de firma Reil uit Heerde, een van de beste orgelbouwers van het land. Het is opgeleverd op 24 december 1965, twee jaar ouder dus dan ons huidige orgel. Maar het is wel veel groter.”
Van den Bos heeft het orgel samen met twee vrienden in twee dagen tijd uit elkaar gehaald, en overgebracht naar Haulerwijk. ,,Daar heb ik het samen met mijn zoon van vijftien weer opgebouwd op de hooizolder van de boerderij van een gemeentelid van ons, Henk van Til. Daar zijn we samen wel 150 uur mee beziggeweest, in de avonden en weekeinden - zes, zeven weken achter elkaar.” Het orgel staat nu te pronken in een boerenschuur.
Van den Bos wil het orgel graag schenken aan zijn gemeente. In de hoop en stille verwachting dat die bereid zal zijn om de benodigde verbouwing van de kerk te betalen, en de kosten van intonatie en mechanisch herstel. ,,Het orgel staat nu wel bij Van Til in de schuur, maar kan daar niet overwinteren. Dat overleeft het eikenhout van de kast niet. De kerkenraad heeft wel belangstelling getoond, maar nog geen beslissing genomen. Eind deze maand houden we een open middag, met een hapje en een drankje, waarin iedereen het orgel kan komen bekijken. Arjen van der Mark zal dan een stukje voorspelen. Bij die gelegenheid zullen we ook de verschillende opties presenteren hoe het orgel alsnog een plek kan krijgen in onze kerk.”
In de eerste optie wordt het 3,80 meter hoge orgel middenop de huidige galerij geplaatst. ,,Tenminste, iets daaronder: er moet een verlaagde orgelzolder gecreëerd worden. En het dak moet plaatselijk wat omhoog. Of ze moeten ervoor kiezen dat ik het orgel met vijftien centimeter verlaag, maar dat kost dan wel een maand extra tijd.”
Een tweede optie is dat het orgel scheef op de galerij komt te staan, schuin boven de zijzaal. Ook dan moet het dak worden aangepast.
Als derde mogelijkheid zal Van den Bos de gemeente voorstellen om de kerkzaal heel anders in te richten. ,,Door de stoelen een kwart slag te draaien, zou het nieuwe, grotere orgel geplaatst kunnen worden op de plek waar nu de preekstoel zit. De gemeenteleden moeten zich maar uitspreken wat ze willen.”
Als de kerkenraad het orgel niet accepteert, wil Van den Bos het verkopen via Markplaats.nl. Hij schat de dagwaarde op 25.000 tot 30.000 euro.
Hoeveel zijn kerk kwijt is aan de verbouw, durft Van den Bos niet in te schatten. ,,Maar het is natuurlijk de kunst om die uitgaven tot een minimum te beperken.”
Waar men niet omheen kan, zijn de kosten die een deskundige orgelbouwer in rekening zal brengen. ,,Het orgel moet opnieuw geďntoneerd en gestemd worden, en de mechanieken moeten opnieuw worden afgesteld. Dat kost één man anderhalve week werk, schat ik zo in. Maar dan kunnen we er als gemeente ook weer twintig jaar mee verder.”

Dispositie

Hoofdwerk: prestant 4, roerfluit 8, quint 2 2/3, mixtuur 4 sterk, terts
Rugwerk: holpijp 8, speelfluit 4, prestant 2
Pedaal: subbas 16
Het orgel heeft twee klavieren, die aan elkaar gekoppeld kunnen worden, en beiden apart aan het pedaal.
De open middag op zaterdag 28 oktober is van 14.00 tot 17.00 uur in de schuur van Henk van Til, Elleboogsvaart 13 in Haulerwijk.

Vertel een vriend | Reageer op dit artikel | Aantal reacties 2


Reacties:

Van den Bos is er toen snel gaan kijken, en werd ,,heel vrolijk" van wat
hij aantrof. ,,Het is een orgel van de firma Reil uit Heerde, een van de
beste orgelbouwers van het land. Het is opgeleverd op 24 december 1965,
twee jaar ouder dus dan ons huidige orgel."

Deze zinsnede met de kwalificatie is wellicht van toepassing op de
orgelbouwer Reil van de afgelopen 25/30 jaar. Of daar de orgels uit 1965
en daaromtrent bij horen is de vraag!
Dat het orgel groter is heeft niets met kwaliteit te maken maar met
uitbreiding van registratiekeuze.

m.oranje, kampen - maandag, 23 oktober 2006


Een heel mooi idee om dit orgel alsnog van de ondergang te redden, ik
hoop dan ook dat het bestuur te Haulerwijk in zal gaan op het voorstel om
dit orgel te gaan plaatsen. Iets anders vind ik eigenlijk wel dat het
Leger des Heils kennelijk zo onwaardig met een dergelijk instrument
pleegt om te gaan ook al kent men geen "orgeltraditie". Van een ook
religieuze beweging c.q. instelling als het Leger zou ik een meer
verantwoorde omgang met dergelijke instrumenten wel willen verwachten.
Dit instrument stond ook al jaren in de door het Leger gebruikte ruimte
dus zou al om die reden meer respect hebben verdiend!

A.M. Berben, Wychen - maandag, 23 oktober 2006


Geloof & Kerk
Familieberichten
Advertenties