De website frieschdagblad.nl maakt gebruik van cookies.
vrijdag 22 september

Geloof & Kerkmaandag, 12 maart 2007

Veelkleurigheid kan niet zonder gesprek

Leeuwarden - ‘We zijn een veelkleurige gemeente’ is een uitspraak die met regelmaat uit de mond van christenen komt als ze over hun plaatselijke kerk spreken. Veelal komt dat tot uiting in de verschillende vormen van geloofsbeleving. Volgens ds. Riemer de Pee kan die veelkleurigheid een dekmantel worden om elkaar juist te mijden. ,,Wij moeten weer met elkaar in gesprek.”

LODEWIJK BORN
De PKN-predikant uit Dokkum was zaterdag een van de twee sprekers op de Friese ambtsdragersconferentie, die gehouden werd in de Fenix in Leeuwarden. Met collega ds. Gerard Knol van de Protestantse Gemeente in Mantgum liet hij zijn licht schijnen over het actuele thema.
In veel Friese kerken is het verschil in beleving namelijk een (onuitgesproken) thema. Volgens De Pee is het bijna een taboe om kritische kantekeningen te plaatsen bij veelkleurigheid. ,,Immers een woord als veelkleurig is toch positief. Het verzet zich tegen al wat uniform, grijs en saai is.”
Hij merkt dat geloof tegenwoordig heel veel draait om ,,het innerlijk ervaren”. ,,De nadruk is komen te liggen op ‘hoe wij iets beleven’. Wij hebben iets niet gewoon, of hebben het niet. De vraag is hoe je het ervaart, wat het je doet. Mensen ervaren het geloof verschillend en geven er daarom ook uiteenlopende vormen aan.”
Veelkleurigheid is daarbij de uitdrukking van ‘gestalten waarin het geloof zich voordoet’, definieerde De Pee. ,,Zo zijn er onbekommerde christenen, er zijn zegt men dogmatische christenen, eenvoudige kinderen van God, oecumenische christenen, conservatieve kerkleden.”
Voor al die belevingen zijn ook weer aparte vieringen, zoals Johannes de Heerdiensten, praisediensten, Jeugdkerk en opwekkkingssamenkomsten. De types kerkdiensten werken als ,,een verdeelsleutel”, betoogde de predikant. Zo vinden mensen met dezelfde smaak elkaar en gaan over tot groepsvorming. ,,Een breed aanbod van vieringen kan dus op het eerste gezicht een gemeente dienen in de veelkleurigheid, het kan de gemeenteleden ’s zondags ook índelen, vérdelen. Moet ik ook zeggen: delen?”
Dat kan de eenheid op het spel zetten. ,,Verscheidenheid is weliswaar geen verscheurdheid, maar als zij telkens de gapende kloof tussen denkbeelden, opvattingen, geloofsuitspraken en vieringen aan de dag brengt, moet men vrezen voor de eenheid.”
De gemeente is gebaat bij rust. ,,Let wel, daarmee bedoel ik geen gezapigheid, maar een voedingsbodem waarop de vruchten zich kunnen ontwikkelen. Een sfeer waar nu eens niet alle energie en creativiteit besteed worden aan de koers, maar aan het varen. Daarvoor zijn wij immers ingescheept. Onderhoud is prima, maar een schip dat voortdurend op de helling moet, mist zijn doel.”
De enorme verschillen die er in één gemeente kunnen zijn, worden onder meer bepaald doordat er drie leeftijdscategorieën in een kerk zitten. ,,Ouderen met een geloof dat, globaal gezegd, gevormd is in de jaren vlak na de oorlog. Zij hebben meegemaakt hoe in de jaren zestig en zeventig nieuwe inzichten werden verspreid. Dat gebeurde letterlijk op doordeweekse avonden door hoogleraren van de theologische faculteiten, door publicaties van gereformeerde en hervormde zijde over schriftgezag, ethische vraagstukken als atoombewapening en homoseksualiteit. Het grootste gedeelte van deze leden heeft een ontwikkeling van jewelste meegemaakt, groter dan in welke kerkgeschiedenis ook. Onder hen is dan ook grote behoefte aan rust. Niet in de zin van passiviteit, maar in de betekenis van het verlangen naar de kern van waaruit zij leven.”
Na hen kwamen nog twee generaties. De eerste werd geboren in de jaren zestig en zeventig en groeide op in kaders van ,,openheid en ontmoeting, van losse schroeven en wankelende zekerheden en verminderde kerkgang en anders bidden.” Er kwamen diensten met zanggroepen en gospelbands. ,,En hún kinderen weten niet anders dan van de kindernevendienst, tienerdiensten, maar weten niet meer wat een belijdenisgeschrift is, en kennen ‘het verhaal’ amper. Waar de reformatorische traditie voor staat, is een vergeten hoofdstuk. In de kerk moet het gezellig zijn, daar staat jouw beleving in het middelpunt.”
,,Voeg daarbij de ontkerkelijking en de vraag: wie bleven? De bijna eindeloze pogingen om - met vallen en opstaan - tot hereniging te komen. Voeg daarbij de hernieuwde belangstelling voor opwekkingsliederen en de opkomst van de evangelische groepen én de nog altijd kritische houding van hen die zich nooit thuis voelden in de gewone kerkdiensten maar toch maar zijn gebleven (en menigmaal uit onvrede hún diensten gingen vieren), en er rijst een beeld op van een in zichzelf hopeloos verdeeld huis dat ook nog kampt met geldzorgen.”

Mobiliseren

Veelkleurigheid kan zo ,,een dekmantel” zijn voor veel verborgen onvrede. Daarom is een nieuwe houding nodig. ,,We moeten weer met elkaar in gesprek.”
Hij citeerde de kerkhistoricus Dankbaar die beschreef hoe in de achttiende eeuw er verdeeldheid was tussen lutheranen, hervormden, doopsgezinden en remonstranten en dat er daardoor een zekere ongeïnteresseerdheid was ingetreden. ,,Het is niet te hopen dat wat toen voor de kerken gold, 250 jaar later in de gemeente opgaat. Wat we vandaag opnieuw samen moeten leren, is dat geloof niet óns werk is. Net zo min als de kerk van ons is. Dat maakt ons bij de verdeeldheid van de kerken én de neiging tot groepsvorming in de gemeente een stuk bescheidener. We zouden ook opnieuw moeten verstaan dat de Geest ons altijd wil mobiliseren. We worden geroepen op weg te gaan, om ook in deze tijd met enige moed en zonder argwaan ons geloof te belijden en daarover in gesprek te raken, het te verdedigen met respect voor de opvattingen van anderen. Dat vraagt omgang met God en met elkaar, gebed en gesprek.”
Pluraliteit is een gegeven, maar geen ideaal. ,,Zij is een van de uitgangspunten bij het gesprek en uiterst serieus te nemen.” Als men elkaar zo zoekt, wordt de eredienst herkenbaar, de catechisatie aantrekkelijker en verschrompelen verschillende vormen, voorspelt De Pee. ,,Er komt herkenning wederzijds. Energie die op ging aan ‘voorzichtig, breekbaar’, komt vrij voor nieuwe plannen op pastoraal, diaconaal en missionair gebied. De gemeente groeit.”
Afstand
Ds. Gerard Knol liet direct horen waar hij stond. ,,Ik ben faliekant voor verscheidenheid.” Ook omdat echte eenheid niet bestaat. Veelal is er sprake van een opgelegde eenheid, een uniformiteit van de meerderheid in tijden van crisis. De veelkleurigheid is voor het individu ook een terugtrekbeweging. Een manier om afstand te houden van elkaar, ‘in je eigen veilige wereld’, zo omschreef de predikant. ,,Met een niet-aanvalsverdrag: ‘als ik jou respecteer, moet je mij ook respecteren’.”
De boodschap van de maatschappij is ook dat je zelf verantwoordelijk bent voor hoe je leven er uit ziet. ,,Het ligt aan jou of je gelukkig bent.” De virtuele gemeenschap Second Life is volgens hem een verschijnsel dat daar op inspeelt. ,,Daar kun je je leven tot een spannend spel maken.”
Voor de kerk ligt er een uitdaging om er gewoon te zijn, door weer echt contact te maken met elkaar ,,Waarom houden we zo weinig van elkaar in de kerk? Het is het eerste dat als je een gemeenschap wilt vormen, moet gebeuren. Wat zit er in de weg om de contacten ten volle te beleven en effectief te maken?”
In de bijbel wordt gesproken over het Lichaam van Christus in al zijn verscheidenheid met verschillende gaven voor een ieder. De veelkleurigheid hoort daarbij, vindt Knol. ,,Laten we alsjeblieft een gemeente zijn waar we het met elkaar oneens zijn. In de praktijk geloven we immers niet in dezelfde God. Is dat erg? Nee, zolang je maar niet je eigen God omhangt met explosieven en de ander slachtoffer van jou maakt.”
Kerk-zijn, geloven, kun je niet in je eentje. ,,Mijn kritiek is dat te veel kerkleden te passief zijn. Mijn hart gaat uit naar mensen die de gemeente nog steeds dragen. Weinig mensen durven verantwoordelijkheid te dragen, we verstoppen ons achter elkaar. Dat is juist wat we nu niet moeten doen.”
.

Vertel een vriend | Reageer op dit artikel | Aantal reacties 0


Reacties:

Geloof & Kerk
Familieberichten
Advertenties