De website frieschdagblad.nl maakt gebruik van cookies.
vrijdag 19 januari

Regiodonderdag, 8 mei 2008

Deskundige tegen wil en dank nuanceert gevaren Jakobskruiskruid
Snoeiafval zeker zo gevaarlijk als JKK
GOOS BIES
Munnekeburen - Het was een jaar of drie geleden dat Esther Hegt er voor het eerst van hoorde: Jakobskruiskruid. Onheilspellende berichten over het voor paarden en ander vee levensgevaarlijke kruid overspoelden de media. Als paardenliefhebster sloeg de schrik om haar hart. De 49-jarige inwoner van Munnekeburen wilde meer weten over de gevaren en ontdekte al snel dat alle paniekverhalen voor een groot deel uit de lucht zijn gegrepen. ,,Met snoeiafval gebeuren ook ongelukken, misschien wel veel meer. Daar hoor je niemand over.”
,,Er doen allerlei fabels en enge verhalen de ronde over JKK. Die heb ik ook geloofd, maar er bleek nauwelijks feitelijke informatie voor handen. Toen heb ik allerlei wetenschappers benaderd en dan kom je erachter dat lang niet alle verhalen waar zijn”, zegt Hegt. Onbedoeld is ze nu zelf een deskundige op het gebied van Jakobskruiskruid. Ze sprak al op een symposium in Noord-Brabant, ze lichtte de Friese Statencommissie voor en naar haar gedetailleerde website Jakobskruiskruid.com wordt verwezen in een folder die de provincie Fryslân later deze maand verspreidt. ,,Een hele eer”, beaamt Hegt, die als visueel gehandicapte in de WAO zit. Met haar man draagt ze voor de hobby de zorg over drie rijpaarden.
Hegt heeft wel een vermoeden wat de bron is van alle indianenverhalen. ,,Die zijn meestal rechtstreeks overgenomen uit Engeland. Daar zouden 6500 paarden zijn bezweken aan Jakobskruiskruid. Als je het met je blote handen aanraakt, zou je het al aan je lever krijgen, schrijven ze daar. Er is zelfs een professor geweest die dat heeft gezegd. De feiten liggen allemaal heel wat genuanceerder.”

Onwetendheid

Vooropgesteld: Jakobskruiskruid is gevaarlijk voor paarden, en ook voor koeien. Als ze het langdurig eten kan de lever beschadigen met de dood tot gevolg. Feit is echter dat de dieren het niet gauw zullen eten. Verse planten eten doen de dieren zelden, maar als het kruid in veevoer belandt, is er een risico dat ze de plant niet als giftig herkennen. ,,Mensen denken dat ze niks aan de gevaren tegen Jakobskruiskruid kunnen doen, maar ze kunnen proberen de risico’s te voorkomen.” Door te zorgen voor dichte zoden in je weide, maak je de kans op Jakobskruiskruid tussen het gras veel kleiner. Met het certificeren van hooi kun je garanderen dat het kruid niet in veevoer zit. En met voorlichting kunnen een hoop onzinverhalen uit de wereld geholpen worden. ,,Veel particuliere paardenhouders denken nog steeds dat elk hapje telt en dat paarden na tien jaar nog het loodje kunnen leggen. Als je paard een keer een hapje binnenkrijgt, zit dat tien jaar later echt niet meer in het lichaam.”
Hegt vindt dat de belangenverenigingen die met paarden, koeien en geiten van doen hebben veel meer kunnen doen aan voorlichting onder hun leden. De onwetendheid over Jakobskruiskruid is enorm. Veel mensen kunnen Jakobskruiskruid niet eens onderscheiden. Het wordt nogal eens verward met koolzaad, boerenwurmkruid of St. Janskruid. ,,Ook in de kranten zie ik nogal eens verkeerde plaatjes bij de artikelen.” Zelfs de spelling van de naam wordt vaker verkeerd dan goed gedaan: dan wordt Jakobskruiskruid met een ‘c’ geschreven of wordt er Sint voorgezet. Degenen die menen nu al Jakobskruiskruid te herkennen in de bermen, kunnen zich ook vergissen. Verreweg het meeste kruid bloeit pas vanaf juni, tot oktober. Nu bloeit er veel koolzaad.

Meldpunt

Sinds ongeveer een jaar beheert Hegt een meldpunt voor slachtoffers van Jakobskruiskruid. Daarop zijn tot nu toe vijf slachtoffers aangemeld, waarvan een dier herstelde (,,ook een misverstand dat dieren er niet van zouden kunnen herstellen”). Het gaat om gevallen sinds 1999. Het bekendste Nederlandse drama met Jakobskruiskruid betreft een rundveehouderij bij Woensdrecht, waar een paar jaar geleden door langdurig eten van het kruid in gedroogde vorm in veevoer zo’n 130 hoefdieren dood zijn gegaan. De beheerder werd aanvankelijk door de rechter aansprakelijk gesteld, maar is daar onlangs in hoger beroep van vrijgesproken. ,,Niemand kon toen nog de gevolgen inschatten.”
,,Eigenlijk is er totaal niks bekend over de schaal van het probleem”, zegt Hegt. De gevaren van andere kruiden en vegetatie zijn misschien even groot, vermoedt ze. Ook groene eikels, hoefblad, smeerwortel, boterbloem en zuring zijn giftig, om maar wat te noemen. En naast Jakobskruiskruid zijn er meerdere kruiskruiden die allemaal gevaarlijk zijn als je ze opeet. ,,Met snoeiafval gebeuren ook ongelukken. Misschien wel meer paarden sterven door het eten van taxus en buxus dan door JKK.”
Proberen Jakobskruiskruid te bestrijden door het te maaien of uit steken heeft ook risico’s, benadrukt Hegt. Het kan het omgekeerde effect hebben als er stengels achterblijven. ,,Het is een windverspreider, maar de meeste zaden vallen dicht bij de moederplant. Het zaad wordt vooral ook verspreidt door onszelf. Je ziet het opduiken bij de aanleg van nieuwe wegen of nieuwbouwwijken, door verplaatsing van zand.” Bestrijding zou ook funest zijn voor alle vlinders, bijen en andere insecten die afhankelijk zijn van de plant.
De drukte over Jakobskruiskruid in Fryslân verbaast Hegt in meerdere opzichten. Blijkens de verspreidingskaart van de stichting Floron komt het kruid bijna niet voor in de provincie. In elk geval veel minder dan bijvoorbeeld in Noord-Brabant. Weliswaar is de plant straks veelvuldig te zien in de berm, maar daar kan het weinig kwaad. ,,Het is hier nauwelijks een probleem.”

Nieuw misverstand

En intussen steekt een nieuw misverstand de kop op. Het kan ook een gevaar zijn voor mensen, doordat het zich ophoopt in honing. De Voedsel en Waren Autoriteit ziet echter nog geen reden consumenten te waarschuwen. Bij normale consumptie zijn er geen risico’s. ,,Je moet bijzonder veel en besmette honing eten wil er een risico bestaan. En toch zie je de paniek weer toeslaan.”

Vertel een vriend | Reageer op dit artikel | Aantal reacties 1


Reacties:

Zinvol om een genuanceerd verhaal weer te geven in de krant. Wij verloren een andalusische merrie die we net een maand hadden aan Jakobskruiskruid.
Maar als je goed kijkt naar de omstandigheden bij de vorige eigenaar dan komen die overeen met de risico’s zoals hierboven beschreven: besmet hooi, te klein kapotgelopen weiland dat bómvol Jakobskruiskruid stond en dat ook weer jarenlang. Ze hád ook geen keus dan Jakobskruiskruid te eten. Onze andere paarden eten het nooit. Jakobskruiskruid: gewoon aandacht ervoor hebben zonder hysterie. Ook de eigen verantwoordelijkheid nemen; als je een paard op een klein weiland wilt huisvesten heb je er meer werk aan. Juist die draconische maatregelen vergroten het risico dat je net wilde vermijden.

Ellen, Den Haag - vrijdag, 9 mei 2008


regio
Familieberichten
Advertenties