De website frieschdagblad.nl maakt gebruik van cookies.

zaterdag 16 december

Regiomaandag, 29 december 2008

Twee griffioenen die beide naar het westen kijken

Het wapen

Het gemeentewapen: je ziet het vaak, maar wat is de symboliek nu achter die voorstellingen en kleuren? Het Friesch Dagblad zoekt het uit. Vandaag: Ooststellingwerf en Weststellingwerf.

Merlijn Torensma
Het is natuurlijk geen toeval dat Oost- en Weststellingwerf bijna hetzelfde wapen voeren. Het wapen is gebaseerd op het oude zegel van Stellingwerf, en nadat beide gebieden zich in de veertiende eeuw losmaakten van de bisschop van Utrecht, kozen ze voor een herkenbaar wapen.
Hoewel... herkenbaar; de oudste afdrukken van het zegel van Stellingwerf zijn niet zo duidelijk. Er is een dier op te zien met de staart tussen de poten, maar om wat voor dier het gaat is niet bekend. Het eerste dier lijkt meer op een wolf (denk hierbij aan de link met Wolvega). Pas in 1622 kreeg het dier meer vorm en werd het herkenbaar als een griffioen.
De meeste jeugdige lezers zullen de griffioen vooral kennen uit de Harry Potter boeken waar het mythische dier staat op het wapenschild van een van de afdelingen (Griffoendor) op toverschool Zweinstein. De griffioen is een schepsel dat half vogel en half leeuw is, maar dat ook nog door het leven moet met de oren van een paard en een hanenkam van visschubben.
Op de website van de gemeente Weststellingwerf is te lezen dat de griffioen de bewaker was van het goud in het noorden van Europa en de bestrijder van de eenogige Arimaspen in Skythië. In de middeleeuwen werd de griffioen gezien als een van de symbolen van Christus of de Kerk. Het is dan ook waarschijnlijk dat beide Stellingwerven dat laatste voor ogen hadden toen ze hun wapens samenstelden.
In het Nederlands heette een griffioen ook wel een grijp. Veel familienamen als Grijpstra en plaatsnamen als Garyp zouden hiernaar verwijzen. Maar wetenschappelijk bewijs is daar nooit voor geleverd.
Op 25 mei 1818 werden voor beide Stellingwerven de wapens vastgelegd door de Hoge Raad van Adel. Beide wapenschilden hebben dezelfde kleuren keel (rood) en zilver (wit). Jelle Terluin van de Fryske Rie foar Heraldyk zegt dat dat typische Saksische kleuren zijn. ,,De Stellingwervers zijn oorspronkelijk Saksisch en hoewel ze al eeuwen bij Fryslân horen, voelen ze zich niet echt Fries.”
Opvallend verschil tussen de wapens is dat de griffioenen beide naar rechts kijken, al heeft die van Weststellingwerf het lichaam de andere kant op gekeerd. Volgens Terluin is dat geen toeval: ,,Het schild kun je als landkaart beschouwen. De griffioen van Weststellingwerf kijkt naar rechts, wat in de oude heraldiek moet worden gezien als het westen.”
Het wapen werd op oorspronkelijk op een schild gedragen en het is vanuit het standpunt van de drager van het schild bekeken, vandaar dat rechts het westen symboliseert. Waarom die van Ooststellingwerf ook naar het westen kijkt, is niet duidelijk.
Weststellingwerf heeft een cirkel met daarin een vijfpuntige ster. Ooststellingwerf heeft ook een cirkel met een ster, maar die ster heeft zes punten. De ster verwijst in beide gevallen naar de ster van Bethlehem. Waarom de ster tussen de poten van het beest zit, is volgens Terluin ,,een van de raadselen van de historie”.

Vertel een vriend | Reageer op dit artikel | Aantal reacties 0


Reacties:

regio
Familieberichten
Advertenties