De website frieschdagblad.nl maakt gebruik van cookies.

zondag 17 december

Geloof & Kerkdinsdag, 19 mei 2009

Conclusies na de beladen Midden-Oostentrip van Benedictus XVI
Teleurstellende en hoopvolle pausreis

Rome - Paus Benedictus XVI is behouden terug in Rome na zijn beladen achtdaagse reis naar twee staten (JordaniŽ en IsraŽl), en een staat in wording (Palestina). Het Vaticaanse bestuursapparaat is tevreden en opgelucht; of omgekeerd. Door Frans Wijnands.

Incidenten van naam zijn er niet geweest. Geen pijnlijke versprekingen, geen diplomatieke miskleunen, geen onaardige, laat staan vijandige bejegeningen. Duidelijke taal over en weer. Alles pais en vree.
Was dat maar waar! Ook deze paus predikte op heilige grond de boodschap van de vrede, indachtig het basisbeginsel van de christelijke leer: geloof, hoop en liefde. Maar de vrede zelf kan hij niet brengen. Niet in vijf dagen, en al helemaal niet in het Heilige Land en omstreken.
Alle partijen trekken nu hun eigen conclusies. Op de eerste plaats natuurlijk de christelijke minieme minderheden. Die voelen zich gesterkt door het bezoek van de paus. Of zoals pater Pierbattista Pizzaballa het samenvatte: ,,Hij heeft ons aangespoord met opgeheven hoofd door het leven te gaan. We moeten als christenen ophouden ons slachtoffer te voelen omdat we een minderheid zijn.Ē
Pater Pizzaballa (44) is Franciscaan en namens die orde een soort toezichthouder op de heilige plaatsen en kerken die weliswaar eigendom zijn van de R.-K. Kerk maar waarvoor het Vaticaan van IsraŽl toekomstgaranties verlangt. Bijvoorbeeld dat die onroerende goederen niet geconfisqueerd of Ďgenationaliseerdí zullen worden en dat ze symbolen blijven van een onbeperkte godsdienstvrijheid. Voor iedereen en allemaal. De paus heeft zijn kleine schare geloofsgenoten in het Midden-Oosten nieuwe hoop gegeven op een vreedzaam bestaan in het Heilige Land.
Ook de religieuze en wereldlijke autoriteiten in de gecompliceerde Palestijnse gemeenschap zijn gesterkt in hun vreedzame streven naar een eigen staat. Want als Benedictus XVI op ťťn punt onmiskenbaar duidelijk is geweest, dan is het wel in zijn herhaalde oproep en pleidooi om de Palestijnen hun eigen land te gunnen. Een eigen staat is misschien de volgende stap, maar in elk geval een land waar geen metershoge muren omheen staan. Beschamend zeggen de Palestijnen; beschermend zeggen de IsraŽli.

Antisemitisme

Maar de paus had op zijn reis niet alleen met christenen en Palestijnen te maken, maar uiteraard ook en vooral met joden en de staat IsraŽl. Ten overstaan van de joden was ook deze paus - net als zijn voorgangers - heel duidelijk: antisemitisme is een vloek, de Holocaust is een eeuwige schandvlek en het ontkennen daarvan verwerpelijk. Hoe duidelijk kan een paus zijn? Of anders gevraagd: kon het nog duidelijker?
Volgens kritische leden van de joodse gemeenschap wťl. Want de paus - een Duitser (!) - had zich bij zijn bezoek aan de nationale Holocaustgedenkplaats Yad Vashem veel nadrukkelijker moeten verontschuldigen voor de nazi-moordzucht. Hij had - bij wijze van spreken - moeten aankondigen dat Pius XII tot in geen lengte van jaren heilig zou kunnen worden verklaard vanwege zijn omstreden houding in de Tweede Wereldoorlog wat betreft de massale jodenvernietiging. Anderen, zoals de voorzitter van de Duitse bisschoppenconferentie, mgr. Robert Zollitsch, aartsbisschop van Freiburg, die een deel van het pausbezoek meemaakte, benadrukken dat de paus bij zijn aankomst in IsraŽl op het vliegveld al zijn belangrijkste uitspraak deed door het antisemitisme te veroordelen en Ďtotaal onaanvaardbaarí te noemen. ,,En in Yad Vashem heeft hij zijn diepe afschuw over de Holocaust uitgesproken. Als de Heilige Vader overal en telkens weer zijn verontschuldigingen voor die massamoord blijft maken gaan de mensen zich langzamerhand afvragen of hij ook niet iets anders, iets nieuws te zeggen heeftĒ, aldus Zollitsch.
Het Vaticaan kijkt al met al zeer tevreden terug op de ontmoetingen met de joodse religieuze leiders. Het bezoek van Benedictus heeft de dialoog tussen joden en christenen tenminste bevorderd. Vooral niet bemoeilijkt, maar ook niet in een spectaculaire stroomversnelling gebracht. De eeuwenoude religieuze cultuurverschillen zijn nu eenmaal te groot, te diep uitgesleten om ze in een tijdsbestek van een kleine week te overbruggen.
Ook al heeft de paus meermalen gezegd dat het belangrijker is om bruggen dan om muren te bouwen. De beeldspraak is hartverwarmend, de praktische uitvoering botst op ijskoude tegenstellingen. De relatie met de staat IsraŽl is onveranderd gecompliceerd gebleven, ,,maar wel soepeler gewordenĒ, vindt pater Pizzaballa.

Van de kaart vegen

Natuurlijk was regeringsleider Netanyahu niet echt blij met het pauselijke pleidooi om de Palestijnen hun eigen staat, onafhankelijkheid te geven. Want die wordt - volgens opeenvolgende IsraŽlische regeringen - vervolgens gebruikt om IsraŽl van de kaart te vegen, in samenwerking met een handvol gemeenschappelijke IsraŽl-vijandige moslimstaten. Iran voorop. Maar omdat iedereen vorige week overtuigd was van ieders goede bedoelingen is het een bijna harmonieus bezoek geweest.
Dat wil zeggen, dat de paus met alle ontvangende partijen goede vrienden is gebleven, maar dat de ontvangende partijen onderling dezelfde vijanden blijven. De paus heeft zijn eigen bruggen kunnen slaan, zowel naar de joden als de moslims. Maar voor de bruggenbouwers tussen moslims en joden zijn andere krachten nodig.
Dus is de slotconclusie van acht bijzondere dagen een beetje dubbel: hoopvol en teleurstellend. Wie hoopte op een bemoedigend woord heeft dat gekregen. Wie hoopte op een (politieke) doorbraak is teleurgesteld. Ook opeenvolgende pausen en het Vaticaan komen eigenlijk niet verder dan een herhaling van zetten...
i Frans Wijnands is correspondent voor het Friesch Dagblad bij het Vaticaan

Vertel een vriend | Reageer op dit artikel | Aantal reacties 0


Reacties:

Geloof & Kerk
Familieberichten
Advertenties