De website frieschdagblad.nl maakt gebruik van cookies.
woensdag 22 november

Geloof & Kerkwoensdag, 17 juni 2009

Nieuwste boek van New York’s beroemdste predikant hekelt ‘goedkope genade’
Tim Keller biedt het onversneden christendom

De New Yorkse dominee Tim Keller wil in zijn nieuwe boek ‘recht naar het hart van het christelijk geloof’. Het boek heet De vrijgevige God en zoomt in op de parabel van de Verloren Zoon. Wie dit verhaal sentimenteel opvat, begaat een misvatting, stelt Keller.

Door Tjerk de Reus.
New York is een eind weg, maar de lokale predikant uit de Amerikaanse miljoenenstad is alom bekend in Nederlandse kerkelijke kring. Sinds jaar en dag publiceert Tim Keller preken in het maandblad CV-Koers, maar niet dat leverde hem zijn uitzonderlijke faam op. Zijn grote doorbraak in kerkelijk Nederland was ongetwijfeld de publicatie in oktober vorig jaar van het boek In alle redelijkheid, een vertaling van het eveneens in 2008 verschenen The Reason for God, waarmee Keller de top bereikte van veel Amerikaanse bestsellerslijsten.
Karakteristiek voor Keller zijn twee ogenschijnlijke uitersten: hij is tamelijk traditioneel in zijn boodschap - voor Nederlandse begrippen is hij op de keper beschouwd zelfs oergereformeerd - en tegelijk is hij fris, verrassend en eigentijds. Dat geldt ook voor zijn nieuwe boek, De vrijgevige God, dat overigens aanmerkelijk dunner čn minder intellectueel is dan In alle redelijkheid.
Wat wil Keller met zijn nieuwe pennenvrucht? ‘De bedoeling van dit boek is de essentie van de christelijke boodschap in beeld te brengen, het evangelie.’ Dat levert geen kleine dogmatiek op, maar een zorgvuldige lezing van de ‘gelijkenis’ van de Verloren Zoon. Als snel maakt Keller duidelijk dat hij niets wil weten van een softe uitleg van dit verhaal dat ooit werd opgetekend uit de mond van Jezus. De parabel was een rake klap in het gezicht van de luisteraars toentertijd. Opmerkelijk, want vandaag interpreteren mensen het graag als een beeld van de eindeloze genade van God. Ook wie ‘voor het vaderland weg’ heeft geleefd en veel op zijn kerfstok heeft, mag berouwvol terugkeren. God staat met open armen te wachten! Maar wie het hierbij laat, mist het essentiële punt en vervalt in sentimentaliteit, stelt Keller: de ‘goedkope genade’ waarover de Duitse theoloog Bonhoeffer (1906-1945) schreef in zijn boek Navolging.

Farizeeërs

Wie waren de eerste hoorders van het verhaal? Hoofdzakelijk mensen die godsdienstig graag in de pas liepen en een religieus fatsoenlijk leven leidden, legt Keller uit. Farizeeërs dus en vergelijkbare gelovigen. Keller: ‘De eerste toehoorders werden door dit verhaal niet zozeer tot tranen geroerd, als wel door de bliksem getroffen, gekwetst, geërgerd. Jezus mikte niet op een hartverwarmende ervaring, maar op de doorbreking van onze categorieën.‘ Hoe zit dat? Als volgt: de jongste zoon was een egoďst, die er lekker op los wilde leven. Dat dit niet in de haak was, begrijpt iedereen. Maar de oudste zoon vormt de crux van de parabel. Want hij staat voor alle ijverige dienaars van JHWH, voor de goegemeente die het niet waagde buiten de voorgeschreven paden te gaan. Voor mensen die dankzij hun fatsoen en hun correcte denkbeelden over God menen op goede voet te staan met de Eeuwige. De jongste zoon was niet erg religieus, terwijl de oudste blaakte van religiositeit. Keller: ‘Jezus zegt hier dat zowel religieuze als onreligieuze mensen geestelijk verloren zijn, dat beide soorten levensweg doodlopen, en dat ieder denkbeeld dat mensen ooit hebben gehad over aansluiting bij God een misvatting is.’
Keller schenkt klare wijn. Dat is zijn handelsmerk, waarin vermoedelijk ook zijn geheim zit. Hij moffelt niet onder de tafel dat er een groot verschil is tussen ‘geestelijke verlorenheid’ en in werkelijkheid een volgeling van Jezus zijn. God is geen abstracte instantie die voor alle mensen uiteindelijk wel genade in petto heeft. Integendeel: er is oordeel en dus onderscheid. Over dat oordeel gaat de parabel. Wat precies wordt veroordeeld? Vooral dit: dat de levensinstelling van beide hoofdpersonen ‘religieus’ zou zijn. Geloof is compleet anders dan religie, betoogt Keller. Religie is de gecorrumpeerde versie van geloof. Het lijkt er misschien op, maar het heeft een bedorven smaak. Bij religie gaat het erom iets te presteren, zodat je tegenover God niet met lege handen staat. Religie is in de kern zelfverlossing. Dat woord valt vaak bij Keller. De jongste zoon probeerde paradijselijk geluk te vinden door liederlijk te leven en alles op de kaart te zetten van eigen geluk en bevrediging: zijn vorm van zelfverlossing. De oudste zoon dacht zijn plek in de rangorde van zijn vaders huis te verwerven door correct te zijn, te dienen, zich in te spannen. Cruciaal in beide levensinstellingen is niet alleen het zelfverlossende karakter ervan. Het beslissende punt is dat geen van beiden oog had voor de vrijgevige vader.

Vreugde

Keller trekt de lijnen graag door naar vandaag. Oudste zonen, die vind je volop in de kerken van vandaag, zegt hij. Mensen die weten hoe het zit, die neerkijken op ‘zij die buiten zijn’. Maar heb je daarmee de vreugde van de vader werkelijk geproefd? Dit is de kern waarom alles draait bij Keller. Wie niet gemotiveerd wordt door de vreugde van het kennen van God, ontspoort in een van beide manieren om jezelf overeind te houden. Of je kiest voor de inspannende bezigheid om jezelf aanvaardbaar te maken, of je dient ongegeneerd je eigen genoegens zonder je om fatsoen te bekommeren.
Keller vertaalt deze geestelijke werkelijkheid vlotjes naar het psychologische vlak. Wie zichzelf niet aanvaard weet door een vrijgevige God, zal niet af kunnen komen van frustratie en bitterheid. Want als je jezelf overeind moet houden, ben je kwetsbaar. Wie de vreugde mist, blijft bovendien hangen in een contraproductieve onzekerheid. De ergernis van de oudste zoon over de ruimhartige behandeling van de jongste spreekt wat dit betreft boekdelen. Vestig je door je ‘doen’ je identiteit, of ben je aanvaard en stempelt dat je leven? Inspanning versus ontspanning, een besef van aanvaarding tegenover ‘je rug recht houden’.

Tegendraads

Keller is bijzonder, vonden veel lezers van In alle redelijkheid. Over De vrijgevige God zullen zij vermoedelijk niet anders oordelen. Wat maakt Keller kennelijk zo bijzonder? Vermoedelijk vooral dit: hij schetst contouren van het christelijk geloof die kerkgangers veelal wat zijn vergeten. Keller biedt ‘onversneden christendom’, gebruikt zonder scrupules grote woorden (verlorenheid, redding, bevrijding, vreugde, doodsheid, wedergeboorte) die in de breedte van de protestantse kerken in Nederland met een behoorlijke dosis omzichtigheid en terughoudendheid worden bejegend. Keller durft veel tegendraadser te zijn dan de doorsnee PKN-predikant en blijkbaar zitten veel kerkgangers precies daarop te wachten.
Keller maakt het ook allemaal concreet en tastbaar. De parabel van de Verloren Zoon laat hij landen in de sociale, kerkelijke en psychische context waarin je je als lezer bevindt. Bovendien is Keller een herkenbare speler op het toneel van de kerk. Hij ventileert geen boodschap van eigen makelij en brengt geen fijnzinnigheden aan in het christelijk geloof waarop nodig iemand moet promoveren. Keller staat in het spoor van Maarten Luther, Jonathan Edwards, Dietrich Bonhoeffer en C.S. Lewis.
Als Keller inderdaad een geheim heeft, laat zich dat vermoedelijk het best ontdekken in de lijn van dit spirituele voorgeslacht.
i De vrijgevige God. Recht naar het hart van het christelijk geloof. Tim Keller, Van Wijnen, 12,95 euro

Tim Keller, een van de invloedrijkste predikanten:

Tim (Timothy) Keller is stichter en predikant van de protestantse Redeemer Presbyterian Church in New York. Momenteel komen er wekelijks meer dan zesduizend mensen naar de samenkomsten. Eerder verscheen van hem In alle redelijkheid - Christelijk geloof voor welwillende sceptici (Van Wijnen, Franeker). Dat boek was direct een bestseller. Redeemder Presbyterian Church heeft meer dan honderd dochterkerken en plant kerken in grote steden over de hele wereld, waaronder Amsterdam.
Tim Keller (1950) werd geboren in Pennsylvania, waar hij ook opgroeide. Hij genoot zijn opleiding aan Bucknell University, Gordon-Cornwell Theological Seminary en Westminister Theological Seminary. Hij zegt zelf dat hij het meest leerde van de negen jaar dat hij dominee was van West Hopewell Presbyterian Church in het arbeidersstadje Hopewell in Virginia. Die tijd leerde hem om helder te zijn in de prediking. In 1989 stichtte hij Redeemer. Keller’s kerk wordt gerekend tot de 25 meest invloedrijke van de VS.
In augustus is Keller op de Global Leadership Summit van Willow Creek in Chicago. Hij zal spreken over leiding geven aan mensen in de kerk met verschillende morele karakters. De conferentie wordt wereldwijd door tienduizenden leiders gevolgd via videocast en is dit jaar op drie locaties in Nederland: Drachten (Bethel: 16 en 17 oktober), Lelystad (De Pijler: 6 en 7 november) en Houten (De Lichtboog: 20 en 21 november).

Vertel een vriend | Reageer op dit artikel | Aantal reacties 0


Reacties:

Geloof & Kerk
Familieberichten
Advertenties