De website frieschdagblad.nl maakt gebruik van cookies.
vrijdag 24 november

Hoofdartikelvrijdag, 13 november 2009

Culturele hoofdstad
Fryslân strijdt mee om de titel Europese Cultuurhoofdstad. Dat kost een paar centen, 11 miljoen om precies te zijn, maar de gedachte is dat het op den duur vooral veel oplevert. Het is nauwelijks te voorspellen of dat zo is. De ervaringen met de gewezen Europese hoofdsteden – en dat zijn er sinds de lancering van het concept in 1985 heel wat geweest – zijn nogal divers.
Wat het in elk geval níét oplevert is een groter Europees gevoel. Dat is wel een van de hoofddoelen van de Europese Commissie: dat zo’n culturele hoofdstad ‘Europese volkeren bij elkaar brengt’, maar dat gebeurt niet. De EU heeft de effecten van de eerste twintig jaar laten onderzoeken en daaruit bleek dat het overgrote deel van de bezoekers uit de onmiddellijke omgeving komt. Buitenlands bezoek was in zo’n jaar niet zo veel hoger dan normaal.
De laatste jaren is gepoogd die internationale dimensie een stimulans te geven, onder meer door het competitie-element te vergroten. Dat heeft in elk geval geleid tot veel meer aandacht van politiek en media: er is een koortsachtig voortraject van een paar jaar waarin een hele rits steden veel geld spendeert in de hoop gekozen te worden. De ironie is dat zo’n wedstrijd eerder nationalistische gevoelens (wíj willen die titel) bevordert dan warme internationale broederschap. En tot veel meer kennis of contacten heeft het ook niet geleid. Ga maar na: wie kan zeggen persoonlijk iets te hebben opgestoken van dat culturele-hoofdstedengedoe? Wie weet überhaupt dat Vilnius en Linz nu al bijna een heel jaar de culturele hoofdsteden van Europa zijn geweest?
Wat zou er dan toch voor pleiten het enthousiasme van cultuurgedeputeerde De Vries over te nemen, zoals Provinciale Staten een kleine week geleden hebben gedaan? Wat veel wordt gezegd is dat zo’n proces Fryslân ‘op de kaart zet’ – maar een hollere frase is nauwelijks denkbaar. Onlangs toonde economisch geograaf Hospers in zijn promotieonderzoek overtuigend aan dat inspanningen om een streek ‘op de kaart te zetten’, nauwelijks mensen trekken. De evaluatie van het fenomeen culturele hoofdstad wees uit dat in het jaar dat een stad die titel voert en ook in het jaar erna er sprake is van meer toeristen, maar dat daarna de belangstelling wegebt.
een zaak van lange adem
Toch is het interessant dat de provincie zich zelfbewust als kandidaat opwerpt. Want als het op een goede manier wordt gedaan, kan het een grote impuls zijn voor het welzijn van de Friese bevolking. Maar dan moet er wel vooral worden geïnvesteerd in een cultuurklimaat en -infrastructuur met een lage drempel, en met een lange adem. Al te veel culturele hoofdsteden hebben in het verleden de complexiteit van de bestaande culturele sector onderschat, en hadden moeilijkheden om relaties en partnerschappen op te bouwen. Ze verloren zich in het organiseren van grote blockbustervoorstellingen die zeer veel publiek trokken, maar die niet beklijfden; ze lieten geen erfenis achter in de vorm van een verbeterd cultureel klimaat.
Gelukkig zijn er ook zeer veel steden die veel investeerden in de hardware en die jaren later nog genieten van een veel beter cultureel voorzieningenniveau. En er wordt al veel geïnvesteerd in culturele nieuwbouw, vooral in Leeuwarden, Sneek en Drachten. Wat de infrastructuur betreft, zit Fryslân straks al op rozen.
Het gaat er vervolgens om daar een zodanig blijvend laagdrempelig én hoogwaardig aanbod voor te verzinnen dat veel meer mensen dan nu dat allemaal geregeld op zullen zoeken. Dat blijkt nog een behoorlijke valkuil te zijn. Fryslân kan daarover meepraten; het heeft de pijn van een slecht bekend en bezocht Frysk Festival aan den lijve ondervonden. Veel culturele hoofdsteden hebben soortgelijke ervaringen: ze zijn er niet in geslaagd om de enorme bundel investeringen die in zo’n jaar los komt, om te zetten in langetermijneffecten. In sommige steden ontstond zelfs een weerzin om nog langer veel geld uit te geven aan cultuur en liepen de politieke ruzies daarover hoog op.
Maar als de provincie de twee belangrijkste lessen (zorg voor structureel effect en voor laagdrempeligheid voor de eigen bevolking) heeft geleerd, dan brengen de voorgenomen investeringen mogelijk veel goeds. Ook als de titel in 2018 uiteindelijk naar een andere stad gaat.

Vertel een vriend | Reageer op dit artikel | Aantal reacties 0


Reacties:

hoofdartikel
Familieberichten
Advertenties