De website frieschdagblad.nl maakt gebruik van cookies.
vrijdag 20 april

Geloof & Kerkwoensdag, 23 mei 2012

100 Pioniersplekken moet lukken, maar wel met ander beleid

Haaije Feenstra legt een leuke uitdaging neer voor de Protestantse Kerk: experimenteren met nieuwe kerkvormen en maar liefst honderd pioniersplekken er bij in de periode 2013-2016. Johan ter Beek gelooft dat het realistisch is, maar dan moet het wel anders.

Johan ter Beek
Haaije Feenstra, directeur van de dienstenorganisatie van de PKN, noemde vorige week in het Friesch Dagblad enkele belangrijke randvoorwaarden voor nieuwe kerkvormen: de experimenten moeten na drie jaar niet meer afhankelijk zijn van landelijke geldsteun, het moeten pioniersplekken ‘nieuwe stijl’ zijn en ze moeten een frisse wind laten waaien door de kerken.
Ik wil laten zien dat dit alles haalbaar is, mits we stoppen met de ‘oude stijl’ van pionieren. Die oude stijl bestond uit het zoeken van een plek waar weinig kerken zijn (lees: kerkgebouwen) om daar vervolgens een dure gemeentestichter neer te zetten met een fondsenwerver ernaast. Eventueel komt er daarna een (duur) gebouw et voilŕ: het protestantse kerkrecht accepteert dit als nieuwe kerk.

Frisse start

Veel pioniersplekken zijn dus ‘klonen’ of ‘evangelische varianten’ van bestaande kerken op andere plaatsen. Door de frisse start trekken ze mensen weg uit andere kerken. Op zichzelf is dit niet verkeerd, maar er zit weinig visie achter. Gemeentestichting is nauwelijks relevant voor de vernieuwing van de kerk. Vernieuwing begint in de marge.
Ik wil de Protestantse Kerk adviseren om op een andere manier te pionieren en heb dat samengevat in zeven punten.
1. De PKN zou kunnen denken aan kerkelijke recycling. Niet een heel nieuw product op de markt brengen, maar hetzelfde doen - alleen dan anders. Het oude parochiale kerkmodel of de wijkgemeente is nagenoeg failliet en christelijke organisaties vullen steeds meer gaten met minder middelen. Breng de elementen van de kerk zoals pastoraat, presentie, diaconaat en wijkkringen in beeld en voeg daarbij het werk van Youth for Christ, Time to Turn, Stichting Present, A Rocha en Compassion en je hebt alles wat je nodig hebt voor je missie. Je moet het alleen herschikken.
2. Maak gebruik van een vernieuwende theologische visie op de vraag: wat is de missie van de kerk? Gaat het om groei? Of zieltjes winnen? Moeten we ergens zijn waar geen kerkgebouw staat? Is dat relevant? Moet de kerk niet daar zijn waar Christus present gesteld moet worden? Is de kerk niet geroepen om Gods evangelie te ‘zijn’? Persoonlijk zou ik de theologie van N.T. Wright willen aanbevelen. Ze biedt een stevige Bijbelse theologie en tegelijkertijd een uitdaging aan christenen voor missie. Wright stelt dat het oude Israël geroepen is om licht voor de volken te zijn. Het verhaal van Israël kent zijn climax in Christus die haar verlosser en Heer werd. De missie van de kerk ligt in dit verlengde: een vernieuwd volk zijn als alternatief voor de wereld om haar te helpen ontdekken hoe ze ‘echt mens’ in Christus kan worden.
3. De Protestantse Kerk dient haar controle- en afbakeningsdenken van bovenaf los te laten en te gaan voor toerusting en ondersteuning van onderaf. Niet beginnen met de vraag: wie is een ambtsdrager? Of erger nog: hebben we wel een academicus voor het avondmaal en doop? Draai het om: laat leken het werk doen en ondersteun hen waar nodig met toerusting, training, theologische kennis, et cetera. De kerk van de toekomst draait veel meer om doeners van onderaf dan om theologen van bovenaf. Kerk-zijn, avondmaal en doop zijn juist zo eenvoudig (niet simpel) dat iedereen ze moet snappen. Geef kleine en eenvoudige lokale initiatieven de zegen mee als Fresh Expressions of Church (nieuwe vormen van kerk-zijn) en ondersteun dit van harte.
4. De landelijke PKN zou er goed aan doen een landelijke visie op pionieren te ontwikkelen, samen met en voor de lokale kerken. Lokale kerken gebruiken nu de kaasschaaf en geven miljoenen uit aan het terugtrekkingsbeleid en opknappen van oude gebouwen en orgels. PKN, pak een kaart van Nederland en verdeel deze in regio’s met centra, vaak grotere steden. Begin in elke regio met een breed scala aan activiteiten van onderaf: kleine groepen, netwerken, NetUnity (zoals Blossom030 in Utrecht), missional communities, enzovoorts. En begin daarnaast in de regionale centra een StadsKlooster of een ‘24/7’-kerk.
5. De Protestantse Kerk zou spaarzaam moeten zijn met het inzetten van professionals. In elke regio zou je kunnen kiezen voor enkele professionals op verschillende gebieden: diaconaat, theologie, actie, en zo verder. Het prijskaartje wordt lager en daarmee de duurzaamheid van de pioniersplekken hoger. Minder geld aan academische predikanten en meer ondersteuning voor de ondernemers, creatievelingen en pioniers.
6. Maak gebruik van vernieuwingen binnen én buiten de PKN. Er zijn vele projecten die misschien niet passen in het ideale PKN-plaatje ‘oude stijl’ maar welke wel ondersteuning zouden kunnen gebruiken. Denk interkerkelijk en zorg dat de middelen van de oude en vermoeide Protestantse Kerk op tijd overgaan naar vernieuwende projecten. Deze projecten ontsluiten daarmee de toegang naar de wijsheid en schatten van de kerk van alle eeuwen en de oude kerken dragen hun erfenis op tijd over aan de kerken die de hoop zijn van de toekomst.
7. De laatste tip: hervorm je theologische en kerkelijke opleiding radicaal. Ga niet meer uit van de theologische academicus alleen (hij of zij moet er wel zijn), maar begin onderaf: wat is er nodig om de initiatieven te ondersteunen. Welke praktische, organisatorische en theologische vaardigheden (en later kennis) zijn er nodig. Stem daarop je opleidingseisen af. Het lijkt me een veilige keus om de hbo-kerkelijk werker als voorlopig uitgangspunt te nemen met vernieuwde visie op ambt er bij. Academici en theologen zijn welkom om dit geheel te ondersteunen.
* Johan ter Beek is pionier. Hij is intiatiefnemer van De Zevende Regel, een nieuwe monastieke leefregel voor mensen in een (post)-moderne samenleving, www.dezevenderegel.nl

Vertel een vriend | Reageer op dit artikel | Aantal reacties 3


Reacties:

In grote lijnen kan ik me vinden in het artikel van Johan ter Beek maar het bevat twee veronderstellingen die ik graag zou willen nuanceren. Ten eerste dat de Protestantse Kerk alleen maar dure kerkplant-initiatieven zou nemen, waarbij een predikant en netwerker worden 'geplant'. Er worden namelijk ook initiatieven van onderaf ondersteund en begeleid (met spaarzame inzet van mensen en middelen) en in de toekomst zal daar steeds meer het zwaartepunt op komen te liggen.
Ten tweede suggereert ter Beek dat er niet aan visievorming wordt gedaan binnen de Protestantse Kerk als het gaat om missionair kerkzijn en nieuwe vormen. De nieuwe visienota "De hartslag van het leven" levert daar naar mijn idee een goede en evenwichtige voorzet voor. Ter Beek heeft zelf deelgenomen aan een symposium in Den Haag "Anders Verder" waar de thema's aan de orde kwamen, die hij noemt. Ook beleidsmatig wordt er hard gewerkt aan de vraag hoe pioniersplekken het beste vormgegeven kunnen worden vanuit de Protestantse Kerk. Daarvoor wordt gebruik gemaakt van nationale netwerken als de Werkgemeenschap Missionaire Gemeenschapsvorming en internationale netwerken als de Council for World Mission, die contacten onderhoudt met de Fresh Expressions beweging in de UK. Als pionier voel ik mee met Johan ter Beek dat dingen soms sneller zouden kunnen binnen het instituut waarin ik werk, maar als vertegenwoordiger van die kerk vraag ik ook om begrip en geduld dat ontwikkelingen in een eeuwenoud instituut zijn tijd vragen. Naar mijn idee zijn er mooie ontwikkelingen gaande binnen de Protestantse Kerk. Van mij mag Johan ter Beek meedenken in de vormgeving daarvan zoals we hem die kans ook hebben gegeven tijdens "Anders Verder" in Den Haag, maar laten we wel zorgvuldig zijn in de beelden die we van elkaar schetsen.
Ds Pieter Versloot (Projectleider Pioniersplekken Protestantse Kerk afdeling Missionair Werk)

Ds Pieter Versloot, Noorden - donderdag, 24 mei 2012


Ik weet niet wat me overkomt! Een geweldig mooi artikel. Dit artikel zou men in groot formaat moeten gaan verspreiden naar alle Kerken in Nederland. Een geweldig verfrissend en uitdagend verhaal, waar wij veel aan kunnen hebben. Maar de wil moet er wel zijn. Vanuit mijn dagelijkse praktijk kom ik veel dezelfde soort reacties tegen echter is er een gebrek aan ondersteuning vanuit de gevestigde Kerk. Ik zou dit artikel van harte willen aanbevelen en ondersteunen.

ds. H. hartogsveld, 's-Gravendeel - woensdag, 23 mei 2012


Wil ik de heer Johan ter Beek bedanken voor zijn bijdrage. Deze visie kost veel heilige huisjes binnen de PKN. In ruil voor een feodaal model kerkmodel komt er dan meer ruimte voor allerlei initiatieven. Voorlopig keurt de synode haar eigen "vlees". Zo mag (punt 3 uit het artikel) een hbo'er bijvoorbeeld wel een viering leiden maar niet de beide protestanse sacramenten bedienen. Meen ik te weten dat voor uitleg meer studie nodig is dan voor de handelingen van doop en avondmaal. Dat de Eeuwige de kerk veel af mag nemen wat Die nooit heeft gegeven!

J@ppy T2lm@, Hurdegaryp - woensdag, 23 mei 2012


Geloof & Kerk
Familieberichten
Advertenties