De website frieschdagblad.nl maakt gebruik van cookies.
woensdag 29 maart

Achtergronddinsdag, 29 november 2016

De identiteit van het Waddenland
Natuurbeschermers, biologen en ecologen hebben de Waddenzee de afgelopen halve eeuw op de kaart gezet. Het resulteerde in de door Unesco verleende erkenning als Wereld-erfgoed in 2009. Op de Wadden-eilanden werden de natuurbeschermers lange tijd gezien als lastige bemoeials uit het Westen. Bewoners van de vaste wal op hun beurt beschouwden de Waddenzee vooral als een gebeuren achter de dijk.
De laatste jaren is het besef gegroeid dat niet alleen de eilanden, maar ook de vaste wal en dan met name de kleistreken, die zich van Den Helder tot het Deense Esbjerg uitstrekken, tot het Waddengebied behoren. Natuurlijk kon je het daar ook altijd al horen, zien en voelen: de krijsende meeuwen, de weidsheid van het landschap en de zilte zeewind. Op school leerden we vroeger over de divi-divibomen op de Antillen, waarvan de kruinen door de noordoostpassaat naar het zuidwesten wijzen. Niemand die ons wees op een vergelijkbaar verschijnsel vlak bij huis: de van de westenwind afgebogen iepen of de windschering waardoor de bomen rondom boerderijen tegengesteld aan de windrichting steeds iets hoger zijn.
Rond en in de ondiepe kustzee is in pakweg 3500 jaar een kwelderlandschap ontstaan, dat inmiddels zoín 2500 jaar bewoning kent en al een duizendtal jaren is bedijkt. Vanwege zijn vruchtbaarheid en rijkdom aan vis en gevogelte raakte het dicht bevolkt, bezaaid met terpen, kerkdorpen en een handjevol steden, dooraderd met sloten en kanalen en van de zee afgesloten door steeds hogere dijken. Een rijk gebied dat leefde van de veeteelt en de akkerbouw, de vis- en vogelvangst, de kleiwinning en -verwerking, de handel, de zee- en binnenvaart en de turfgraverij in zijn onmiddellijke achterland.
Een andere wereld bovendien, die gedurende eeuwen een voort-durende stroom migranten en seizoenarbeiders aantrok uit een veel armer achterland. Echter, het land aan de Waddenzee is een door de zee versneden kustland. Het kon alleen al vanwege zijn letterlijke uitgestrektheid, maar geringe breedte en meer nog door zijn nabijheid tot de grote bevolkings- en politieke centra nooit tot een eenheid uitgroeien. Hooguit heerst in de als Fries aangeduide delen ervan (ruim twee derde van het geheel) nog een zeker besef van onderlinge samenhang, dat behulpzaam zou kunnen zijn bij de versterking van de identiteit van dit Waddenkustgebied.
Potentieel
Intussen krijgen in het beleid themaís als cultuurhistorie en landschap, maar ook krimp - waar grote delen van het kustgebied mee te maken hebben - recreatie en toerisme steeds meer aandacht. De Werelderfgoedstatus van de Waddenzee brengt met zich mee dat over deze onderwerpen en hun perspectieven ideeŽn worden ontwikkeld. En dat laatste niet alleen in relatie tot rust en ruimte in de Waddenzee zelf en op de eilanden, maar ook ten aanzien van het vasteland waar een groot onontgonnen toeristisch potentieel ligt.
In alle opzichten is het nodig na te denken over de wijze waarop de bevolking van de kleistreken, die we gemakshalve maar ondubbelzinnig voortaan als Waddenland aanduiden, bij de bescherming en ontwikkeling van het Werelderfgoed kan worden betrokken. Want zonder de mensen van de eilanden en achter de dijken met hun verhalen en ambities erbij te betrekken wordt het niets. Een eerste vereiste is daarbij het vergroten van kennis over dit gebied onder zijn bewoners. Immers, hoe meer men over zijn omgeving weet, hoe groter de betrokkenheid.
Het is daarom van groot belang dat 1, 2 en 3 december in het NoordFriese Husum, gelegen aan de Waddenkust van Sleeswijk-Holstein, een internationaal wetenschappelijk symposium wordt gehouden onder de titel Waddenland Outstanding. Op dit driedaagse treffen met 150 deelnemers - tevens het 17e symposium van de in Leeuwarden gevestigde Waddenacademie - gaan ruim dertig sprekers in op en van gedachten wisselen over de cultuurhistorische aspecten en het landschap van het Nederlands-Duits-Deense Waddengebied. Er zal onder meer aandacht worden besteed aan de relatie natuur en cultuur, aan de archeologie, politieke en ideologische ontwikkelingen, landbouw, handel en scheepvaart en aan projecten om het Waddengebied in cultuurtoeristisch opzicht op de kaart te zetten.
Meindert Schroor is sociaal-geograaf, historisch-geograaf en sociaal-historicus. Dit artikel is tot stand gekomen op initiatief van de Waddenacademie.

Vertel een vriend | Reageer op dit artikel | Aantal reacties 0


Reacties:

achtergrond
Familieberichten
Advertenties