De website frieschdagblad.nl maakt gebruik van cookies.
zaterdag 19 augustus

Achtergrondvrijdag, 30 december 2016

De natuureffecten van vertroebeling door bodemwerk in de Waddenzee zijn niet groot
Van waddenslib kun je erg smerig worden. Toch hoort slib van nature bij de Waddenzee. Voor een ecosysteem is slib ook helemaal niet vies, het is zelfs belangrijk voor de natuur. Maar ook hier geldt: teveel is niet goed.
Omdat mensen de hoeveelheid slib in het water be´nvloeden heeft Rijkswaterstaat aan Deltares en Wageningen Marine Research gevraagd de gevolgen van die be´nvloeding voor de natuur te onderzoeken. Dit onderzoek heeft uitgewezen dat activiteiten zoals baggeren, verspreiden van baggerslib en bodemberoerende visserij, lokaal effect hebben op de helderheid van het water en de bodemsamenstelling. Echter, voor de Waddenzee als geheel zijn deze effecten vrij klein, zeker in vergelijking met wat de natuurlijke getijstroming en de golven teweeg brengen.
Maar wat is slib eigenlijk? Slib is een verzamelnaam voor heel fijne deeltjes die heel langzaam in water zinken, veel trager dan zand. Een deel van het materiaal is fijn sediment en klei, een ander deel komt van dode algen en uitwerpselen van dieren.
In de Waddenzee zijn eencellige algen de basis voor de hele voedselketen. Algen groeien onder invloed van licht en voedingsstoffen. Geen licht, dan ook geen algen, maar dan dus ook: geen mosselen, wormen, garnalen, vissen, vogels of zeehonden.
Slib maakt het water troebel en hierdoor dringt er minder licht door in het water. Algen groeien daardoor minder en dat kan gevolgen hebben voor de hele voedselketen.
Een goede waterkwaliteit is dus belangrijk. De Kaderrichtlijn Water (een Europese wet) moet ervoor zorgen dat alle Europese wateren straks van goede kwaliteit zijn. Naast licht, be´nvloeden ook meststoffen zoals stikstof en fosfaat de groei van algen.
Er komt nog steeds (te) veel stikstof in zee, vanuit de landbouw en het afvalwater, maar de hoeveelheid fosfaat is de afgelopen jaren zeer sterk afgenomen. Vroeger had de Waddenzee regelmatig last van extreme algenbloei, maar tegenwoordig komt dat minder voor.
De afname van fosfaat zorgt voor minder algenbloei. Fosfaat is op dit moment de meest bepalende factor voor algengroei in de Waddenzee. Een niet al te extreme verhoging of verlaging van de slibconcentratie heeft daarom een relatief beperkte invloed op algengroei.
Bodemberoering
Van een heel scala aan menselijke activiteiten in de Waddenzee lijken het baggeren van havens en vaarwegen en de garnalenvisserij de grootste bijdrage te leveren aan opwoeling van slib. Met computersimulaties zijn de gevolgen van deze activiteiten nu in beeld gebracht.
De conclusie is dat de gevolgen lokaal wel groot kunnen zijn, maar dat ze op de schaal van de hele Waddenzee behoorlijk klein zijn. Zeker in vergelijking met wat er gebeurt onder invloed van de natuur, zoals golven en stroming.
Hebben mensen dan helemaal geen effect op de troebelheid van de Waddenzee? Zeker wel. De bouw van de Afsluitdijk heeft bijvoorbeeld een heel groot effect gehad op de waterbeweging en daarmee op het slib in de Waddenzee. De helderheid van het water nu is ongetwijfeld heel anders dan de helderheid van het water voor 1930. Grootschalige ingrepen in het landschap, zoals de aanleg van de Afsluitdijk, zijn in dit onderzoek echter niet meegenomen.
De vraag van Rijkswaterstaat aan de onderzoekers was of het verminderen van bodemberoering nut heeft om de Waddenzee helderder te maken om zo de natuur een handje te helpen. In het onderzoek wordt geconcludeerd dat effecten van vertroebeling door bodemberoering erg beperkt zijn en geen wezenlijke invloed hebben op het halen van natuurdoelstellingen.
Maar dat betekent niet dat deze activiteiten helemaal geen effect hebben op het ecosysteem. Uiteindelijk wordt door alle menselijke activiteiten een flink deel van de Waddenzee ÚÚn of meerdere keren per jaar 'aangeveegdĺ. Deze fysieke verstoring heeft waarschijnlijk wel een effect op het voorkomen van bepaalde planten en dieren, maar op een andere manier dan door vertroebeling. Dit effect is binnen deze studie niet verder onderzocht.
Meer informatie over dit onderzoek is te vinden in het samenvattende rapport, te vinden op www.waddenzee.nl . Luca van Duren is senior onderzoeker bij Deltares, het instituut voor toegepast onderzoek op het gebied van water en ondergrond. Dit artikel is tot stand gekomen op initiatief van de Waddenacademie.

Vertel een vriend | Reageer op dit artikel | Aantal reacties 0


Reacties:

achtergrond
Familieberichten
Advertenties