De website frieschdagblad.nl maakt gebruik van cookies.
zaterdag 19 augustus

Economiezaterdag, 15 april 2017

Goed werkgeverschap telt niet meer in taxibranche
Kootstertille Door de opzet van de aanbesteding van taxivervoer in Noordoost-Fryslân wordt oud personeel straks massaal ingeruild voor goedkopere werknemers. Dat stelt ondernemer Rienk Waaksma. Hij hoopt dat de politiek ingrijpt en dit - en mogelijk een golf faillissementen - voorkomt.
Al 47 jaar probeert Taxicentrale Waaksma uit Kootstertille zijn personeel zo goed mogelijk te behandelen. Een vast contract waar mogelijk en ook oudere werknemers in dienst houden. Die houding dreigt het bedrijf op te breken bij de nieuwe aanbesteding van het WMO- en leerlingenvervoer in Noordoost-Fryslân. Waaksma (220 personeelsleden, 160 met vast contract) verloor de aanbesteding en heeft straks geen werk meer voor een groot deel van zijn personeel.
De aanbesteding werd gewonnen door vier bedrijven: Taxi NOF uit Kollumerzwaag, Taxi Witteveen uit Lemmer en VMNN en Dorenbos, allebei uit Assen. Deze bedrijven staan volgens Waaksma niet te springen om personeel over te nemen. ,,Wij hebben veel mensen van tegen de vijftig of zestig jaar oud die al jaren in dienst zijn. Zij zijn natuurlijk veel duurder dan jong personeel."
Om de werkgelegenheid in de regio te behouden, is bij de aanbesteding de zogeheten OPOV-regeling opgenomen. Die houdt in dat 75 procent van de 55 betrokken chauffeurs een werkaanbod moet krijgen van de nieuwe vervoerder.
Volgens Theo Boelens - met Waaksma mededirecteur van het bedrijf - is de OPOV-regeling gemakkelijk te omzeilen. ,,Dat baanaanbod kun je frustreren. Onze vrees is dat de chauffeurs weliswaar een aanbod krijgen, maar dan wel onder de voorwaarde dat ze iedere zondag moeten werken. Of dat de diensten per dag worden opgeknipt in blokjes van een paar uren. Als de chauffeur dan zegt ´dat doe ik niet´, blijft hij bij ons in dienst." Ook op een andere manier kunnen bedrijven relatief gemakkelijk de overnameregeling ontwijken. Als ze de nieuwe klus kunnen uitvoeren met eigen personeel, hoeven ze geen contractaanbod te doen.
Het gevolg: de oudere chauffeurs bij Waaksma zullen - vaak voor veel geld - moeten worden ontslagen, en de nieuwe vervoerders zullen jonge en goedkope chauffeurs inzetten. ,,De wethouder kan wel zeggen dat alle personeel moet worden overgenomen, maar ik heb de afgelopen jaren gezién dat het niet zo gaat."
Bij aanbestedingen voor bussen en treinen gelden vrij harde eisen en wordt normaliter alle personeel overgenomen. Bij taxi’s is dat anders. Uit een onderzoek van vakbond FNV blijkt dat gemiddeld 45 procent van het personeel wordt overgenomen, de rest blijft in dienst bij de vervoerder die de aanbesteding verliest. Als die geen alternatief werk heeft, is ontslag onvermijdelijk en moet de werkgever een forse ontslagvergoeding betalen. Het is een van de verklaringen voor de vele faillissementen in de Friese taxibranche (zie kader).
Amsterdams model
Boelens zegt dat hij voorafgaande aan de aanbesteding steeds heeft gepleit voor wat hij noemt het Amsterdamse model, waarbij de nieuwe vervoerders worden verplicht de werknemers een arbeidscontract aan te bieden. Daarmee is de zekerheid voor contractovername volgens hem een stuk groter.
Dat laatste gebeurde niet en andere bedrijven konden volgens Boelens inschrijven op basis van goedkopere chauffeurs en dus voor minder geld. Hij vindt dat daarmee een scheve situatie is gecreëerd. ,,Wij vinden dat in de aanbesteding rekening moet worden gehouden met ónze personele kosten. Pas dan heb je een level playing field. Anders kunnen andere bedrijven goedkopere krachten inzetten en hebben die altijd een voordeel."
Door dergelijke aanbestedingen, zegt Boelens, is het steeds moeilijker om te overleven voor bedrijven die normaal omgaan met hun personeel. Bedrijven die dat niet doen en chauffeurs steeds binnen twee jaar inruilen voor goedkopere en jongere chauffeurs, krijgen de macht. Weg baanzekerheid dus. ,,Op deze wijze zullen ook wij moeten gaan werken. Dat kan toch niet de bedoeling zijn?"
Waaksma groeide de afgelopen jaren min of meer noodgedwongen. ,,In de jaren negentig verzorgden wij het leerlingenvervoer alleen in Kollumerland, Achtkarspelen en Tytsjerksteradiel", zegt Waaksma. ,,Dat had wat ons betreft zo mogen blijven: wij zijn actief in deze regio en willen hier blijven."
Toen in 2007 vijf Noordoost-Friese gemeenten het taxivervoer gezamenlijk gingen inkopen, besloot Waaksma ook daarvoor in te schrijven. Als het bedrijf dat niet zou doen, zou een van de belangrijkste inkomstenbronnen wegvallen. Waaksma kreeg op die manier Dongeradeel en Dantumadiel erbij. ,,We zijn eigenlijk noodgedwongen gegroeid. We hadden geen keuze."
Met het groeien van het bedrijf werd ook de planningscentrale groter. Inmiddels werken daar twintig mensen en verzorgt deze ook de rittenplanning voor verschillende collegabedrijven. Ook neemt Waaksma grotere klussen aan in andere regio´s in Fryslân. Die klussen worden verdeeld onder andere taxibedrijven, tegen volgens Waaksma normale voorwaarden. ,,Wij voelden en voelen ons verantwoordelijk voor de taxibranche in Fryslân. We behandelen onze onderaannemers goed: we hebben de zaken op orde en betalen nooit te laat. Je mag ze allemaal opbellen."
De Noordoost-Friese gemeenten gaan nu een mobiliteitscentrale opzetten, een planningsbedrijf waar al het aanbestede vervoer wordt gebundeld en waar mogelijk gecombineerd. Op die manier moet het vervoer efficiënter worden uitgevoerd. De gemeenten stelden de voorwaarde dat deze planning zou worden gedaan door een ander bedrijf dan de vervoerders, om te voorkomen dat een bedrijf zichzelf bevoordeelt. Dat betekende dat Waaksma sowieso werk kwijt zou zijn: of de rittenplanning, of het vervoer.
Het bedrijf besloot de aanbesteding van de centrale aan zich voorbij te laten gaan en zich te richten op de vervoersklus. Hij schat dat daardoor sowieso voor de helft van de 22 personeelsleden op zijn planningsafdeling geen werk meer is. ,,Daar is helemaal niets voor geregeld in de aanbesteding. We hebben meerdere keren gevraagd om een voorwaarde op te nemen voor de overname van personeel, maar dat gebeurde niet."
Tegenovergesteld
Waaksma ziet niet veel voordelen in zo´n mobiliteitscentrale. ,,In feite gaat daar hetzelfde gebeuren als wat wij al doen: ritten worden zo efficiënt mogelijk ingepland. Maar nu gaat wel de combinatie verloren met ons andere vervoer, zoals ziekenvervoer en Alliade-vervoer (Talant, red). Daardoor rijden er straks veel meer taxi´s dan nu, terwijl men met de aanbesteding juist het tegenovergestelde wilde bereiken."
In Noordoost-Fryslân zijn momenteel al twee planningscentrales, vertelt Waaksma: bij zijn bedrijf en bij Taxi NOF in Kollumerzwaag. ,,We waren juist begonnen met gesprekken over het samenvoegen van deze centrales. Nu raken we allebei planningwerk kwijt en komt er juist een derde centrale bij, waarschijnlijk in Dokkum. Nu hebben we straks allemaal halve centrales, zonder garanties voor de overname van personeel."
Volgens de taxi-ondernemer is het onterecht dat de overheid het nieuwe systeem oplegt, zonder dat de overgang van personeel goed is geregeld. ,,Wij zijn meegegroeid omdat de overheid het zo ingericht heeft. En nu draaien wij op voor de kosten die het nieuwe systeem met zich meebrengt. Deze keuze brengt met zich mee dat je bedrijven aan het wankelen brengt."
Overigens wist Waaksma al lange tijd dat hij ook een groot deel van het vervoer kwijt zou raken. Het vervoerswerk wordt namelijk verdeeld over vier bedrijven. Al met al zou het bedrijf hooguit 800.000 euro kunnen overhouden van de huidige drie miljoen euro aan jaaromzet op deze klussen. Dat in vieren knippen vindt hij niet verkeerd. ,,Anders krijg je landelijke of zelfs buitenlandse bedrijven, als het om zoveel geld gaat."
Waaksma zegt dat hij al zijn argumenten heeft ingebracht in de aanloop naar de aanbesteding. Ook noemde hij alternatieven die volgens hem geschikter zijn, zoals het verstrekken van een persoonlijk budget aan de cliënten. ,,Wij hebben alles aangeleverd, maar hebben uiteindelijk niets in te brengen gehad." Waaksma probeert nu in een kort geding de beoogde gunning terug te draaien. Daarnaast vestigt hij zijn hoop op de politiek. De aanbesteding kan namelijk nog worden ingetrokken zolang die niet definitief is. Hij hoopt dat raadsleden uit andere gemeenten dat zullen eisen bij hun college, vanwege het hoge aantal personeelsleden dat door de aanbesteding zijn baan dreigt te verliezen.
Als dat niet gebeurt en Waaksma verliest ook het kort geding, komt het bedrijf volgens Waaksma in zwaar weer. De jaaromzet zal halveren en er zal waarschijnlijk een groot bedrag aan ontslagvergoedingen moeten worden betaald. Aan een dreigend faillissement wil Waaksma niet denken, maar als dat gebeurt, dreigen ook onderaannemers in heel Fryslân te worden meegetrokken. En in dat geval raken nog veel meer mensen hun werk kwijt.
Het steekt Waaksma dat in de aanloop naar de aanbesteding niet meer naar zijn verhaal is geluisterd. ,,We zijn een vertrouwd bedrijf voor iedereen. Nog nooit hebben we hier te maken gehad met een advocaat of zijn we betrokken in een rechtszaak. Ook de vakbond hebben we hier nog nooit over de vloer gehad. Ja, om een kop koffie te drinken. We proberen al jaren normaal te doen en iedereen goed te behandelen. Op deze manier krijgen we het deksel op de neus omdat we al jaren een normale bedrijfsvoering hebben."

Vertel een vriend | Reageer op dit artikel | Aantal reacties 0


Reacties:

economie
Familieberichten
Advertenties