De website frieschdagblad.nl maakt gebruik van cookies.
maandag 25 september

Hoofdartikeldonderdag, 13 juli 2017

Over het benoemen van burgemeesters
Een van de grote misverstanden over het Nederlands bestuur is dat vanuit Den Haag de grote drie partijen onderling de benoemingen van burgemeesters regelen. Vroeger was dat inderdaad zo, dan had elk van die drie partijen een Kamerlid die de benoeming in de gaten hield. Dreigden de verhoudingen uit het lood te raken, dan werd er wat geregeld. En anders kon de minister van Binnenlandse Zaken namens het kabinet een benoeming doordrukken. Zo kon het gebeuren dat een gemeenteraad of Provinciale Staten verbaasd kon zijn over welke burgemeester of commissaris ze opeens kregen.
Sinds 2001 zijn dit praktijken uit het verleden. Vanaf dat jaar is de gemeenteraad verantwoordelijk. Die stelt een vacatureprofiel op. Een vertrouwenscommissie bestaande uit enkele gemeenteraadsleden spreekt met kandidaten en doet een voorstel aan de gehele raad. Uiteindelijk stemt de raad dan in met een voordracht. Het moet wel heel raar lopen wil het kabinet deze voordracht naast zich neerleggen. Vervolgens wordt deze voordracht wel officieel door de ministerraad bekrachtigd en door de Kroon benoemd, zoals in de Grondwet staat.
Is dit ondemocratisch? Velen vinden van wel. Die willen hun burgemeester zelf kiezen. Daar zijn echter twee dingen tegenin te brengen. De gemeenteraad is democratisch gekozen en op lokaal niveau het hoogste orgaan. Als de raad in meerderheid een beslissing neemt, is deze beslissing democratisch genomen. Als een raadsmeerderheid besluit tot de aanleg van een weg of voor nieuw sociaal beleid zal niemand zeggen dat dit ondemocratische besluiten zijn. Waarom dan wel als de gemeenteraad in meerderheid een besluit neemt tot een burgemeestersvoordracht?
Tweede tegenargument is dat het kiezen van een burgemeester zou suggereren dat hij of zij de hoogste positie in de gemeente heeft. Dat is niet zo. De burgemeester in Nederland is verantwoordelijk voor de openbare orde in de gemeente en is voorzitter van de gemeenteraad en het college. Alle andere taken vallen onder verantwoording van wethouders. Als een burgemeester extra taken heeft, dan is dat geregeld bij de collegevorming na verkiezingen. De burgemeester is in Nederland daarom niet een politiek figuur.
Wordt de burgemeester rechtstreeks gekozen door de bevolking dan verandert dat. De burgemeester heeft dan een groter mandaat en zal ook meer beslissingsmacht (moeten) krijgen. Gevolg is ook dat de macht van wethouders en waarschijnlijk ook gemeenteraad minder wordt.
Burgemeesters benoemen of kiezen is een politiek onderwerp dat al sinds de jaren zeventig in Nederland speelt. Voor met name D66 is het een speerpunt. In 2005 mislukte een poging om burgemeestersverkiezingen te regelen.
Nu gaat de partij in de herkansing. Het schrappen van de benoeming door de Kroon zal straks door D66 in tweede lezing, voor een tweederdemeerderheid in beide Kamers, worden ingediend. Omdat de Kroonbenoeming nu een formaliteit is, is het schrappen van deze grondwetsbepaling ook een formaliteit. Toch opent het zo een achterdeurtje om alsnog tot een directer gekozen burgemeester te komen. Maar als de benoeming van de burgemeester verandert, zal ook nagedacht worden wat de gevolgen zijn voor de positie van de burgemeester ten opzichte van de raad.

Vertel een vriend | Reageer op dit artikel | Aantal reacties 0


Reacties:

hoofdartikel
Familieberichten
Advertenties