De website frieschdagblad.nl maakt gebruik van cookies.
woensdag 25 april

Hoofdartikelmaandag, 19 maart 2018

Geld, de bedreiging voor vrije wetenschap
De Koninklijke Academie van Wetenschappen (KNAW) gaf afgelopen week de politiek een vilein koekje van eigen deeg. De VVD’ers Pieter Duisenberg en Karin Straus hadden vorig jaar in een motie gevraagd of de KNAW onderzoek wilde doen of ‘zelfcensuur en beperking van diversiteit van perspectieven in de wetenschap in Nederland een rol spelen’. Wat Duisenberg en Straus bedoelden, was dat zij vonden dat de Nederlandse wetenschappers te links waren en dat andere politieke opvattingen niet getolereerd zouden worden in de Nederlandse academische wereld.
KNAW - genootschap van en voor de Nederlandse top van de wetenschap en adviseur van de overheid over wetenschapsbeoefening - nam de opdracht aan en kwam tot een opvallende conclusie: de Nederlandse wetenschap wordt niet bedreigd door zelfcensuur noch is er sprake van beperking van diversiteit aan perspectieven, al moeten universiteiten er wel voor waken dat er een ‘open organisatieklimaat’ is waarbij ‘verschillen in perspectief en onderling debat worden gestimuleerd’.
KNAW ziet echter een andere concretere bedreiging. Zo krijgen opdrachtgevers uit de samenleving, zeker als ze het onderzoek financieren, steeds meer invloed op het onderzoek. Want wat nu als de onderzoeksuitslagen niet in het straatje passen van het bedrijf of de instelling die (mede) de aanzet gaf tot dat onderzoek? Durft een wetenschapper nog wel in te gaan tegen zijn belangrijkste financierder?
Daarnaast signaleert de KNAW ook meer overheidssturing bij de beslissing wat wel en niet wordt onderzocht en vreest dat op deze manier onderzoeksvlakken onderbelicht worden omdat ze maatschappelijk niet in de belangstelling staan terwijl daar wetenschappelijk gezien geen reden toe is.
Universitaire wetenschappers zijn tegenwoordig halve ondernemers. Om hun onderzoek te financieren moeten ze succesvolle beursaanvragen schrijven, of anders kijken of ze misschien externe financiers kunnen vinden. Onder de kabinetten-Rutte is ingezet op meer samenwerking tussen bedrijfsleven en wetenschap met het idee dat toponderzoek ook kan leiden tot een topeconomie.
Het is ironisch dat een motie van twee VVD-Kamerleden over ‘diversiteit aan perspectieven’ leidt tot een kritische noot over deze VVD-benadering van het wetenschapsbedrijf. Nog ironischer is dat motie-indiener Duisenberg nu voorzitter is van de koepel van Nederlandse universiteiten VSNU en met dit onderzoek in de hand kan gaan lobbyen voor een onafhankelijker positie van de universiteit.
Want als iets bedreigend is voor vrije wetenschap, dan is het dat een onderzoeker zich moet bezighouden met de vraag of de uitkomsten van zijn onderzoek wel wenselijk zijn. HvdL

Vertel een vriend | Reageer op dit artikel | Aantal reacties 0


Reacties:

hoofdartikel
Familieberichten
Advertenties