Skelte Braaksma (23) uit Marrum maakt stripverhaal over strijd tussen Schieringers en de Vetkopers

De strijd tussen de Schieringers en de Vetkopers is bijna net zo complex als de burgeroorlog in Syrië. Skelte Braaksma maakte er een samenhangend stripverhaal over, dat vandaag verschijnt.

Geert Veldstra

Geplaatst: 01 februari 2019 om 15:11

Skelte Braaksma tekende alle afbeeldingen met een blauwe fineliner op papier.   FOTO: JANSPOELSTRA
0%

De Grote Friese Oorlog van 1413 tot 1422 tussen de Schieringers en Vetkopers is een van de meest bepalende periodes uit de Friese geschiedenis. Toch is er maar weinig over het conflict geschreven. Illustrator Skelte Braaksma (23) uit Marrum probeerde er een samenhangend stripverhaal van te maken. ,,Ik lies fiif jier lyn foar it earst wat oer it konflikt en begriep der doe net folle fan”, zegt hij. ,,Troch it mei kaarten út te tekenjen begûn ik der in dúdlike line yn te sjen en krige ik it idee om der in strip fan te meitsjen.”

Het boek begint met een overzicht van de belangrijkste personages, met lijntjes naar de facties waar ze bij horen. Dit is een handig hulpmiddel, want bij de eerste tien pagina’s moet de gemiddelde lezer waarschijnlijk vaak terugbladeren naar het overzicht om te kijken wie ook alweer bij wie hoorde. Maar die onoverzichtelijkheid van diverse partijen met elk hun eigen belangen hoort bij een burgeroorlog. Het doet in bepaalde opzichten denken aan het huidige conflict in Syrië, waarbij het ook niet altijd duidelijk is welke partij nou goed of fout is.

,,Ik folgje it meast de line fan de Skieringers, omdat hja foar de Fryske Frijheid fochten. Mar ek de Skieringers wiene net altyd goed dwaande. Dit boek is der ek net foar bedoeld om in bepaalde groep te ferhearlikjen, mar om sa goed mooglik in werjefte te jaan fan it ferline sa-as it yn grutte linen west hat.”

Kloosters

De oorsprong van het conflict ligt ergens in de veertiende eeuw, maar Braaksma begint zijn verhaal in 1400 en richt zich vooral op de Grote Friese Oorlog van 1413 tot 1422. De namen Schieringers en Vetkopers slaan op de kloosterorden van de cisterciënzers en de norbertijnen. De cisterciënzers waren bekend van hun grijze, schiere pijen waar ook de naam Schiermonnikoog naar verwijst. De norbertijnen stonden bekend als slachtveeweiders, ook wel vetweiders of vetkopers genoemd.

It ienige personaazje dêr’t al in ôfbylding fan wie is Fokko Ukena, in East-Fryske Fetkeaper. Dy hie ek in grutte snor

In het stripboek zijn de hoofdrollen echter niet weggelegd voor geestelijken, maar voor families en hoofdelingen die strijden om macht en het behoud van de Friese vrijheid. Braaksma belicht in Fete het streven van de Oost-Friese edelen Keno tom Brok en zijn zoon Okko II om van het hele Friese gebied, van de huidige provincie Fryslân tot in het Duitse Ost-Friesland, een feodaal rijk te maken met een centraal bestuur waarvan zij zelf aan het hoofd staan.

Friese Vrijheid

Dit streven staat haaks op het ideaal van de Friese Vrijheid, waarbij gestreefd wordt naar het ontbreken van zo’n feodaal bestuur met een graaf of een hertog aan het hoofd. Vanuit de Friese Vrijheid besturen de Friezen zichzelf, maar in de praktijk is nog steeds adel aanwezig in Fryslân. De verschillen tussen de standen zijn wel wat kleiner dan bij een feodaal stelsel. De Schieringer partij zegt te strijden voor de Friese Vrijheid en wordt aangevoerd door de burgemeester van Groningen, Koppen Jarich en de Franeker edelman Sikke Sjaarda.

,,De line yn it ferhaal is dat it konflikt yn East-Fryslân en de Grinzer Ommelannen begjint en stadichoan útwreidet nei it westen ta, oant en mei Starum en de Lemmer ta.”

Hoewel de Schieringers zeggen op te komen voor de Friese Vrijheid, ondermijnen ze deze ook door op een gegeven moment de hulp van de graaf van Holland te vragen.

Het boek eindigt met de vrede of ‘soen’ van Groningen in 1422. ,,Dêrnei wienen der noch wol wat lytse konflikten, mar der wie gjin grutte oarloch mear.” De Friese Vrijheid eindigt uiteindelijk in 1498 met de komst van hertog Albrecht van Saksen, die een centraal bestuur inricht voor de huidige provincie Fryslân.

Strip

Braaksma, opgeleid als illustrator aan ROC Friese Poort in Drachten, schreef het verhaal zelf. Hij gebruikte hierbij de masterscriptie over de Grote Friese Oorlog van Eise Engelsma als basis. ,,It is moai dat der sa noch wat mei de skripsje dien wurdt”, zegt mediëvist (kenner van de middeleeuwen) en oud-hoogleraar Oebele Vries. Bij hem schreef Engelsma de scriptie in 2010. ,,Ik hie Engelsma noch frege om der in artikel fan te meitsjen omdat it sa’n moaie skripsje wie, mar der hie der gjin tiid foar. Hy hie it wol op ynternet set en sa hat Braaksma it letter wer fûn en der in strip fan makke.”

Vries controleerde het stripverhaal op historische correctheid, en gaf tips voor aanpassingen. ,,Sa wiene der yn it begjin noch wat tefolle stiennen huzen. Yn die tiid hiene allinnich de rike minsken stiennen huzen, de rest wie fan hout.”

De personages in het verhaal hebben allen echt bestaan, op Folkmar na. Braaksma: ,,Him haw ik sels betocht. Hy stiet foar in gewoane minsk yn de striid, dy’t net echt wit oan hokker kant hy of sy stean moat.” In de gesprekken tussen de verschillende personen heeft Braaksma ook enige vrijheid genomen, net als bij het uiterlijk van de personages. Opvallend is het grote aantal mannen met snorren. ,,Ik haw it uterlik al basearre op ôfbyldings fan minsken út dy tiid. It ienige personaazje yn de strip dêr’t al in ôfbylding fan wie is Fokko Ukena, in East-Fryske Fetkeaper. Dy hie ek in grutte snor.”

De strip wordt vandaag gepresenteerd in Museum Dokkum. Daar is vanaf vandaag ook een expositie te zien over Braaksma’s strip en de strip van Alexander Ruschen en Richard Bos over Grutte Pier.

Fete. Skelte Braaksma. Afûk, 19,50 euro

Registreer u bij het Friesch Dagblad

Registreren
  • Registreren is zonder kosten of verplichtingen
  • Alle artikelen op frieschdagblad.nl zijn volledig toegankelijk
Hoofdredacteur

Waarom Friesch Dagblad?

  • Het nieuws uit Fryslân
  • Verdieping en duiding bij de actualiteit
  • Opinies en analyses
  • Betrouwbaar, kritisch, evenwichtig en opbouwend
Registreren
Sluiten
Sluiten