Eerste tweedelige cursus van het uitzonderlijke Saterfries

Een ware primeur voor hogeschool NHL Stenden. Voor het eerst is er in Nederland namelijk een cursus over het Seeltersk, ofwel Saterfries geweest. Vijftien studenten leerden in een tweedelig programma over de kleinste taal van Europa.

Nynke Bruinsma

Geplaatst: 06 maart 2019 om 14:00

Een impressie van de tweedaagse cursus Saterfries op NHL Stenden.   FOTO: HOGE NOORDEN / JACOB VAN ESSEN
0%

Het wordt alleen gesproken in de vier dorpen van de gemeente Saterland, gelegen in de Duitse deelstaat Nedersaksen, en heeft zo’n duizend sprekers. Het is dan ook met recht de kleinste taal van Europa te noemen. Ondanks het minieme aantal sprekers heeft deze taal de nieuwsgierigheid gewekt van vijftien studenten, waarvan de meesten de lerarenopleiding Duits of Fries volgen. Gisteren volgenden ze het laatste deel van de cursus met veel enthousiasme.

Docent Wolter Jetten (35) deelt dit enthousiasme. Hij maakte zelf het eerste lespakket, wat nog een aardige kluif was. ,,Sûnder ‘pasklear’ lesmateriaal en it net weromfalle kinnen op oare dosinten Sealterfrysk, moast ik de lessen sels ûntwikkelje en dy ôfstimme op it júste nivo. It is pionierwurk en dat stiet my wol oan. Seker no’t ik de entûsjaste respons fan myn fyftjin studinten sjoch. Soks jout motivaasje. En ik fyn it moai dat takomstige leararen de jongerein aansen wat leare kin oer de oare Fryslannen, want neffens my soenen alle Fryske jongeren har bewust wêze moatte dat Fryslân mear is as in provinsje”, zegt Jetten.

Us Frysk en it Sealterfrysk hawwe in protte oerienkomsten

In de twee colleges leren de studenten de basis voor mondelinge communicatie in het Saterfries. „Dêr hie ik graach mear tiid foar hawwe wold, mar dy is der net. Yn it earste kolleezje binne wy begûn mei taalfeardigens en ha wy foarsichtich sjoen nei de taalsituaasje. Hjirby seagen wy nei hoe’t it liket mei de posysje fan it Sealterfrysk yn it ûnderwiis en hoe’t it Sealterfrysk yn it strjitbyld fan Sealterlân weromkomt. Yn it twadde kolleezje ha wy wer mei taalfeardigens dwaande west en mei de histoaryske meartalige situaasje fan it Sealterlân.”

Spelling

De herkenbaarheid van het Saterfries is iets wat de vijftien studenten erg aantrekt. „Us Frysk en it Sealterfrysk hawwe in protte oerienkomsten. Sjoch mar ris nei wurden as ‘jild/Jäild’, ‘fisker/Fisker’ of ‘mûle/Muule’.” De spelling van dit soort woorden levert volgens Jetten nog wel eens problemen op. „Trochdat de útspraak fan wurden faak op elkoar liket en de stavering minder, krij ik in protte staveringsfragen.”

Het Saterfries en het Noord-Fries hebben overeenkomsten, maar zijn niet hetzelfde. „It Noard-Frysk wurdt súdlik fan de Deensk-Dútske steatsgrins praat. Tusken dy beide talen is dus al in geografysk ferskil fan sa’n trijehûndert kilometer. It binne twa aparte talen wêrfan’t de woartels Aldfrysk binne. Yn ’e rin fan ’e tiid hawwe dy talen har apart ûntwikkele en de sprekkers fan dy beide talen kinne elkoar sûnder oefening net ferstean. Der binne trouwens ek typysk Fryske oerienkomsten. It wurdsje ‘fjouwer’ wurdt yn it Sealterfrysk as ‘fjauer’ en yn it Noard-Frysk as ‘fjouer’ skreaun, mar de útspraak is yn de trije Fryske talen wakker gelyk.”

Defensie

Jetten heeft een achtergrond bij Defensie. Door zijn werkgever werd hij in 2010 gevraagd om logistieke lessen te geven, wat zijn enthousiasme voor het lesgeven aanwakkerde. Een paar jaar later deed hij de lerarenopleiding Duits. Daarna is hij begonnen met zijn master E.education, waar hij nog steeds mee bezig is.

Omdat taal zijn grote hobby is, heeft hij zich verdiept in het Saterfries. ,,Troch myn wurk as militêr haw ik fan Curacao oant Afghanistan tsjinne en ferskillende talen en kultueren kennen leard. Troch de Groep fan Auwerk (beweging die streeft naar een nieuw Fryslân als zelfstandige deelstaat, red.) en taalkundigen yn ús Fryslân, hearde ik fan it bestean fan East-Fryslân, Sealterlân en Sealterfrysk. Dy taal woe ik fansels ek leare! Troch de stipe fan Sealterfryske taalbewegers groeide myn entûsjasme foar de taal fierder en fierder.”

Als het aan Jetten ligt, komt er nog een vervolg op de cursus. „Dêr hawwe wy it wol oer, dus wa wit.”

Registreer u bij het Friesch Dagblad

Registreren
  • Registreren is zonder kosten of verplichtingen
  • Alle artikelen op frieschdagblad.nl zijn volledig toegankelijk
Hoofdredacteur

Opinie: Het gezicht van eenzame ouderen

Opinie

Er zijn in coronatijd weinig activiteiten voor ouderen. En daarmee schiet aandacht voor eenzaamheid en ouderdomsziekten zoals alzheimer of dementie er ook bij in. Een provinciaal n...

11 uur geleden

Lees meer

Thecla Bodewes weet het tij te keren

Economie

Scheepsbouwer Thecla Bodewes (TB) Shipyards heeft vorig jaar bijna zes ton winst gemaakt. In 2019 was nog een reorganisatie noodzakelijk, toen het bedrijf ruim twee miljoen euro ve...

20 uur geleden

Lees meer

Waarom Friesch Dagblad?

  • Het nieuws uit Fryslân
  • Verdieping en duiding bij de actualiteit
  • Opinies en analyses
  • Betrouwbaar, kritisch, evenwichtig en opbouwend
Registreren
Sluiten
Sluiten