Knuffelrobot is een veelbelovende toepassing

In elke sector wordt tegenwoordig steeds vaker robots ingezet, ook in de zorg. De technologie wordt steeds geavanceerder, zodat zorgmedewerkers kunnen worden ontlast. Een knuffelrobot is een veelbelovende toepassing.

Nynke Bruinsma

Geplaatst: 27 januari 2020 om 15:16

Welzijnsmedewerker Jellie Schoonbergen van Aylva State in Witmarsum toont twee knuffelrobots.   FOTO: MARCHJE ANDRINGA
0%

Er speelt rustgevende klassieke muziek in een van de woonkamers van woonzorgcentrum Aylva State in Witmarsum. Twee katten vlijen zich neer op de bank. Een bewoonster die met een ver stadium van dementie te kampen heeft, houdt zich bezig met een heel andere kat. Een robotkat. „Och, dy pop”, is het enige wat ze uitbrengt terwijl ze het pluizige beestje in haar handen heeft.

„Sy hat de kat al in aardich skoft. De famylje hat him foar har kocht”, zegt welzijnsmedewerker Jellie Schoonbergen. „De soarch koe mar min kontakt mei har krije. Wy hawwe de famylje doe advisearre om in robotbist oan te skaffen. Trochdat de kat miauket, spint en mei de kop hinne en wer giet, kin sy efkes út har eigen wrâldsje komme.”

De robotkat heeft succes in de locatie van zorgorganisatie Patyna, want regelmatig lokt de poes een reactie uit bij de vrouw. „De iene kear praat sy der tsjin, de oare kear sit sy him in skoft te aaien. It is mar krekt hoe’t it dy dei is.”

Robots

Een andere cliënt in de woonkamer ziet de robotkat voor het eerst. Schoonbergen haalt er voor haar de robothond ook nog even bij. Ze zet grote verbaasde ogen op. „No ja! Dit haw ik noch noait sjoen”, zegt ze met haar hand voor haar mond. „Sy lykje krekt echt. Dy kat sjocht my oan mei dy moaie eagen”, zegt ze lachend. „Ik haw eartiids sels ek katten hân op ús pleats.”

„Dizze froulju fine de bisten prachtich, mar der binne ek minsken dy’t der hielendal neat fan hawwe moatte”, aldus Schoonbergen. „Sy fine it mar nuver dat der in neppe kat of hûn op ’e tafel stiet. It hinget der fansels ek fanôf yn hokker stadium de demintens is. Oer it algemien fine de minsken dy’t sels ek bisten hân hawwe de robots it moaiste.”

Schoonbergen zit al tientallen jaren in de zorg en is blij met de robotdieren. Toch is ze enigszins terughoudend wat betreft de ontwikkelingen in de technologie. „It moat de soarch net oernimme, fyn ik. De opmerksumens dy’t wy as soarchmeiwurkers hawwe, kinne je net oerlitte oan robots. Sy moatte echt wat tafoegje, net oernimme.”

Arbeidsbesparing

Negentien van de 25 Patyna locaties in Fryslân hebben een robotkat in gebruik. In totaal gaat het om 22 robotkatten. Daarnaast is er ook nog een aantal honden en zeehonden actief. De inzet van de robots hangt volgens innovatie-ambassadeur Meindert de Boer af van de probleemvraag op de desbetreffende locatie. „De robot moet in ieder geval arbeidsbesparing opleveren, de kwaliteit van zorg en leven verbeteren en te betalen zijn. Ook houden we rekening met zaken als hygiëne.”

Verpleegkundige Jetty Gerlofsma heeft de robotkat geëvalueerd. Gedurende een half jaar hield ze elke maand bij hoe bewoners van woonzorgcentrum Nij Stapert in Wommels op de robotkat reageerden. „Over het algemeen wordt er heel positief gereageerd op ‘Lieske’. Ze hoort nu bij de groep en heeft daar ook haar eigen mandje. Lieske zorgt voor gespreksstof, er wordt tegen haar gepraat, ze krijgt aandacht en ze wordt geaaid en gekamd. Dit stimuleert tevens de fijne motoriek van bewoners.”

Menselijk contact

Gerlofsma vindt niet dat de robots te veel zorgtaken overnemen. „We zullen als zorgverleners altijd nodig zijn. Er gaat niets boven het echte menselijke contact. Ik zie de robots als extra toevoeging in de zorg. We leven in een tijd dat de technologie enorm in opkomst is. Je kunt meegaan in het proces en er je voordeel mee doen of blijven hangen in een vast patroon. De zorgsector blijft nou eenmaal altijd in ontwikkeling. Ik zie het als een uitdaging om hiermee om te gaan. Je bent nooit te oud om te leren. Het houdt je scherp, maar ook flexibel.”

De Boer deelt haar mening: „Juist doordat we ons inzetten voor de toekomst van robots kunnen we ervoor zorgen dat de zorgmedewerkers die er zijn, er ook echt voor de cliënt kunnen zijn. De robot kan allerlei ondersteunende werkzaamheden doen, zodat de zorgverlener haar taken normaal kan blijven uitvoeren en contacten kan onderhouden met de bewoners.”

Er zijn bewoners die zelfs aan hun familie vragen of ze brokjes willen meenemen voor de kat

Op de meeste locaties van ZuidOostZorg zijn ook robotkatten en -honden in de huiskamers te vinden. De zorginstelling heeft de meesten zelf aangeschaft. „Toch neemt het aantal mensen die robots voor familieleden kopen de afgelopen tijd ook toe”, zegt Roelfien Erasmus, programmamanager Technologie van ZuidOostZorg.

Ook Erasmus ziet dat bewoners verschillend met de robots omgaan „Er zijn bewoners die zelfs aan hun familie vragen of ze brokjes willen meenemen voor de kat. Vaak praten ze er ook tegen. Of ze door hebben dat de kat nep is, is niet altijd goed te zien. Soms doen ze net of dat hij echt is, terwijl ze even later gewoon vertellen dat ze heus wel weten dat de kat niet echt is.”

Robots zijn hulpmiddelen die tot betere banen leiden

Moedas, met een bul van Harvard op zak, is geen angstig man. Zij die vrezen dat robotisering tot verdringing van werk leidt, hebben het bij het verkeerde eind, is zijn stelling. Kijk, zei Moedas, of je nu angstig of pessimistisch bent of niet, die ontwikkelingen gaan toch door.

Erasmus is niet bang voor robots die de zorg zouden overnemen. Volgens haar is het ook niet mogelijk. „We hebben tot nu toe vooral te maken met sociale robots. Zo is er ook een pratend bloempotje genaamd Tessa, die mensen bijvoorbeeld vertelt dat ze hun medicatie niet moeten vergeten. Dit soort robots nemen de zorg echt niet over. Daarbij komt: het werk van een verpleegkundige is zeer complex; een robot die werkelijk al het werk overneemt zie ik in de nabije toekomst niet voor me. De robots die er nu zijn hebben een toegevoegde waarde, daar hoeven mensen niet bang voor te zijn. Je kunt het vergelijken met een wasmachine. Eigenlijk is dat ook een soort robot. Er worden handelingen voor ons gedaan en daar worden we blij van. Niets meer en niets minder.”

Slaaprobot

ZuidOostZorg wil binnenkort een proef beginnen met de slaaprobot Somnox. „Dit is eigenlijk een niervormig kussen dat zich synchroniseert met jouw eigen ademhalingsritme. Dit maakt je ademhaling rustiger, waardoor sommige mensen beter in slaap komen. Er wordt nu onder andere onderzocht bij wie we verwachten dat deze robot gaat werken. We zetten nieuwe robots alleen maar in bij mensen die er mogelijk baat bij kunnen hebben. Je wilt mensen namelijk niet onnodig storen in hun routines.”

Patyna onderzoekt ook mogelijkheden voor deze robot. Daarnaast kijken ze naar de sociale robot Pepper en een robot die kan ramenwassen en stofzuigen.

Hoe Robot Tessa dementiepatiënten helpt

Dit project duurt acht weken en gaat half oktober van start. ,,We willen vooral proberen om een betere integratie van alle partijen op te zetten", zegt Li. ,,In de zorg regelen veel instanties dingen zelf, door de studenten te laten samenwerken met de zorgaanbieders hopen we dat dat voortaan vloeiender kan."

Registreer u bij het Friesch Dagblad

Registreren
  • Registreren is zonder kosten of verplichtingen
  • Alle artikelen op frieschdagblad.nl zijn volledig toegankelijk
Hoofdredacteur

Waarom Friesch Dagblad?

  • Het nieuws uit Fryslân
  • Verdieping en duiding bij de actualiteit
  • Opinies en analyses
  • Betrouwbaar, kritisch, evenwichtig en opbouwend
Registreren
Sluiten
Sluiten