Nee, het valt niét mee met de zeespiegelstijging

We moeten niet raar opkijken als we over enkele decennia echt natte voeten hebben in Fryslân. Dat vertelde hoogleraar Sybren Drijfhout zaterdag in een lezing over zeespiegelstijging in Leeuwarden.

Wouter Hoving

Geplaatst: 27 januari 2020 om 09:44

Prof. dr. Sybren Drijfhout tijdens zijn lezing in het Oranjehotel: ,,Mensen maken mij wel eens uit voor een profeet van verdoemenis.”   FOTO:HOGENOORDEN/JACOB VAN ESSEN
0%

Drijfhout, een geboren Leeuwarder, is werkzaam bij het KNMI en als hoogleraar Fysische oceanografie aan de universiteit van Southampton. ,,Een meter zeespiegelstijging per eeuw is geen gek getal, het kan nog wel meer worden. We zitten aan het begin van een versnelling”, hield hij zijn publiek in het Oranjehotel voor.

De bijeenkomst was georganiseerd door de Weer- en Sterrenkundevereniging Gemma Frisius. Bestuurslid Tjerk de Haan legt uit dat de vereniging probeert om actuele en intellectuele thema’s aan de orde te stellen. ,,Het smelten van de Noordpool, zwarte gaten, relativiteitstheorie, zomaar wat voorbeelden van onderwerpen van onze lezingen.” Jaarlijks organiseert de vereniging zes lezingen en een excursie. Zaterdag dus een lezing over de zeespiegel; eentje die de toehoorders moet wakker schudden.

Met name het smelten van ijs op Antarctica kan een groot verschil maken voor Nederland

Want volgens Drijfhout hebben we nu de hoogste zeespiegel in drieduizend jaar. Binnenkort zal het de hoogste in achtduizend jaar zijn. ,,Het gaat steeds sneller en de bijdrage van smeltende ijskappen wordt steeds groter.”

Zes meter in 2200

In een worst case scenario zal de zeespiegel in het jaar 2500 misschien met vijftien meter zijn gestegen. Zes meter in 2200 is dan zeker niet ondenkbaar. ,,Dat klinkt misschien nog ver weg. Maar als ik dan zeg dat in zo’n geval Den Haag, Groningen, Leeuwarden en alle elf steden meer geschiedenis dan toekomst hebben, klinkt het opeens minder ver van je bed”, spreekt Drijfhout zijn luisteraars toe.

,,Mensen maken mij wel eens uit voor een profeet van verdoemenis”, vervolgt hij. Hij hoopt zelf ook dat het allemaal wel meevalt. ,,Maar we weten het niet. Mensen moeten weten dat dit een realistisch toekomstbeeld is als we niet op tijd de overgang naar duurzame energie maken. Ik wil dat niemand straks kan zeggen ‘ik heb het niet geweten’.”

‘Maar twintig centimeter’

Even hekelt Drijfhout de houding van sommige dijkgraven, die menen dat het met de stijging wel meevalt. In de afgelopen 128 jaar is de zeespiegel in Nederland zo’n twintig centimeter gestegen, zonder versnelling, terwijl de wereldgemiddelde zeespiegel wél steeds harder stijgt. ,,Dat komt omdat de zeespiegel niet overal even hoog is. Als hij globaal een meter stijgt, kan het hier en daar twintig centimeter meer of minder zijn.”

Hoe dat kan legt Drijfhout de 35 aanwezigen graag in heldere taal uit. Factoren zoals wind en stromingen, draaiing van de aarde en verdeling van gebergten hebben allemaal invloed op de zeespiegelhoogte.

Je kunt bijvoorbeeld de invloed van stroming vergelijken met het roeren in een kopje, legt Drijfhout uit. ,,Als je in een kopje koffie roert, is de koffie hoger bij de zijkant. Zo is het ook met de aarde: daarom staat de zeespiegel niet overal even hoog.” Als wind en stromingen veranderen (vergelijk met minder hard roeren), dan verandert ook de waterstand. Op de Noordzee is bijvoorbeeld het effect van stormen groot. Zo kan het dat de zeespiegel in Den Helder van het ene op het andere jaar centimeters kan verschillen.

Antarctica-ijs

Volgens Drijfhout zullen we in de toekomst meer gaan merken van de zeespiegelstijging. Met name het smelten van ijs op Antarctica kan een groot verschil maken voor Nederland. Momenteel smelt het ijs op Groenland het hardst, maar daarvan is het effect voor de zeespiegel bij de Nederlandse kust veel kleiner dan de wereld-gemiddelde stijging. Bij het smeltende Antarctica is dat andersom. Doordat het gewicht van het ijs op Antarctica straks wegvalt, verandert het zwaartekrachtsveld op de aarde. Dat heeft effect op hoe het zeewater zich over de aarde verdeelt. Door de toegenomen hoeveelheid smeltwater van Antarctica, krijgen we in Nederland iets meer dan de volle laag.

Aan het einde van de lezing wordt er hier en daar ongemakkelijk gekeken. ,,Hoe groot is de invloed van de mens hierop?” vraagt een van de aanwezigen. ,,100 procent”, antwoordt Drijfhout stellig. ,,Is het geen cyclus? We hebben immers vaker warme periodes gehad”, probeert een ander. ,,Absoluut niet”, zegt Drijfhout. ,,IJstijden ontstonden wanneer de CO2 in de atmosfeer was afgenomen tot ongeveer twee derde van wat het nu is. De volgende ijstijd slaan we over. Wat er nu gebeurt hebben we aan onszelf te wijten.”

Erger voorkomen

Toch wil Drijfhout met een positieve noot eindigen. Als we nu alles op alles zetten, dan kan erger voorkomen worden, zegt hij, en houden we het in Nederland – met de beste kustverdediging ter wereld – wel droog. Maar dan moet er wellicht méér gebeuren dan alleen het Parijs-akkoord ondertekenen; de doelen daaruit gaan we volgens Drijfhout trouwens niet halen met de huidige maatregelen, noch met de voorgenomen maatregelen. ,,Er zit een fors verschil tussen voornemens en acties.”

Registreer u bij het Friesch Dagblad

Registreren
  • Registreren is zonder kosten of verplichtingen
  • Alle artikelen op frieschdagblad.nl zijn volledig toegankelijk
Hoofdredacteur

Waarom Friesch Dagblad?

  • Het nieuws uit Fryslân
  • Verdieping en duiding bij de actualiteit
  • Opinies en analyses
  • Betrouwbaar, kritisch, evenwichtig en opbouwend
Registreren
Sluiten
Sluiten