Henk Stenvers is vol hoop over de toekomst van de doopsgezinden

Henk Stenvers (66) nam deze week afscheid als directeur/algemeen-secretaris van de Algemene Doopsgezinde Sociëteit (ADS). Achttien jaar lang was hij de verbindingsman tussen lokale gemeenten, de bestuurlijke organisatie en het ADS-kantoor in Amsterdam.

Lodewijk Born

Geplaatst: 04 oktober 2020 om 13:00

Henk Stenvers: ,,De persoonlijke ontmoetingen die ik met mensen in het land had ga ik missen. De mooie gesprekken, over het geloof en over het leven, over wat hen bezielde. Dat gaf me veel energie en vreugde.”   FOTO: JEAN-PIERRE JANS
0%

Het had eigenlijk een heel groot afscheid moeten worden, gisteren en vandaag: met een afscheidssymposium in de Singelkerk in Amsterdam en een afscheidsprogramma in Mennorode (Elspeet). Het stond al maanden in de agenda, maar na maandag - na de persconferentie van Mark Rutte en Hugo de Jonge - moest het programma worden gecanceld.

Stenvers betreurt het, maar blijft het ook in perspectief zien. Natuurlijk had hij het graag anders gezien, maar hij weet ook hoe groot de impact van de coronapandemie wereldwijd is. Stenvers zit namelijk in de Taskforce Covid-19 van de doopsgezinden en leest zo bijna dagelijks hoe broeders en zusters in bijvoorbeeld Indonesië, Angola, de Verenigde Staten en landen in Zuid-Amerika te lijden hebben door corona. ,,Dat is écht schokkend.” Hele gemeenschappen zitten in de knel door het wegvallen van economische zekerheden en er zijn vele doden te betreuren. Via noodhulpprogramma’s probeert de Mennonite World Conference (MWC) hen bij te staan.

Huisarts

Henk Stenvers (66 ) groeide op in de Doopsgezinde Gemeente in Amsterdam en is tegenwoordig lid van de Doopsgezinde Gemeente Bussum-Naarden. Hij vervulde sinds 2002 de functie van algemeen secretaris/directeur van de Algemene Doopsgezinde Sociëteit (ADS).

,,Ik heb zestien jaar een huisartsenpraktijk gehad. De functie die ik had bestond helemaal niet binnen de ADS. Er was wel een broederschaps-predikant, Fokke Fennema, maar geen verbinder tussen de bestuurlijke organisatie en de ADS - die er is van én voor de plaatselijke gemeenten.”

Je kunt zeggen dat er toen nogal wat ‘afstand’ was tussen de ADS en de plaatselijke gemeenten. Ze waren los gezongen van elkaar

Die leemte kwam aan het licht toen begin deze eeuw het hele landelijke bestuur opstapte. Stenvers zag het wel zitten om de rol van verbinder en directeur te vervullen. Hij was al actief in de doopsgezinde broederschap. Stenvers stapte in in een tijd dat er in ons land 115 gemeenten waren met 12.000 leden. ,,Je kunt zeggen dat er toen nogal wat ‘afstand’ was tussen de ADS en de plaatselijke gemeenten. Ze waren los gezongen van elkaar.”

Secularisatie

In zijn functie was Stenvers intensief betrokken bij de uitdagingen waar de doopsgezinden voor stonden. ,,Al tientallen jaren was de secularisatie gaande. Doopsgezinde gemeenten verloren veel leden.” Dat had gevolgen op landelijk, regionaal en lokaal niveau. Hij investeerde veel tijd om daar het gesprek over aan te gaan. ,,Ik heb denk ik alle doopsgezinde gemeenten in ons land wel een keer bezocht. Twee keer hebben we met het bestuur een dergelijke ronde door het land gemaakt.”

Samen met gemeenten wilde hij helpen met het zoeken naar (nieuwe) vormen om gemeente te zijn in de 21e eeuw én het geloofsgesprek levend te houden. Die bezoeken waren onder meer nodig om ,,los te komen van de angst dat men ging verdwijnen, want die was er echt”. Stenvers zette tevens in op een andere denkrichting bij de gemeenten: ,,Hoe kunnen we onze doperse identiteit laten zien in een samenleving waar het christelijk geloof steeds minder vanzelfsprekend is voor veel mensen?”

Het was echt niet zo dat kleine gemeenten dachten: we zitten in een sterfhuisconstructie. Nee, je ziet saamhorigheid met elkaar

Hij was bij de bezoeken vaak verrast wat en hoeveel er in de doperse gemeenten gebeurde. ,,Ieder op zijn eigen wijze. Het was echt niet zo dat kleine gemeenten dachten: we zitten in een sterfhuisconstructie. Nee, je ziet saamhorigheid met elkaar, betrokkenheid bij de kerk en wat er in de wereld en in maatschappij gebeurt. Dat vind ik ook het mooie van de doopsgezinden: de verscheidenheid in kleur en beleving.”

Zorgelijke ontwikkeling

Wat Stenvers wel een zorgelijke ontwikkeling vindt is dat het steeds moeilijker wordt om voorgangers te vinden voor doopsgezinde gemeenten. Dat komt mede doordat de kleine zelfstandige gemeenten slechts parttime aanstellingen kunnen financieren. ,,0,2 tot 0,6 fte wordt er dan aangeboden, maar daar kan een predikant niet van leven. Het moet eigenlijk minimaal 0,8 fte zijn.” Daarom zet de ADS nu in op meer regionale samenwerking zodat gemeenten die wel zelfstandig blijven sámen een dominee kunnen beroepen en aanstellen.

Op dit moment zijn er vijfduizend doopsgezinden en zo’n drie- tot vierduizend mensen die als vriend betrokken zijn bij een plaatselijke gemeente

Stenvers publiceerde in 2016, na een studieverlof Lopen op het water, waarin hij op basis van zijn ervaring en indrukken een aanzet gaf voor een toekomstvisie voor de doopsgezinde geloofsgemeenschap in Nederland. Daarbij gaf hij praktische voorzetten rondom de organisatie van de doopsgezinden en pleitte hij er onder meer voor om er op te vertrouwen dat de geloofsgemeenschap in andere vormen haar bestemming zal vinden.

,,Op dit moment zijn er vijfduizend doopsgezinden en zo’n drie- tot vierduizend mensen die als vriend betrokken zijn bij een plaatselijke gemeente. Die laatste vorm zal steeds belangrijker worden, omdat het lid worden van een kerk steeds minder vanzelfsprekend is voor velen.”

Organisatorisch werd een belangrijke stap gezet doordat er nu een klein landelijk kerkbestuur is dat de dagelijkse gang van zaken onder zijn hoede heeft. Daarnaast is er een Ledenraad van twintig afgevaardigden die drie keer per jaar samenkomt. ,,En dat is er nog één keer per jaar een Gemeenteberaad waar iedereen die dat wil naar toe kan gaan. Daar wordt echt het inhoudelijke geloofsgesprek met elkaar gevoerd en gaat het niet meer over jaarrekeningen en benoemingen.”

Oecumenisch verband

Henk Stenvers vertegenwoordigde de doopsgezinden op verschillende fronten. In Nederland was dat zowel binnen het overleg met andere vrijzinnige kerkgenootschappen als in breder oecumenisch verband, onder meer in de Raad van Kerken. Ook is hij actief in wereldwijd doopsgezind verband. Zo is Stenvers sinds 2012 secretaris van de Deacons Commission, een van de vier commissies van Mennonite World Conference (MWC) en sinds 2014 coördinator-Europa van MWC.

De meeste doopsgezinden wonen niet meer in Europa of in de VS, maar ik Afrika. In bijvoorbeeld Tanzania en Ethiopië groeit de kerk als kool

Hij heeft door die internationale functies gezien hoe divers de kaart van doopsgezinden wereldwijd is. ,,Ik ben in tal van landen geweest, bijvoorbeeld in Angola, Nigeria, Tanzania, Ghana, Indonesië, Hongkong, Panama, Brazilië, de Verenigde Staten. De meeste doopsgezinden wonen niet meer in Europa of in de Verenigde Staten, maar ik Afrika. In bijvoorbeeld Tanzania en Ethiopië groeit de kerk als kool.”

Daar wordt helemaal niet gesproken over kerkverlating en wordt soms ietwat mismoedig gekeken naar hoe in ‘The Netherlands’ de doopsgezinden als kleine geloofsgemeenschap zich staande moeten houden.

Inauguratie

In 2018 werd Henk Stenvers gekozen als nieuwe president (voorzitter) van MWC, de eerste Nederlander in die functie. ,,Ik ben nu president-elect zoals dat officieel heeft. Op het eerstvolgende Doopsgezind Wereldcongres vindt de inauguratie plaats. Dat zou in 2021 zijn in Semarang, maar vanwege de coronapandemie is het Wereldcongres uitgesteld tot 2022. Het is een functie die ik zal bekleden van 2022 tot 2028.”

In Nederland is Machteld Stam-Timmer inmiddels benoemd als zijn opvolger. De afgelopen tijd is hij bezig geweest zijn taken aan haar over te dragen en zich te voorbereiden op zijn pensioen. ,,Ik ben 66 jaar en zeven maanden.”

Wat ik het meest ga missen? De persoonlijke ontmoetingen die ik met mensen in het land had. De mooie gesprekken, over het geloof en over het leven

Hij sluit nu een stuk van zijn werkzame leven voor de Nederlandse doopsgezinden af. ,,Wat ik het meest ga missen? De persoonlijke ontmoetingen die ik met mensen in het land had. De mooie gesprekken, over het geloof en over het leven, over wat hen bezielde. Dat gaf me veel energie en vreugde.”

In zijn laatste brief aan de Nederlandse doopsgezinden, op 19 september, bleek dat hij een man is van hoop. Ook als corona alles overhoop lijkt te gooien. ,,We mogen ons gedragen weten door de hoop die in ons is. Die hoop op en verwachting van Gods Koninkrijk zoals ons dat voorgehouden is door het leven van Jezus en zijn dood en opstanding. Laten we met elkaar verbonden blijven, als gemeente, als landelijke en wereldwijde geloofsgemeenschap, met zorg en aandacht voor elkaar, elkaar zegenend in de liefde van de Ene.”

Lente in de kerk: durf je te geloven in iets dat klein begint?

René van Loon, predikant in Rotterdam, onderzocht de afgelopen jaren nieuwe bewegingen in de kerk, die hij als lente is gaan zien. Begin dit jaar publiceerde hij het boek Lente in de kerk. Impressie van nieuwe en hoopvolle bewegingen. Volgens de oorspronkelijke plannen zou op 21 maart een inspiratiedag over het thema worden gehouden.

Registreer u bij het Friesch Dagblad

Registreren
  • Registreren is zonder kosten of verplichtingen
  • Alle artikelen op frieschdagblad.nl zijn volledig toegankelijk
Hoofdredacteur

Waarom Friesch Dagblad?

  • Het nieuws uit Fryslân
  • Verdieping en duiding bij de actualiteit
  • Opinies en analyses
  • Betrouwbaar, kritisch, evenwichtig en opbouwend
Registreren
Sluiten
Sluiten