Stoppen met zingen: een boodschap die hard aankomt

Het advies van de Protestantse Kerk om voorlopig helemaal niet meer te zingen in kerkdiensten is ingrijpend, zo beseft synodevoorzitter Marco Batenburg. Sommigen kerkgenootschappen blijven het wel doen.

Lodewijk Born

Geplaatst: 15 januari 2021 om 13:00

De Pinksterdienst 2020 van Omrop Fryslân, waarbij Tetsje van der Kooi en dominee Hinne Wagenaar nog samen zongen. Vanaf zondag gebeurt dat zingen niet meer.   FOTO: HOGENOORDEN/JACOB VAN ESSEN
0%

Het landelijk bestuur van de Protestantse Kerk adviseert gemeenten dringend niet te zingen tijdens de kerkdienst. Het advies geldt zolang de lockdown duurt, dus in ieder geval tot 9 februari. Overwegingen voor de verscherpte maatregelen zijn de grote zorgen van de overheid over de opkomst van de zeer besmettelijke Britse variant van het coronavirus en dat in twee kerken in Juliandorp en Biddinghuizen zingen waarschijnlijk een bron van besmetting is geweest.

In Biddinghuizen overleden twee mensen die corona kregen na de opnames voor een onlinedienst. ‘Het is vrijwel zeker dat bij de verspreiding van de virusdeeltjes via aerosolen, het zingen de oorzaak is geweest. Dan rijst de vraag: zingen is waardevol maar was zingen dit waard?’, aldus de werkgroep Zingen in de kerk die de PKN adviseerde.

Het bestuur van de synode vraagt gemeenten nu ‘met klem in ieder geval de komende vier zondagen’, dus tot 7 februari, tijdens de kerkdienst in het geheel niet te zingen. Ook niet met een klein aantal personen, zoals in het vorige advies nog als mogelijkheid werd genoemd. Volledig vertrouwen op afstand houden en ventileren is té risicovol, aldus het PKN-moderamen. ‘Dat advies geldt ook voor het opnemen van liederen in een doordeweekse setting, met een klein aantal mensen. Dan zijn de risico’s namelijk net zo aanwezig.’

In de adviespiramide van de werkgroep Zingen in de kerk zijn er boven ‘de groene lijn’ nu nog twee mogelijkheden: één persoon die zingt in een verder lege kerk óf niet zingen. ‘Helder moet zijn dat als u ondanks bovenstaand advies toch besluit een zangopname te maken, dat de ruimte na afloop goed geventileerd wordt. Tien minuten de ramen en deuren wijd open én een half uur lang de ventilatie/ luchtbehandeling in de hoogste stand’, luidt het advies.

De Wurkgroep Tsjerketsjinsten Fryslân heeft besloten dat er vanaf zondag niet meer gezongen wordt in de diensten die Omrop Fryslân uitzendt. Volgens voorzitter Maaike van Dijk is dat besluit na overleg met het bestuur en Omrop Fryslân genomen. ,,Wy wolle hjiryn ús ferantwurdlikheid nimme en wy fine dat wy ek in foarbyldfunksje hawwe.”

De classis Fryslân van de PKN heeft gisteravond een brief opgesteld voor de Friese gemeenten. ,,We sluiten ons aan bij het advies van het moderamen van de Protestantse Kerk. Dus: zing niet”, aldus classisdominee Wim Beekman. ,,Het is niet verantwoord en niet vertrouwd, zeker nu de besmettelijke Britse variant er is.”

Pijn door advies

Het landelijk bestuur van de Protestantse Kerk kwam woensdagavond laat met het besluit dat zingen voorlopig niet meer moet in kerken. Ook niet door kleine groepjes – wat tot nu toe nog wel kon. ,,Ik realiseer me heel goed dat deze boodschap bij velen hard aankomt. Ook in het moderamen ervaren we pijn bij dit advies. Samenzang was al veel langer niet mogelijk, maar dat in diensten nu helemaal niet meer kan worden gezongen is echt heel verdrietig”, aldus synodevoorzitter Marco Batenburg.

De Protestantse Kerk wijst er op dat gemeenten als alternatief voor het zingen kosteloos gebruik kunnen maken van het aanbod van de Evangelische Omroep en de KRO-NCRV. Beide stellen rechtenvrije video’s van liederen beschikbaar. Ook kunnen gemeenten er weer voor kiezen om de tekst van een lied te declameren op muziek. 

Ten tijde van de eerste lockdown in het voorjaar van 2020 ging het zingen ook al in de ban. Pas in de zomer mocht dat weer in kerkdiensten, waarbij veel gemeenten kozen om dat in klein verband te doen, bijvoorbeeld met een groepje zangers voor in de kerk. Of dat de dominee zong.

Wel voorzang katholieken

De verlenging van de lockdown door het kabinet heeft geen consequenties voor de coronamaatregelen die al in de Rooms-Katholieke Kerk gelden. Dat laat het secretariaat van de Nederlandse Bisschoppenconferentie weten. Het huidige protocol Kerkelijk leven op anderhalve meter blijft – met de aanvullingen die in oktober al doorgevoerd werden – vooralsnog van kracht.

,,We blijven bij wat daar staat wat betreft zingen in de kerk. Er is al geen samenzang in de kerk. Er is alleen voorzang met maximaal vier personen en dat allemaal in een veilige opstelling, in een zigzagformatie, en op ruime afstand van elkaar en van de kerkgangers”, aldus woordvoerder Anna Kruse van de Nederlandse Bisschoppenconferentie. 

Mocht het kabinet op korte termijn nadere maatregelen nemen, zoals de invoering van een avondklok, dan bezien de bisschoppen of aanvullende richtlijnen voor de parochies nodig zijn. ,,We houden de vinger aan de pols en indien nodig komen er nieuwe regels, maar nu kiezen we er voor om de huidige richtlijnen door te zetten.”

Geen gewijzigd advies

De Unie-ABC, de landelijke koepel van CAMA- en baptistengemeenten, komt niet met een gewijzigd advies over het zingen in de kerk, zo laat landelijk secretaris Albrecht Boerrigter desgevraagd weten. ,,Wij volgen de richtlijnen van de overheid en van het RIVM en niet die van de Protestantse Kerk. Dat advies van de overheid is: kom online samen en niet fysiek. Dus dat doen onze gemeenten ook.” 

In evangelische gemeenten zijn in die online diensten dikwijls muziekgroepen te zien die de praise- en worshipliederen vertolken. ,,De overheid heeft niet gezegd dat dat niet mag. Wat een individueel kerkgenootschap besluit dat is aan hen, maar wij hoeven dat niet te volgen.” 

Moge God ons behoeden en bewaren in deze bewogen tijden

Het is volgens Boerrigter beter als bijvoorbeeld het Interkerkelijk Contact in Overheidszaken (CIO-K) iets zou zeggen over het zingen. ,,Die komen meestal na een persconferentie wel met een update, maar nu hebben we nog niks gehoord. Dan trek je als kerken één lijn, nu kan dat verwarring scheppen naar de buitenwacht.”

 De Wurkgroep Tsjerketsjinsten Fryslân heeft besloten dat vanaf zondag er niet meer gezongen wordt in de dienst die Omrop Fryslân uitzendt. Volgens voorzitter Maaike van Dijk wordt het advies van de Protestantse Kerk in Nederland overgenomen. ,,Earst foar fjouwer wike en sa lang as de lockdown duorret.” De werkgroep en de Omrop vinden dat ze een voorbeeldfunctie hebben en hakten daarom gistermiddag de knoop door.

Wekelijks kijken 40.000 tot 60.000 mensen naar de kerkdiensten. Niet alleen in Fryslân, maar ook buiten de provincie en zelfs in het buitenland. Er is in de komende diensten wel orgelmuziek en gastkerk Trintias in Heerenveen zoekt creatieve oplossingen, aldus Van Dijk.

Ook in de Omrop-dienst op 24 januari, die door de rooms-katholieke parochie wordt verzorgd zal geen zang zijn, ondanks het feit dat de landelijke Rooms-Katholieke Kerk dat wel toestaat. Pastor Lidy Langendijk – die dan voorgaat– heeft dat besluit gisteren al vernomen, aldus Van Dijk.

Op zondag 7 februari is de eerste dienst in de Kruiskerk in Burgum, waarvoor het niet zingen dus ook geldt. Sinds januari hanteert de werkgroep het concept Tsjerke fan ’e Moanne, nadat vorig jaar de diensten in de Martinitsjerke in Franeker waren.

Zoek alternatieven

,,Het is heel verdrietig dat we nu wéér wat moeten inleveren, maar we kunnen niet anders. Je wilt toch niet dat hier zoiets gebeurt als in Biddinghuizen en Julianadorp”, zegt ds. Wim Beekman, classisdominee van de Friese PKN-kerken. Hij hoopt dat gemeenten op zoek gaan alternatieven voor het niet kunnen zingen.

Het wordt nog een periode die moeilijk is, maar hij ziet dat Friese gemeenten zich ook heel goed weten aan te passen. ,,We moeten hier nog samen doorheen, ook nu de nieuwe mutatie er is van het virus, maar er is uiteindelijk licht aan het eind van de tunnel. Ik heb er ook vertrouwen dat God ons hier in helpen zal en zo zal het gaan lukken.” 

In de gisteravond verstuurde Coronanieuwsbrief – inmiddels de twaalfde – van de classis Fryslân doet het classisbestuur de oproep ook om zo min mogelijk samen te komen. ‘Ook willen wij u nogmaals dringend vragen ook andere fysieke bijeenkomsten zoveel mogelijk achterwege te laten. Indien mogelijk kunt u ze uitstellen of online houden. Alleen bij strikte urgentie zou u fysiek bij elkaar kunnen komen in de kleinst mogelijke samenstelling’, schrijft Beekman.

Bidden tot God

Hij vervolgt: ‘Laten wij bidden en hopen dat de maatregelen van onze overheid en de mogelijkheden die de komst van vaccins ons bieden, ons binnen afzienbare tijd weer de gelegenheid zullen geven elkaar van aangezicht tot aangezicht onbevangen te ontmoeten. Mogen ook degenen die rechtstreeks getroffen zijn door het virus in hun gezondheid of in hun bedrijf en inkomen, in onze gebeden en gedachten zijn. Moge God ons behoeden en bewaren in deze bewogen tijden. En mogen wij elkaar in het oog hebben en houden, in het bijzonder de kwetsbaren in ons midden.’

Ook synodevoorzitter Marco Batenburg beseft hoe mensen de kerk missen. ,,Met elkaar verlangen wij intens naar het moment dat we als gemeente weer kunnen samenkomen. Tegelijkertijd geloven we dat deze omstandigheden voor God geen belemmering zijn om door te gaan met Zijn werk in ons leven, in de kerk en in de wereld. Laten we ons daaraan vasthouden, en elkaar aansporen om het van Hem te blijven verwachten.”

Registreer u bij het Friesch Dagblad

Registreren
  • Registreren is zonder kosten of verplichtingen
  • Alle artikelen op frieschdagblad.nl zijn volledig toegankelijk
Hoofdredacteur

Waarom Friesch Dagblad?

  • Het nieuws uit Fryslân
  • Verdieping en duiding bij de actualiteit
  • Opinies en analyses
  • Betrouwbaar, kritisch, evenwichtig en opbouwend
Registreren
Sluiten
Sluiten