Achtergrond: Met de gematigde Armin Laschet aan het roer blijft CDU op middenkoers

De premier van Noordrijn-Westfalen, Armin Laschet, is in de strijd om het leiderschap van de Duitse christendemocraten gekozen als opvolger van Annegret Kramp-Karrenbauer die eerder het stokje overnam van Angela Merkel als partijleider.

Bearn Bilker

Geplaatst: 18 januari 2021 om 15:00

Laschet presenteerde zich in zijn toespraak tot het congres als duidelijke kandidaat van het midden en verzette zich tegen het uitvergroten van geschilpunten. ,,We moeten ons duidelijk uitspreken, maar niet polariseren”, zei hij.    FOTO: AFP
0%

Op het CDU-partijcongres werd Laschet (58) zaterdag gekozen. Hij versloeg in de finaleronde de economisch expert Friedrich Merz met 521 tegen 466 stemmen. Een ronde eerder was de derde kandidaat, CDU’s buitenlandexpert Norbert Röttgen, al afgevallen.

Opgelucht

Velen in de partij zijn opgelucht. Alles was ongewoon. Het was de eerste Parteitag die vanuit de grote Congreshal te Berlijn digitaal plaatsvond. Al tweemaal was het congres door de coronacrisis uitgesteld en daarom duurde de campagne voor het kiezen van de partijvoorzitter al tien maanden lang. De huidige voorzitter Annegret Kramp-Karrenbauer maakte in februari vorig jaar haar aftreden bekend.

Lees ook: Opinie: Er is chaos losgebroken rondom vaccinatieprogramma Duitsland tegen corona

Toen een dieptepunt, omdat in de oostelijke deelstaten zoals Brandenburg, Saksen-Anhalt en Thüringen tendensen waar te nemen waren die erop wezen dat de CDU aldaar eventueel politieke meerderheden wilde vinden met de rechts-nationalistische AfD en het bleek dat Kamp-Karrenbauer daar onvoldoende invloed op had.

K-vraag

De K-vraag hangt nog steeds boven de markt. Wie wordt kanselier na Merkel? De CDU is verreweg de grootste partij in Duitsland. Zij staat al maandenlang in de opiniepeilingen op 37 procent, maar dat is puur en alleen te danken aan Angela Merkel. De drie kandidaten die zich meldden voor het partijvoorzitterschap komen alle drie uit Noordrijn-Westfalen, dat is de grootste deelstaat met achttien miljoen inwoners.

Laschet met zijn rivalen Norbert Röttgen en Friedrich Merz. Foto: EPA

Laschet leek in het begin de gedoodverfde winnaar. Maar toen kwam de coronacrisis. Daarin opereerde Laschet niet altijd even sterk, niet zo sterk als Markus Söder (54), minister-president van Beieren, het tweede bondsland met dertien miljoen inwoners. Hij is leider van de CSU, de Beierse zusterpartij van de CDU. Een jaar geleden waren de controversen tussen CDU en CSU nog zo groot dat de gezamenlijke Bondsfractie CDU/CSU af en toe apart vergaderde, dat was zelden vertoond.

 

Laschet leek in het begin de gedoodverfde winnaar. Maar toen kwam de coronacrisis. Daarin opereerde Laschet niet altijd even sterk

Dankzij het open optreden van Kramp-Karrenbauer en dankzij Söder zitten CDU en CSU weer volledig op één lijn, ze vormen één fractie waar geen speld tussen te krijgen is. Door de coronacrisis is alles veranderd. Voor Söder werd het de kans van zijn leven. Hij ontpopte zich als sterke leider, als crisismanager. In alle opiniepeilingen staat hij constant hoog, na Angela Merkel en soms om plaats twee of drie wisselend met de CDU-minister van Gezondheid, Jens Spahn (40).

Mijnwerkerszoon

De drie kandidaten, Friedrich Merz (65) van de conservatieve kant, Norbert Röttgen (55) van de wat meer linkse kant van de middenvleugel en Armin Laschet, een politicus van het midden, hielden zaterdag elk hun toespraak en daarna was de stemming. Laschet had als eerste verreweg de beste toespraak, daar waren alle commentatoren het wel over eens. Hij begon met het beeld van zijn vader, die mijnwerker bij Aken was.

Diep onder de grond waar hij geen verschillen zag tussen mensen: welke afkomst, welke godsdienst of wat voor opvatting dan ook, één ding telde: men moest absoluut op elkaar aan kunnen. Elke mijnwerker droeg zijn identiteitspenning en zijn vader heeft die nog steeds als symbool van het op elkaar moeten vertrouwen. Laschet liet aan het eind van zijn speech die penning zien en werd zeer persoonlijk. De boodschap was helder: met elkaar vertrouwen schenken en op elkaar vertrouwen. Het was een overtuigende rede van iemand die bruggen wil slaan en verzoenend werkt.

 

Laschet is een man met humor en met een open houding en nogal spraakzaam, dus zal hij een heel andere toon aanslaan dan Merkel

Friedrich Merz had een geheel andere toespraak en dat gaf een duidelijk beeld van hem. Opvallend was dat hij niet over ‘wij’ sprak, maar over ‘ik’. Hij stelde hoge eisen aan zichzelf, maar ook aan de partij en haar leden. Hij wilde uitdagingen oppakken en verwachtte dat ook van de CDU’ers. Röttgen sprak vooral over de partijideologie, benadrukte de C van Christelijk, de D van democratie en de Unie van samen.

Met Laschet aan het roer zet de partij de middenkoers voort. Hij is bovendien een man met humor en met een open houding en nogal spraakzaam, dus zal hij een heel andere toon aanslaan dan Merkel. De erfenis van Merkel lijkt bij hem in goede handen, maar gezien de nodige ingrijpende veranderingen na de coronacrisis, zal Laschet daar wel zijn stempel op moeten drukken.

Slimme zet

Voor de landelijke verkiezingscampagne breken interessante tijden aan. Coalitiepartner SPD had stiekem gehoopt dat Merz het zou worden, evenals De Groenen. Ze hadden zich dan in de campagne stevig kunnen afzetten tegen de rechtse Merz. Met Merz was de partij van koers veranderd en was er duidelijker sprake van vleugels en waren er stemmen naar de Groenen en naar de SPD gegaan. Laschet verkondigt een ander geluid. Het gaat hem om de partij zelf. De CDU móet zoals al 71 jaar het geval is, dé partij van het midden zijn en coalities worden na de verkiezingen gesmeed.

Laschet was ook duidelijk richting de liberale FDP. Hij heeft zeer goede ervaring met coalitiegenoot FDP in zijn eigen bondsland NRW, en zet ook de deur open naar de FDP. Dat is een slimme zet en voor die partij positief. Voor De Groenen en SPD wordt het nu lastiger zich tegen Laschet af te zetten omdat hij niet polariseert en de thema’s van die partijen ook ter harte neemt.

 

Voor De Groenen en SPD wordt het lastiger zich tegen Laschet af te zetten omdat hij niet polariseert 

Wat gebeurt er met Merz, met Röttgen? Röttgen lijkt bij uitstek de geschikte persoon om in de volgende regering minister van Buitenlandse Zaken te worden. Met Merz is het lastiger. Hij heeft een sterke aanhang, accepteert die het verlies? Wat doet Merz zelf en welke handreiking geeft Laschet? Hij gaf meteen al aan dat hij nu al minister van Economische Zaken wil worden, maar Merkel pareerde in een tweet dat er geen kabinetswijziging gepland staat.

De Merz-aanhang roerde zich na de stemming in het weekend behoorlijk, omdat ze scherpe kritiek uitte op het optreden van Jens Spahn, de running mate van Laschet. Spahn maakte gebruik van de digitale vragenronde om een vurig pleidooi voor Laschet af te steken. Dat was bijzonder onhandig. De aanhangers van Merz struikelen daar terecht over.

Eenheid partij

Nu de K-Vraag. Wordt Laschet kandidaat-bondskanselier? Dat wordt bepaald door de twee leiders van de Unie, van de CDU en CSU en die twee leiders heten Armin Laschet en Markus Söder! Söder zal zich niet kandidaat stellen als hij niet zeker weet dat hij het dan ook wordt. Als minister-president van Beieren is hij bijna onaantastbaar en verliezen past niet in het woordenboek.

 

Söder zal zich niet kandidaat stellen als hij niet zeker weet dat hij het dan ook wordt. Als minister-president van Beieren is hij bijna onaantastbaar

Laschet zal de komende maanden moeten bewijzen dat hij het voorzitterschap de gewenste inhoud geeft en dat aanvankelijk hand in hand met Merkel. Hij slaagt daar vast en zeker op zijn bekende aimabele wijze wel in. De eenheid van de partij staat bij hem voorop. De opiniepeilingen kunnen in deze coronatijd dan weer heel andere uitkomsten te zien geven.

Maar toch: hij heeft weinig tijd, want de lijsttrekker van de Unie moet over drie maanden toch wel bekend zijn. Op 26 september namelijk zijn de bondsdagverkiezingen. Het is nog geen uitgemaakte zaak, maar Söders kansen zijn door de verkiezing van Laschet niet gestegen. Het is ook niet voor te stellen dat de minister-president van het grootste bondsland die positie prijsgeeft aan de minister-president van de tweede deelstaat.

Registreer u bij het Friesch Dagblad

Registreren
  • Registreren is zonder kosten of verplichtingen
  • Alle artikelen op frieschdagblad.nl zijn volledig toegankelijk
Hoofdredacteur

Waarom Friesch Dagblad?

  • Het nieuws uit Fryslân
  • Verdieping en duiding bij de actualiteit
  • Opinies en analyses
  • Betrouwbaar, kritisch, evenwichtig en opbouwend
Registreren
Sluiten
Sluiten