Willemke Brouwer uit Joure illustreert voor een nieuwe generatie kinderen

Illustrator Willemke Brouwer uit Joure maakt voor de nieuwe uitgave van de kinderbijbel Om te beginnen de tekeningen bij de verhalen. ,,Het is wel heel bijzonder. Ik ben in de jaren tachtig zelf ook nog uit de eerste editie van deze kinderbijbel voorgelezen.”

Jan Auke Brink

Geplaatst: 31 januari 2021 om 09:00

Willemke Brouwer maakt illustraties voor een nieuwe editie van de kinderbijbel Om te beginnen. Graag foto's waarbij zij aan het werk is met de illustraties.   FOTO: NIELS DE VRIES
0%

In de ochtenduren is Willemke Brouwer (39) noodgedwongen thuisjuf voor haar zoon Redmer (10) en dochter Mireille (7), aangezien de schooldeuren nog gesloten zijn. Tussendoor en in de middag- en avonduren duikt ze in de Bijbelverhalen die Bara van Pelt en Anja de Fluiter begin jaren tachtig schreven voor de kinderbijbel Om te beginnen. Brouwer maakt in opdracht van uitgeverij Kwintessens zestig nieuwe illustraties bij de verhalen. De opgefriste editie moet volgend jaar in de winkels liggen. ,,Ik pak iedere dag de momenten die er zijn, maar in een flow kom ik dan niet echt. Dat is jammer, want soms kan ik helemaal in mijn eigen bubbel verkeren en dat werkt het fijnst met het illustreren.”

De eerste versie van Om te beginnenverscheen in 1985, twaalf jaar later werd de tweede editie met nieuwe afbeeldingen uitgebracht. Brouwer geeft nu vorm aan de derde editie. Volgens Erik Idema, uitgever bij Kwintessens, is de opzet van Om te beginnen sterk. ,,Het is een kinderbijbel die een enorme kracht heeft. Dat blijkt ook wel uit de duizenden exemplaren die er inmiddels van verkocht zijn.” Anja de Fluiter schreef introducerende en duidende teksten voor volwassenen, die steeds vooraf gaan aan de Bijbelverhalen van Bara van Pelt. ,,Dat hebben ze veertig jaar geleden goed bedacht. Die introducerende teksten zijn eigenlijk alleen maar belangrijker geworden: veel ouders willen de Bijbelverhalen wel aan hun kinderen voorlezen, maar ze zijn vaak onbekend met de context van de Bijbel.”

Lees ook: Maand van de Bijbel: briefwisseling tussen dominee en bisschop

De oorspronkelijke teksten worden waar nodig wel opgefrist en aangepast aan het 21e-eeuwse taalgebruik. Daarnaast worden enkele nieuwe verhalen van Bara van Pelt toegevoegd, zoals de voetwassing van Jezus. ,,Uit de reacties die we in de loop der jaren binnenkregen bleek dat lezers die verhalen misten.”

Brouwer werd vorig jaar na de eerste lockdown benaderd door de uitgever. ,,Ik had voor mezelf besloten om me in 2020 grotendeels te richten op een masterclass van Mark Janssen, een bekende illustrator die aan heel veel prentenboeken heeft meegewerkt. In de masterclass zouden we aan een eigen prentenboek werken, daar wilde ik echt in investeren. Maar vlak voor de zomer vroeg de uitgever mij om een proefillustratie te maken voor Om te beginnen. Die kans vond ik echt té geweldig, dus ben ik daar ook mee aan de slag gegaan.”

Jezus op een ezeltje

Eerder had ze al voor Kwintessens het kerstprentenboek Welkom in de stal geïllustreerd, bij de tekst van Cora Vlaming. Voor de kindernevendienst- en zondagsschoolmethode van Kind op zondag - ook van Kwintessens - maakte ze afbeeldingen bij het verhaal van Mozes in de veertigdagentijd. Als proefopdracht illustreerde ze het verhaal over Palmpasen: ze maakte Jezus op een ezeltje, met mensen met takken eromheen. ,,Dat vond ik echt heel leuk om te doen. Het is ook wel spannend natuurlijk, want een generatie kinderen groeit straks op met de beelden die ik maak. Dat is heel vormend, maar dat maakt het juist ook een mooie opdracht.”

Brouwer is christelijk opgegroeid, ze is lid van de Protestantse Gemeente Joure c.a. en gaf tot drie jaar geleden les op CBS De Vuurvlinder in Sneek, waar ze tien jaar kleuterjuf was. Zodoende is ze goed bekend met de verhalen die ze nu in beelden moet vangen. ,,Ik vond het geweldig om de Bijbelverhalen te vertellen aan de kinderen. Daarnaast verzamel ik mooie boeken, waardoor ik hier thuis een hele serie kinderbijbels in de kast heb staan - die gebruik ik nu soms als inspiratiebron. Maar ik kijk er niet te veel in, want ik wil wel mijn eigen interpretatie geven.”

Voordat ze begint te tekenen doet ze onderzoek: „De verhalen uit Om te beginnen zijn de leidraad, want de illustraties moeten hier natuurlijk bij aansluiten. Maar ik lees graag de verdiepende verhalen voor ouders en opvoeders erbij en soms verdiep ik me ook verder in de teksten van andere Bijbels. En ik doe op internet bijvoorbeeld onderzoek naar de kleding en voorwerpen uit die tijd en het gebruik daarvan. Maar ook bijvoorbeeld naar hoe een paleis van een farao er uit in die tijd uitzag.”

Maar historische correctheid is niet haar hoofddoel. Ze vindt het belangrijk dat haar illustraties aansprekend zijn voor de doelgroep. „Ik gebruik bijvoorbeeld veel kleur in de tekeningen. Dat klopt misschien niet precies met hoe het vroeger was, maar het wordt voor kinderen wel erg saai als de mensen alleen maar kleren in bruintinten dragen. Mijn eigen kinderen kijken zo nu en dan over mijn schouder mee, en die vinden het mooi worden, dus dat is fijn. En als ik twijfel over bepaalde aspecten dan overleg ik met de uitgever. Bijvoorbeeld over hoeveel naakt er te zien mag zijn bij Adam en Eva. We hebben afgesproken dat ze gewoon wel naakt mogen zijn, maar dat het hier en daar wat bedekt is. In de tekening met de weetboom en Eva en de slang bijvoorbeeld is het duidelijk dat ze geen kleren aan heeft, maar toch zie je niet alles.”

Lezen en inbeelden

Zodra ze een verhaal leest waarbij ze een illustratie moet maken, komen er meteen beelden op haar netvlies. „Welk aspect kan ik het mooiste verbeelden?, vraag ik me dan af. Waar voel ik het meeste bij, of, welk moment vind ik het mooist? Ik verplaats me ook in het kind en vraag me af: welk beeld heeft hij of zij nodig om een tekst te begrijpen? Ik vind het belangrijk dat kinderen zich er in kunnen verplaatsen. Zo heb ik bij het verhaal waarin Abram door God geroepen wordt om naar een ander land te reizen, een kind getekend dat meehelpt om de kameel te beladen. Kinderen willen altijd graag helpen, dat is iets wat heel herkenbaar kan zijn.”

Ze hoopt de kinderen te raken door de illustraties en de verhalen dichter bij hun eigen belevingswereld te brengen. ,,Dat komt denk ik voort uit mijn achtergrond als kleuterjuf: voor de klas probeer je ook de moeilijke en lastige dingen begrijpelijk te maken door het naar de belevingswereld van de kinderen te trekken.” Een ander voorbeeld is het verhaal waarin Abraham zijn knecht op pad stuurt om in het land waar hij vroeger had gewoond een vrouw te zoeken voor Isaak.

Na een aantal weken ontmoet die knecht Rebekka bij een waterput. ,,Daarbij tekende ik de knecht, moedeloos in zijn zoektocht bij de waterput - maar de kameel ziet Rebekka al aankomen in de verte. Ik vind het leuk als die kleine dingetjes kinderen gaan opvallen en dat ze dan denken: daar komt iemand aan, de kameel ziet haar al! Bij de ontmoeting tussen Isaak en Rebekka heb ik hem met een bloemetje in de hand getekend. Dat staat niet zo in het verhaal, maar dat vind ik wel heel leuk om toe te voegen. Het is een gebaar waar kinderen zich ook iets bij kunnen voorstellen.”

Overspannen thuis

Naast haar werk als kleuterjuf werkte Brouwer al incidenteel als illustrator. ,,Ik vind het heerlijk om te tekenen. Het werk op school vond ik ook heel fijn, maar alles eromheen, zoals het vergaderen, werd me te veel. Daarnaast had ik thuis ook te veel op mijn bordje. Ik hield te veel ballen in de lucht, eind 2016 kwam ik overspannen thuis te zitten. Een jaar later, toen het weer wat beter ging, ben ik een cursus voor illustrator gaan volgen bij Marijke ten Cate en Irene Goede, twee bekende kinderboekenillustratoren. Ik merkte dat het illustreren echt iets is wat me blij maakt en dat ik dat elke dag wil doen. Die cursus zorgde voor een omslag, ik wilde er mijn werk van maken. Maar dan moest ik mijn baan als leerkracht opgeven, want dat is te intensief om te combineren. Het was een spannende keuze, want er waren allemaal beren op de weg: ik leverde toch een mooi salaris in voor veel onzekerheid. Maar samen met mijn vriend Maarten hebben we ons leven daarop ingesteld en dat gaat prima zo. Hij helpt me ook met het zakelijke aspect van ondernemen, want dat vind ik namelijk zelf best lastig.”

Voor Om te beginnen levert ze zestig illustraties. De eerste schetsen maakte ze in oktober, inmiddels zijn zestien afbeeldingen bij verhalen uit Genesis bijna afgerond. Het is haar streven om na de zomer met alle afbeeldingen klaar te zijn. ,,Een harde deadline hebben we nog niet afgesproken, en het is lastig in te schatten hoe lang je er precies mee bezig bent. Over sommige illustraties doe ik wel een paar dagen, anderen zijn in een paar uur klaar.”

Een van de eerste illustraties die ze afrondde was die van Eva bij de boom. ,,Het duurde wel even voordat ik tevreden was. Eva stond eerst in een andere houding, en de slang had ook een andere positie. Maar dat werkte niet. Toen heb ik Eva weggehaald en opnieuw getekend en de slang van de andere kant laten komen. Alleen de boom bleef hetzelfde. Als ik dan merk dat het lukt, dat de illustratie goed wordt, krijg ik een heel fijn gevoel, of een soort klik. Dat lastige proces hoort daar wel een beetje bij. Nu ben ik onder andere bezig met Adam en Eva in het paradijs, maar ook daar kom ik nu niet uit. Dan moet ik hem gewoon even een paar dagen aan de kant leggen en met andere tekeningen verdergaan, weet ik inmiddels. Het idee om hem goed af te ronden komt dan vanzelf.”

Digitaal tekenen

Brouwer werkt vooral digitaal, op een tekentablet. ,,Ik wil in de toekomst wel meer met verf en papier gaan werken. In de masterclass van Mark Janssen moesten we analoog werken, met verf. Volgens hem zit er dan meer energie van jezelf. Dat voel ik zelf ook wel zo. Maar digitaal gaat me goed af, dat is dan makkelijk om op terug te vallen, vooral als je een hoop opdrachten binnenkrijgt. Want bij kwast en verf moet je eerst helemaal voor ogen hebben hoe het gaat worden. Eenmaal geschilderd kan het niet zomaar meer anders. De tekening van Eva en de weetboom zou ik dan, inclusief de boom, helemaal opnieuw hebben moeten schilderen. Tussen deze twee vormen zoek ik een vorm die voor mij werkt. Het afgelopen jaar heb ik weer veel nieuwe dingen geleerd in Photoshop. En als ik wil weten hoe ik iets voor elkaar moet krijgen, dan zoek ik op YouTube naar instructiefilmpjes. Ik heb bijvoorbeeld nooit kunstacademie of een andere opleiding voor illustrator gevolgd, dus ik vogel het vaak zelf wat uit.”

Op Instagram en Facebook is onder de naam Willemke Brouwer Illustraties te zien hoe de tekeningen voor de kinderbijbel worden gemaakt.

Registreer u bij het Friesch Dagblad

Registreren
  • Registreren is zonder kosten of verplichtingen
  • Alle artikelen op frieschdagblad.nl zijn volledig toegankelijk
Hoofdredacteur

Waarom Friesch Dagblad?

  • Het nieuws uit Fryslân
  • Verdieping en duiding bij de actualiteit
  • Opinies en analyses
  • Betrouwbaar, kritisch, evenwichtig en opbouwend
Registreren
Sluiten
Sluiten