Verkiezingen: Politiek leiderschap vraagt om oplossingsgerichtheid en optimisme

Soms is het goed om stil te staan; stil te staan om daarna weer in beweging te komen. Dit artikel is bedoeld om even stil te staan; stilstaan in aanloop naar de verkiezingen bij een aantal gebeurtenissen die het functioneren van de politiek raken.

Gabriël Anthonio

Geplaatst: 01 februari 2021 om 19:00

Een gedupeerde ouder neemt deel aan een online bijeenkomst over de toeslagenaffaire met demissionair staatssecretaris Alexandra van Huffelen. Het vertrouwen in de overheid herstellen lukt alleen ‘als de bewindspersonen de moed hebben om persoonlijk betrokken te zijn en de verantwoording op zich nemen’.   FOTO: ANP
0%

Vervolgens komen we bij de vraag welke politieke leiders we nodig hebben om ons de toekomst in te leiden. Om te beginnen, zou ik willen stellen dat er gelukkig veel goed gaat in ons land. Ondanks corona en de economische en vooral sociale gevolgen hiervan zie ik veel organisaties en mensen die zich op een kranige manier staande weten te houden.

Mensen die niet meegaan in de weerstand en de somberheid. Het is een wonder dat er nog zoveel goed gaat en dat wonder wordt gerealiseerd door betrokkenheid van mensen die op een positieve manier hun verantwoordelijkheid nemen.

Voortslepende kwesties

Helaas is er ook een aantal zaken die mensen diep hebben geraakt; situaties die ondanks alle beloften van de politiek maar niet opgelost kunnen worden. Voorbeelden die niet bij een moderne, democratische rechtstaat – zoals Nederland – horen. Deze voortslepende situaties zijn het Groningse gas- en aardbevingsdossier, de toeslagenaffaire bij de Belastingdienst en de ophef over terugvorderingen van uitkeringen, omdat iemand bijvoorbeeld van naasten hulp heeft gekregen in de vorm van een wekelijks tasje boodschappen.

Deze kwesties hebben het gevoel van onbehagen richting de politiek versterkt. Dit betekent dat er na de verkiezingen een uitdagende opdracht ligt

Deze kwesties hebben het gevoel van onbehagen van de burgers richting de politiek verder versterkt. Dit betekent dat er na de verkiezingen een uitdagende opdracht ligt voor de gekozen politici om deze zaken op te lossen en recht te doen aan de burgers. En niet alleen een aantal zaken op te lossen, maar ook het vertrouwen te herstellen in de rechtstaat en de politiek in het bijzonder.

Lees ook: Verkiezingen: Een nieuw kabinet wacht een hoop werk

Mensen die door één van deze drie misstanden getroffen zijn, zitten niet te wachten op nog meer begrip, een bezoek en handdruk met een belofte van een bewindspersoon voor de camera, maar willen graag concrete oplossingen. Men wil een huis dat eindelijk, zonder rompslomp gerepareerd of herbouwd wordt, zonder schulden en compensatie voor het leed verder kunnen en geen sancties krijgen als naasten de uitkeringsgerechtigde tegemoet komen met een tas met brood, wat groente en fruit.

Grote groepen

Hierbij gaat het niet om enkele burgers, kleine groepen mensen, maar om grote groepen van tienduizenden burgers. Burgers wier verhalen we regelmatig hebben kunnen horen en zien. Het raakt ons diep als men ziet hoeveel onrecht mensen is aangedaan, aangedaan door een systeem van wetten en regels die kennelijk niemand weet te veranderen. Bij onderzoeken naar de oorzaken van de problemen horen we argumenten als dat we gebonden zijn aan die wetten en regels. Maar wie maken die regels en wetten? Juist: de politiek zelf.

De politieke leiders van morgen hebben een aantal problemen op te lossen waar zij dus zelf over gaan. Dat is op zich goed nieuws; er is dus macht, de ruimte om problemen op te lossen. Maar hoe moeten zij dat doen? Ik ben van nature nogal optimistisch ingesteld; is niet alleen mijn karakter, maar het helpt mij ook situaties anders te bekijken. Ik wil namelijk niet alleen stil staan bij een probleem, maar vooral bij de oplossing. Te veel onderzoeken en rapporten staan vol problemen.

Mensen die lijden of zorgen hebben willen niet horen wat het probleem is, maar willen horen en vooral ervaren hoe het wordt opgelost

Op de laatste pagina’s wordt het rapport dan afgerond met enkele, vooral voorzichtige aanbevelingen met het advies voor nader onderzoek. Daar zijn mensen - en in het bijzonder de gedupeerden - in de genoemde kwesties niet mee geholpen. Mensen die lijden of zorgen hebben willen niet horen wat het probleem is, maar willen horen en vooral ervaren hoe het wordt opgelost.

Nieuw optimisme

Dit betekent dat je geen onderzoek doet naar het probleem, maar naar de oplossing. Dat is een andere manier van kijken. Het glas is niet half leeg, maar halfvol! We weten op basis van oplossingsgericht onderzoek ondertussen ook waar de kraan zit! In Groningen is inmiddels wel een aantal huizen gerepareerd of herbouwd, er is een aantal problemen opgelost met de Belastingdienst en er zijn uitkeringsgerechtigden tegemoet gekomen; een aantal goede voorbeelden over hoe de problemen opgelost kunnen worden. Het duurt alleen nog te lang, het gaat niet snel genoeg en daardoor wordt het leed alleen maar erger.

Lees ook: Een betaalbaar huis vinden is ook in Dokkum al een groot probleem geworden

Wat leren we van deze kleine, oplossingsgerichte successen? Precies, dat we daar meer aan moeten doen; met meer mensen en middelen dit in een stroomversnelling brengen. Dat is primair de opgave van het nieuwe politieke leiderschap: doe sneller en meer wat werkt en stop met al die dingen die de afgelopen tijd niet hebben gewerkt.

Moed hebben

Dit zal alleen maar lukken als de bewindspersonen de moed hebben om persoonlijk betrokken te zijn en de verantwoordelijkheid op zich nemen. Geen slappe excuses meer van ik heb het niet geweten, het probleem is te ingewikkeld of de wetten en regels belemmeren mij. Nee, het zak opgelost worden, want we hebben reeds gezien dat het kan. Dit nieuwe optimisme zal een nieuw elan brengen, zoals een vaccin dat ons tegen het virus – dat groeiend onbehagen heet – zal beschermen.

De nieuwe leiders zouden moeten stoppen met commissies en rapporten om de problemen verder in kaart te brengen en vervolgens uitvoerig te bespreken

Wat vraagt dit van politici? In ieder geval een andere houding dan die we tot nu toe vaak hebben gezien. De nieuwe, gekozen leiders zouden moeten stoppen met commissies en dikke rapporten om de problemen verder in kaart te brengen en vervolgens uitvoerig te bespreken. Nee, het zal straks echt anders moeten gaan.

Lees ook: Commentaar: Rutte als persoon uitdagen is zwaktebod

De nieuwe leiders brengen met een klein en slagvaardig team snel de oplossingen met de getroffene zelf in kaart en daar wordt dan oplossingsgericht naar gehandeld. Alle onnodige lagen en procedures worden geschrapt. De uitvoerders bij toekenning voor aardbevingsschade, de medewerkers van de Belastingdienst en gemeenten krijgen het vertrouwen van hun leidinggevenden en het mandaat van de politiek om terug naar de menselijke maat te gaan. In alle nieuwe wetten komt dit begrip ‘de menselijke maat’ terug.

Mouwen opstropen

Politici moeten zich dus minder bezighouden met problemen, maar de mouwen opstropen om zich samen met hun uitvoerders te richten op de oplossingen. Geen excuses meer dat het allemaal zo moeilijk is. Dit geldt ook voor de houding van de Tweede Kamer; minder gericht zijn op problemen en meer gericht op oplossingen.

De politicus die blijft praten over complexe problemen en over hoe moeilijk het allemaal is, zou ik niet als gids voor de toekomst willen zien

Samen de versnelling aanbrengen op dat wat reeds op kleine schaal aantoonbaar werkt; in deze drie gevallen snel en concreet mensen tegemoet komen, niet moeilijk doen over geld. Die vertraging en het leed kosten meer dan de middelen die bijdragen aan de oplossing, want moed tonen en persoonlijke betrokkenheid tonen en de verantwoording nemen, betekent ook zorgen dat er voldoende middelen op tafel komen.

Lees ook: De Haagse week: Een snelle formatie, dat moet dit keer zeker kunnen

De politicus die blijft praten over complexe problemen en over hoe moeilijk het allemaal is, zou ik niet als gids voor de toekomst willen zien. Nederland heeft leiderschap nodig dat zich gaat richten op oplossingen en een realistisch en beter perspectief biedt, want Nederland verdient beter dan het gestuntel op de dossiers van de afgelopen tijd. De politicus die zich niet richt op problemen, maar op oplossingen en die de moed heeft betrokkenheid te tonen en verantwoordelijkheid te nemen, is naar mijn mening uw stem waard!

Oplossingsgerichte politieke leiders zullen het gevoel van onbehagen doen afnemen en ons allen en de getroffenen van deze nare situaties in het bijzonder goed doen!

Gabriël Anthonio is hoogleraar aan de RUG, organisatie-adviseur bij de Galan Groep en columnist bij het Friesch Dagblad

Dit artikel maakt deel uit van een serie in aanloop naar het Noordelijk Lijsttrekkersdebat. Lees meer op www.frieschdagblad.nl/debat. Het debat is daar op 8 februari vanaf 15.30 uur ook rechtstreeks te volgen

Registreer u bij het Friesch Dagblad

Registreren
  • Registreren is zonder kosten of verplichtingen
  • Alle artikelen op frieschdagblad.nl zijn volledig toegankelijk
Hoofdredacteur

Opinie: Het gezicht van eenzame ouderen

Opinie

Er zijn in coronatijd weinig activiteiten voor ouderen. En daarmee schiet aandacht voor eenzaamheid en ouderdomsziekten zoals alzheimer of dementie er ook bij in. Een provinciaal n...

11 uur geleden

Lees meer

Thecla Bodewes weet het tij te keren

Economie

Scheepsbouwer Thecla Bodewes (TB) Shipyards heeft vorig jaar bijna zes ton winst gemaakt. In 2019 was nog een reorganisatie noodzakelijk, toen het bedrijf ruim twee miljoen euro ve...

20 uur geleden

Lees meer

Waarom Friesch Dagblad?

  • Het nieuws uit Fryslân
  • Verdieping en duiding bij de actualiteit
  • Opinies en analyses
  • Betrouwbaar, kritisch, evenwichtig en opbouwend
Registreren
Sluiten
Sluiten