De herontdekking van het Malieveld: ‘Sinds de val van de muur is er in Nederland nauwelijks geprotesteerd’

Het protest is terug van lang weggeweest. Voor de overheid is het soms even zoeken welke reactie de beste is. Gisteren kregen burgemeesters, wethouders en raadsleden advies tijdens de Friese Bestuurdersdag.

Marianne Velsink

Geplaatst: 10 februari 2021 om 10:00

Ongeveer twintig demonstranten kwamen zaterdag naar Harlingen om te protesteren tegen de coronamaatregelen. De gemeente gaf toestemming voor de demonstratie.   FOTO: CATRINUS VAN DER VEEN
0%

De snelwegblokkade van 2017 was achteraf gezien het startpunt van wat nog komen zou, denkt Marga Waanders, burgemeester van Waadhoeke. Het verhaal is bekend en het boek is dit jaar na drie jaar van gerechtelijke procedures dichtgedaan. Waanders nam gisteren tijdens de Friese Bestuurdersdag over ‘maatschappelijk onrust en veerkracht’ het woord om terug te blikken op het dilemma van toen. ,,Achteraf heb ik me verkeken op de hardnekkigheid waarmee mensen het niet tolereerden dat hen het recht op demonstreren werd ontnomen.”

De jaren erna volgden er in Leeuwarden en Dokkum meerdere pro- en anti-Zwarte Piet-demonstraties. In 2019 stond de Tweebaksmarkt in Leeuwarden vol met trekkers vanwege het boerenprotest en volgden protesten bij distributiecentra en ook op het terrein van NDC, de uitgever van het Friesch Dagblad en de Leeuwarder Courant. Leraren protesteerden in het WTC voor een beter salaris en minder werkdruk. Vorig jaar en dit jaar staan demonstraties veelal in het teken van protesten tegen de coronamaatregelen. In Leeuwarden werd afgelopen zomer nog geprotesteerd in het kader van Black Lives Matter.

Onbekend terrein

Voor overheden is accuraat omgaan met demonstraties nog onbekend terrein. Toen de boeren voor het Friese provinciehuis stonden, draaide toenmalig gedeputeerde Johannes Kramer zijn stikstofbeleid terug. Femke Halsema’s besluit om als burgemeester van Amsterdam niet in te grijpen tijdens de Black Lives Matter-betoging op De Dam, oogste later veel kritiek.

Tom Postmes, hoogleraar Sociale psychologie aan de Rijksuniversiteit Groningen, bevestigde gisteren dat het demonstreren op zijn retour was. ,,Sinds de val van de muur is er in Nederland nauwelijks geprotesteerd. Maar dat is veranderd.”

Op z’n retour dekt wat hem betreft niet helemaal de lading. ,,Want deze nieuwe protesten zijn niet te vergelijken met de soms felle protesten uit de jaren tachtig. Die hadden veelal een ideologisch belang tegen woningnood, voor betere arbeidsvoorwaarden of tegen kernwapens bijvoorbeeld. Het tegenwoordige protest is complex omdat ze veel meer stemmen vertegenwoordigt.”

 

Het gevaar is dat je de hele groep aanspreekt als ‘wappies’, terwijl met een deel te praten is

Bij de avondklokrellen van de afgelopen weken, waren het bijvoorbeeld onder andere de coronasceptici, mensen met economische zorgen, complotdenken, relschoppers en omstanders die op de sensatie afkwamen, dwars door elkaar. ,,En het gevaar is dan dat je de hele groep aanspreekt als ‘wappies’, terwijl er met een deel van deze groep best te praten is.” Voor Roel Sluiter, burgemeester van Harlingen, is het een bekend verhaal. ,,Toen vorige week een protest tegen de avondklok in Harlingen werd aangekondigd, wisten we ook totaal niet wat we konden verwachten. Er kwamen uiteindelijk twintig mensen op af. De politie had de handen voller aan de eigen jeugd die erop afgekomen was, dan aan de demonstranten.”


Vernielingen in Eindhoven vanwege het instellen van de avondklok. Foto: ANP

,,Ongericht verzet”, noemt Hans Boutellier, wetenschappelijk directeur van het Verwey-Jonker Instituut en hoogleraar Veiligheid & veerkracht aan de VU Amsterdam, dit. ,,Mensen die reële vragen hebben over de coronamaatregelen, staan ineens naast relschoppers.”

Gronings gasprotest

Als gemeentebestuurder kun je dus maar beter weten wat er speelt, voor iets escaleert. Postmes noemde als voorbeeld het Gronings gasprotest. ,,Je moet overal contactpersonen hebben en met ze in gesprek gaan”, zei hij. ,,In werkelijkheid kregen leden van het gasberaad onaangekondigde bezoekjes van de wijkagent. Dat deed de groep alleen nog maar verder radicaliseren.”

Hij vindt ook dat gemeenten zelf proactief sociale media moeten gebruiken. ,,De burgemeester van Alphen aan den Rijn deed dat bijvoorbeeld heel goed na de schietpartij in het winkelcentrum. Hij meldde dat de geruchten die rondgingen op sociale media niet klopten.”

Boutellier denkt dat gemeenten kunnen profiteren van de hoge organisatiegraad in Nederland. ,,Bouw samen met het onderwijs, welzijn, zorg en ondernemers coalities rond problemen die er spelen.” Jeltje Hoekstra, wethouder van Terschelling, vertelde dat er sinds de coronacrisis op het eiland een geslaagde samenwerking is ontstaan. ,,Het wekelijkse crisisoverleg tussen bewoners, ondernemers en bestuur is er nog steeds en wordt erg gewaardeerd.”

Registreer u bij het Friesch Dagblad

Registreren
  • Registreren is zonder kosten of verplichtingen
  • Alle artikelen op frieschdagblad.nl zijn volledig toegankelijk
Hoofdredacteur

Waarom Friesch Dagblad?

  • Het nieuws uit Fryslân
  • Verdieping en duiding bij de actualiteit
  • Opinies en analyses
  • Betrouwbaar, kritisch, evenwichtig en opbouwend
Registreren
Sluiten
Sluiten