Zuid-Afrika stopt prikken wegens ongevoeligheid coronamutant

De beperkte werking van het vaccin van AstraZeneca tegen de Zuid-Afrikaanse coronavariant leidt tot zorgen. Niet alleen in Zuid-Afrika zelf, maar ook in de rest van de wereld. Het virus kan verder muteren.

Jan Mark van Nunen

Geplaatst: 10 februari 2021 om 16:00

In de Londense wijk Ealing, waar naast de Britse ook de Zuid-Afrikaanse coronavariant is geconstateerd, gaan teams de deuren langs met coronatestkits. Waar deze mutaties elkaar tegenkomen, bestaat kans dat weer een nieuwe variant ontstaat, daarom houdt de Britse gezondheidsdienst de situatie nauwlettend in de gaten.   FOTO: AFP
0%

Uit onderzoek van de universiteit van Oxford, samen met AstraZeneca ontwikkelaar van het middel, blijkt dat het vaccin slechts 10 procent effectief is tegen de Zuid-Afrikaanse mutant. Het gaat in dit geval om een ziekteverloop met milde of gemiddelde klachten. In theorie kan het vaccin nog wel helpen het aantal ernstige ziektegevallen, waarbij ziekenhuis- of ic-opname nodig is, en doden omlaag te brengen. Vervolgonderzoek moet dat uitwijzen.

Dat vervolgonderzoek zal in de eerste plaats uitgevoerd worden in Zuid-Afrika zelf. Het land ontving vorige week de eerste miljoen doses van het AstraZeneca-vaccin, maar heeft het massaal inenten van zorgpersoneel voorlopig uitgesteld vanwege de tegenvallende onderzoeksresultaten. De bedoeling is nu om 100.000 mensen te injecteren en het aantal ziekenhuisopnames in deze groep in de gaten te houden. Tegelijkertijd zet Zuid-Afrika in op het Janssen-vaccin, dat 57 procent bescherming biedt tegen de plaatselijke coronavariant. Dat middel is echter nog niet toegelaten of beschikbaar.

De beperkte effectiviteit van het Oxford-vaccin op de in het land inmiddels dominante coronavariant is een flinke tegenvaller voor Zuid-Afrika, dat nog niet over andere vaccins beschikt. In Zuid-Afrika zijn tot dusver 46.000 mensen aan Covid-19 overleden, al suggereren oversterftecijfers dat het aantal flink hoger ligt. De Zuid-Afrikaanse mutant, die zo heet omdat deze eind vorig jaar voor het eerst is vastgesteld in een laboratorium in Durban, is net als bijvoorbeeld de Britse variant besmettelijker dan de oorspronkelijke versie van het coronavirus.

Vaccinatiebereidheid

De vertraging die het vaccinatieprogramma van de Zuid-Afrikaanse overheid hierdoor oploopt kan aan vele mensen het leven kosten. Ook verwachten regeringsadviseurs dat de kwestie de vaccinatiebereidheid in het land geen goed doet. De regering wil voor het eind van het jaar twee derde van de zestig miljoen inwoners hebben ingeënt, maar in januari lag het aantal mensen dat zich wil laten vaccineren op 51 procent. Door de beperkte werkzaamheid zal de bereidheid alleen maar verder dalen.

Niet alleen in Zuid-Afrika zijn er zorgen. De Zuid-Afrikaanse coronaversie is inmiddels in 32 landen in de wereld geconstateerd, waaronder Nederland. En met de variant verspreiden ook de zorgen zich. Alle vaccins blijken tot nu minder werkzaam tegen deze variant, al bieden de vaccins van Moderna en Pfizer nog wel in ruime mate bescherming.

De mutatie kan echter verder muteren en ook is er de mogelijkheid dat wanneer de Zuid-Afrikaanse variant in aanraking komt met andere mutaties, zoals de Britse, er weer een nieuwe mutatie plaatsvindt. Zo’n nieuwe versie zou nog besmettelijker kunnen zijn of nog ongevoeliger voor de tot nu ontwikkelde vaccins. Of zo’n versie ontstaat is echter allerminst zeker. Wel is duidelijk dat als er meer mensen besmet zijn en iemand gemiddeld langer ziek is, de kans groter is dat een virus muteert.

Bescherming toch benutten

Verschillende virologen zeggen daarom niet achter het Zuid-Afrikaanse besluit te staan om de vaccinaties op te schorten; ook een beperkte bescherming van 10 procent van het AstraZeneca-vaccin moet volgens hen worden benut.

Behalve Zuid-Afrika hebben landen die het Oxford-vaccin gebruiken nog geen wijzigingen in het vaccinatieprogramma aangekondigd. Wel wordt de proef met het vaccin in Zuid-Afrika op de voet gevolgd en houden gezondheidsdiensten de verspreiding van de Zuid-Afrikaanse variant nauwlettend in de gaten.

Registreer u bij het Friesch Dagblad

Registreren
  • Registreren is zonder kosten of verplichtingen
  • Alle artikelen op frieschdagblad.nl zijn volledig toegankelijk
Hoofdredacteur

Waarom Friesch Dagblad?

  • Het nieuws uit Fryslân
  • Verdieping en duiding bij de actualiteit
  • Opinies en analyses
  • Betrouwbaar, kritisch, evenwichtig en opbouwend
Registreren
Sluiten
Sluiten