Steeds meer vraagtekens bij en kritiek op Kamerverkiezingen in coronatijd

Het kabinet houdt vast aan verkiezingen op 15, 16 en 17 maart. Van verschillende kanten worden echter vraagtekens gezet bij deze data of bij de manier waarop de verkiezingen worden georganiseerd midden in de verwachte derde coronagolf.

Pieter Anko de Vries

Geplaatst: 11 februari 2021 om 17:00

Minister Kajsa Ollongren heeft gezegd dat uitstel niet wordt overwogen. Volgens haar verlopen de voorbereidingen goed.   FOTO: ANP
0%

Deskundigen uit het Outbreak Management Team (OMT) maken zich zorgen over het risico van het houden van verkiezingen terwijl de coronapandemie nog volop woedt.

Het kabinet heeft het OMT nog niet om advies gevraagd over of en hoe de verkiezingen kunnen doorgaan, maar verschillende leden vinden dat het OMT de potentiële gevolgen ervan moet bespreken en doorrekenen. ,,Het heeft gewoon risico’s, die moet je becijferen”, zegt arts-microbioloog en OMT-lid Jan Kluytmans in NRC Handelsblad.

Niet overwogen

Het kabinet heeft tot nu toe, gesteund door de Tweede Kamer, steeds gezegd dat de verkiezingen op 15, 16 en 17 maart met de nodige voorzorgsmaatregelen kunnen doorgaan. Minister Kajsa Ollongren heeft gezegd dat uitstel niet wordt overwogen. Volgens haar verlopen de voorbereidingen goed.

Maar er is meer kritiek op de organisatie van de Kamerverkiezingen. De rechtbank in Den Haag heeft gisteren een door de Partij voor de Dieren (PvdD) aangespannen kort geding behandeld tegen de Nederlandse staat over briefstemmen tijdens de komende verkiezingen voor de Tweede Kamer.

Volgens de PvdD is er sprake van discriminatie als alleen zeventigplussers door de coronacrisis per brief mogen stemmen. Zij worden dan bevoordeeld

Het is zeer ongebruikelijk dat een politieke partij via de rechter een democratisch genomen besluit wil veranderen. Maar volgens de PvdD is er sprake van discriminatie als alleen zeventigplussers door de coronacrisis per brief mogen stemmen. Zij worden dan bevoordeeld en dat is in strijd met het kiesrecht, meent de partij. De partij wil hierover een gerechtelijk oordeel.

Lees ook: Kijk hier het Noordelijk Lijsttrekkersdebat terug

Mensen boven de zeventig mogen per brief stemmen, omdat ze in de regel kwetsbaarder zijn dan jongere mensen. ‘Naast die groep ouderen zijn er echter nog miljoenen volwassenen met onderliggende ziekten die het RIVM ook als ‘kwetsbaar’ aanmerkt’, aldus de PvdD.

Weerklank

Bovendien is er volgens de partij een groep kiezers die onder de huidige omstandigheden liever de stemlokalen mijdt en dus ook graag per brief wil stemmen. De partij wil daarom dat iedereen die mogelijkheid krijgt, liet hun advocaat Phon van der Biesen weten tijdens het kort geding weten. Kwetsbaarheid kan niet door een lokale overheid worden gemeten. Vandaar dat de PvdD wil dat briefstemmen voor iedereen mogelijk wordt.

Het betoog van de PvdD vindt naar eigen zeggen weerklank bij de Nationale ombudsman Reinier van Zutphen en het Nederlands Juristen Comité voor de Mensenrechten, waar 1100 juristen en advocaten bij zijn aangesloten.

Lees ook: Commentaar: Het feest der democratie kent bij deze verkiezingen erg veel gasten

Het kabinet treft voor de komende Kamerverkiezingen verschillende maatregelen zodat iedereen veilig kan stemmen. Behalve dat zeventigplussers per brief hun stem mogen uitbrengen, is een deel van de stembureaus al op 15 en 16 maart geopend, voor kwetsbare mensen onder de zeventig. Ook mag iedereen dit jaar niet voor twee, maar voor drie andere kiezers een volmachtstem uitbrengen.

Britse variant

De regering is er alles aan gelegen om de verkiezingen door te laten gaan, maar de laatste tijd klinken er meer geluiden om het – zeker met het oog op de oprukkende Britse variant van het virus – toch uit te stellen. Diverse burgemeesters pleitten daar bijvoorbeeld afgelopen week voor. Inzet van het kort geding is overigens niet om de verkiezingen uit te stellen, aldus Van der Biesen. ,,Dat zou bijvangst zijn.” Ook Ieder(in), de organisatie die opkomt voor mensen met een chronische ziekte of beperking, vindt dat iedereen per brief zou moeten kunnen stemmen.

Lees ook: Verkiezingen: Een nieuw kabinet wacht een hoop werk

Het kabinet blijft tot nog toe echter vinden dat een zo belangrijke democratische gebeurtenis als verkiezingen niet moeten worden uitgesteld, temeer omdat dit standpunt door zowel de Tweede als de Eerste kamer wordt gedeeld, zo werd tijdens het kort geding door de landsadvocaat naar voren gebracht.

Het kabinet blijft tot nog toe echter vinden dat een zo belangrijke democratische gebeurtenis als verkiezingen niet moeten worden uitgesteld

De prognoses van het aantal besmettingen voor half maart zijn overigens nu nog erg onzeker, aldus arts-microbioloog en OMT-lid Marc Bonten. ,,Krijg je dan een piek, dan is dat een heel slecht moment om veel mensen bij elkaar te brengen, zoals bij verkiezingen. Het gaat om de vraag: welk epidemiologisch risico ben je bereid te nemen?” Een onderzoek naar de Franse regionale verkiezingen tijdens de eerste golf vorig jaar liet zien dat er naar schatting 4000 extra ziekenhuisopnames waren, waarschijnlijk doordat mensen elkaar in of bij de stembureaus hadden besmet.

Gebruikelijk

In meerdere landen is stemmen per post al langer gebruikelijk, in Nederland konden alleen in het buitenland woonachtige stemgerechtigden dat. Vanwege corona krijgen nu ook zeventigplussers die gelegenheid. Dat zijn 2,4 miljoen stemgerechtigden op een totaal van ongeveer dertien miljoen. Volgens peilingen zegt 40 procent van die groep dat zeker te doen. Het ministerie houdt middels ‘meetmomenten’ in de gaten hoeveel mensen er waarschijnlijk gebruik van maken. Campagnes over hoe het werkt, worden geïntensiveerd.

Lees ook: Verkiezingen: Politiek leiderschap vraagt om oplossingsgerichtheid en optimisme

De zeventigplussers kunnen straks meer dan een week van tevoren hun stem in de brievenbus laten glijden (thuis hoeft het vakje niet per se met rood te worden ingekleurd) óf bij coronaproof afgiftepunten inleveren. Wie naar de brievenbus gaat, moet dat wel uiterlijk vrijdag 12 maart voor vijf uur doen, anders komt Post.nl in de problemen. Het postbedrijf heeft speciale sorteerlijnen ontwikkeld.

Op maandag 15 en dinsdag 16 maart is een beperkt aantal stembureaus open voor early voting, vooral bedoeld voor kwetsbare kiezers die bang zijn voor drukte op de verkiezingsdag zelf. Het tellen van de briefstemmen mag overigens op 17 maart al vóór de officiële sluiting van de stembussen (negen uur ‘s avonds) beginnen.

De rechtbank doet op 19 februari uitspraak.

Registreer u bij het Friesch Dagblad

Registreren
  • Registreren is zonder kosten of verplichtingen
  • Alle artikelen op frieschdagblad.nl zijn volledig toegankelijk
Hoofdredacteur

Waarom Friesch Dagblad?

  • Het nieuws uit Fryslân
  • Verdieping en duiding bij de actualiteit
  • Opinies en analyses
  • Betrouwbaar, kritisch, evenwichtig en opbouwend
Registreren
Sluiten
Sluiten