Europese zaken: Strategisch Kompas van EU is van groter belang dan Haagse defensienota

De Europese Unie moet een moderne geopolitieke macht worden. De theorie is duidelijk. Nu de praktijk nog. Want om gelijkwaardig te worden aan de Verenigde Staten moet er nog veel gebeuren.

Koos van Houdt

Geplaatst: 23 februari 2021 om 18:00

Charles Michel sprak zaterdagavond als voorzitter van de Europese Raad in het kader van de jaarlijkse Veiligheidsconferentie in München.   FOTO: EPA
0%

Welkom terug. Dat waren zaterdagavond de vriendelijke woorden van Charles Michel. Als voorzitter van de Europese Raad sprak hij in het kader van de jaarlijkse Veiligheidsconferentie in München. Hij sprak er warme woorden over de nieuwe regering van president Joe Biden van de Verenigde Staten.

Anthony Blinken is de nieuwe Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken. Die logde gisteren vanuit Washington in tijdens de maandelijkse bijeenkomst van de Europese ministers van Buitenlandse Zaken. Met dat gesprek probeerden de Europeanen stap voor stap de kloof tussen Europeanen en Amerikanen na vier jaar Donald Trump wat kleiner te maken. Het is mooi, zei Charles Michel zaterdag, wanneer er trans-Atlantisch weer vanuit dezelfde waarden inzake rechtsstaat en democratie wordt gedacht en gehandeld.

Werkbare verhouding

Toch is ,,welkom terug” niet een rechtstreekse zucht van verlichting. Zaken ontwikkelen zich. De Europeanen ontdekken steeds meer de eigen, machtige plek in de wereld. En de Amerikanen teren nog steeds op oude roem. Als zou de president, die zetelt in het Witte Huis in Washington, nog steeds de machtigste man ter wereld zijn. In werkelijkheid moeten de Europese Unie en de Verenigde Staten leren in een nieuwe situatie tot een werkbare verhouding te komen.

De Europese Unie heeft een grote voorsprong op het gebied van handelspolitiek, op het gebied van het klimaatbeleid en ten aanzien van de zachtere vormen van internationaal beleid. Ontwikkelingssamenwerking is een Europees speeltje. De Europese Unie trekt er ook al maandenlang hard aan om wereldwijd een systeem van de grond te trekken waarin vaccins tegen corona wereldwijd beschikbaar komen. We moeten in ons deel van de wereld ook weer niet denken dat we altijd de tweede viool moeten blijven spelen.

Rusland

Ondertussen wordt de Europese Unie voortdurend met de neus op de feiten gedrukt ten aanzien van de hardere vormen van geopolitiek. Nu blijkt weer dat de Russen nog steeds in staat zijn een Europese vertegenwoordiger voor het buitenlandse beleid op beledigende wijze op zijn plaats te zetten.

De beroemde soft power waarmee de Europese Unie op eigen continent erin slaagt steeds meer vrede en eensgezindheid af te dwingen, werkt buiten het eigen continent maar matig. Mogelijk helpt het de invloed van China en Rusland op het Afrikaanse continent wat in te dammen. Maar dat betekent hard werken. En de zogenaamde atoomdeal met Iran, waar Trump een streep door haalde en Biden weer een bijdrage aan wil leveren, is een kasplantje zonder veel perspectief gebleken. Beter dan helemaal niets.

Dus is iedereen nog blij dat de NAVO nog bestaat. Al lang niet meer de NAVO met grote hoeveelheden tanks op de Noord-Duitse Laagvlakte, die de Russische Beer met veel machtsvertoon tot de orde riep. Nog steeds wel de NAVO waarmee de Amerikanen kunnen pronken om te tonen een machtige wereldspeler te zijn. Maar ook hier worden de bordjes verhangen. De Europese Unie zal de Amerikanen zeker niet de deur wijzen. Die stiekeme atoomparaplu blijft een effectief middel tot bescherming van het Europese continent.

De EU zal Amerika zeker niet de deur wijzen. De stiekeme atoomparaplu blijft een effectief middel tot bescherming van Europa

Toch wil iedereen van die atoomparaplu af. Duur en weinig effectief. Daarvoor in de plaats moet er een NAVO komen waarin de Amerikanen en de Europeanen een gelijkwaardige verhouding opbouwen. Financieel moet de Europese Unie hier een been bijtrekken. De bereidheid daartoe groeit. Als economisch machtige speler is de Europese Unie dat ook aan de wereld verplicht.

Hier valt het term Strategisch Kompas. Het begrip staat sinds een paar maanden centraal in het buitenlands- en defensiebeleid van de Europese Unie. Gisteren was het thema van overleg tussen de ministers van Buitenlandse Zaken. Donderdag of vrijdag spreken de regeringsleiders erover in hun extra digitale Europese Raad.

Het is het begin van een beleidsnotitie. De tekst ervan zal pas over twee jaar klaar zijn. Het beleidsstuk zal van een veel groter belang zijn voor de veiligheid van de Europese Unie en dus van Nederland, dan dat mooie beleidsstuk van de Nederlandse minister van Defensie, Ank Bijleveld over de toekomst van dat Nederlandse leger tot 2035. Bijleveld wist het stuk heel moedig vlak voor het begin van de verkiezingscampagne te publiceren. Het stuk zal zeer waarschijnlijk in een verborgen bureaulade terecht komen.

Niet helemaal terecht. Want het kan de komende tijd best een rol spelen bij de Nederlandse inbreng voor dat Strategisch Kompas. Zeker waar defensie steeds meer uit de tanks moet komen en in kille bedrijfsgebouwen de digitale veiligheid moet leren controleren en verdedigen. In die kille bedrijfsgebouwen wordt het Nederlandse leger ontmantelt en zal het plaats maken voor een Europees leger met evenredige Nederlandse inbreng.

Registreer u bij het Friesch Dagblad

Registreren
  • Registreren is zonder kosten of verplichtingen
  • Alle artikelen op frieschdagblad.nl zijn volledig toegankelijk
Hoofdredacteur

Waarom Friesch Dagblad?

  • Het nieuws uit Fryslân
  • Verdieping en duiding bij de actualiteit
  • Opinies en analyses
  • Betrouwbaar, kritisch, evenwichtig en opbouwend
Registreren
Sluiten
Sluiten