Opinie: Circulair gedrag is makkelijker als het wordt ondersteund door beleid

Als we duurzamer willen leven, moeten we ook onze onbegrensde consumptie begrenzen. Het is gemakkelijker als we dit met z’n allen gaan doen, ondersteund door duurzaam beleid.

Saskia Visser

Geplaatst: 24 februari 2021 om 20:00

Een verwijzing naar de actiefolder in een winkel van Bristol. ‘Zou het niet mooi zijn als mensen die wél folders willen ontvangen een ja-ja-sticker moeten plakken? Zo zou niet-duurzaam leven een stapje extra energie kosten en niet andersom.’   FOTO: ANP
0%

Ja, ik was er een van. Een van die mensen met als goed voornemen duurzamer te gaan leven. Afgelopen jaar had ik eens mijn persoonlijke earth overshoot day (dag waarop de grondstoffen in dat betreffende jaar ‘op’ zijn, red.) berekend en dat was schrikken. Dus heb ik op oudjaarsdag mijn goede voornemen gedeeld (,,Als je maar niet te erg wordt”, riepen mijn kinderen).

Op 2 januari, de beste datum om je goede voornemen te starten, bestelde ik een ja/nee-sticker. Die sticker levert mij een makkelijke besparing van 33 kilogram reclamefolders per jaar op. Dit zet mij aan het denken: waarom moet ik me eigenlijk extra inspannen om te besparen?

Zou het niet mooi zijn als mensen die wél folders willen ontvangen een ja-ja-sticker moeten plakken? Zo zou niet-duurzaam leven een stapje extra energie kosten en niet andersom. De gemeente Amsterdam heeft dit gedaan en in plaats van 210.000 huishoudens ontvangen nu nog maar tachtigduizend Amsterdammers wekelijks dikke pakketten reclamefolders. Een mooie besparing toch? Waarom is dat nog niet ingevoerd in alle Nederlandse gemeenten?

We consumeren ons kapot

Bijkomend voordeel voor mij is dat ik minder hebberig word nu ik geen reclamefolders meer in mijn brievenbus krijg. Ik heb geen enkele behoefte meer om naar de drogist te rennen voor dat megavoordeelpak van twaalf tubes tandpasta of om in de supermarkt te gaan hamsteren. Maar hoewel de huidige lockdown én de ontbrekende folders mijn koopgedrag flink inperken, merk ik dat nadenken over consuminderen lastig is.

Gelukkig kan ik het pleidooi voor een verlichte consumptiedruk van Hans Dagevos erbij pakken. Volgens Dagevos consumeren we ons kapot. Door ons consumptiegedrag hebben we de grens van wat we ‘buitensporige consumptie’ vinden flink opgeschort en dragen we als mensheid zo enorm bij aan ‘de roekeloze overschrijding van ecologische grenzen’.

We moeten óók onze onbegrensde consumptie begrenzen: minder spullen kopen, meer spullen delen, minder verre reizen maken 

Daar heeft hij een punt. Hoewel we het er in Europa over eens zijn dat de circulaire bio-economie de richting is die we moeten opgaan, lukt het ons nooit binnen de grenzen van onze mooie planeet te leven als we steeds maar meer blijven consumeren.

Lees ook: Door circulair toerisme in vakantiehuisje ontdekken hoe fijn gasloos wonen is

Willen we duurzamer leven, dan moeten we niet alleen al onze energie inzetten op het maken van circulaire producten, nadenken over waar we ons voedsel vandaan halen en hoe we energie kunnen besparen. We moeten óók onze onbegrensde consumptie begrenzen: minder spullen kopen, meer spullen delen, minder verre reizen maken en onszelf afvragen waarom we scheepscontainers vol goedkope spullen via lange vaarroutes naar hier laten komen.

Kringlooplandbouw goede basis

Nu denk ik hier met mijn goede voornemen over na en probeer ik duurzame keuzes te maken. Maar het is makkelijker als we dit met z’n allen gaan doen, ondersteund door duurzaam beleid. Dit betekent dus beleid dat zich niet alleen inzet voor een circulaire economie, maar dat we ons ook politiek en maatschappelijk inzetten voor beleidsinitiatieven en leefstijlen om consumptie te verminderen.

Kringlooplandbouw is niet alleen het antwoord op de verduurzamingsopgave van de landbouw, maar ook op een palet aan andere uitdagingen

Nederland heeft al een goede basis hiervoor gelegd door kringlooplandbouw in te voeren. Want kringlooplandbouw is niet alleen het antwoord op de verduurzamingsopgave van de landbouw, maar ook op een palet aan andere uitdagingen.

Lees ook: Verdere ontwikkeling van circulaire economie in Fryslân begint met samenwerken

Zo versterkt het de positie van de boer in de keten, wordt het vertrouwen in voedselproductie hersteld, ontstaat er synergie tussen landbouw en biodiversiteit, draagt het bij aan klimaatadaptatie, gaat het voedselverspilling tegen, leidt het tot een lagere uitstoot van CO2 en andere broeikasgassen, is het goed voor het dierenwelzijn en voorkomt het dat essentiële grondstoffen op raken. Dat schreef hoogleraar Katrien Termeer van de Wageningen universiteit in 2019.

Circulair gedrag?

Wat nu als we het concept van kringlooplandbouw verder uitbreiden door het beperken van overconsumptie hieraan te koppelen – overconsumptie van voedsel, maar bijvoorbeeld ook van textiel? In het rapport Circulaire uitdagingen wordt die koppeling gemaakt. Een opvallende stelling uit het rapport: ‘het Nederlandse poldermodel is misschien niet de beste beleidsweg om de transitie naar een duurzame circulaire economie te maken’.

Lees ook: De nieuwe circulaire economie begint om de hoek

In het rapport besteden de auteurs ook aandacht aan de vraag of er zoiets als ‘circulair gedrag’ bestaat. Een eerste schets van dit begrip beschrijft dit als gedrag dat minder calculerend-controlerend en meer impulsief-innovatief is.

Het is belangrijk genoeg om het begrip verder te verkennen, omdat het kan helpen het circulair gedrag inclusief ‘consuminderen’ van boeren, ketenpartijen en consumenten beleidsmatig te stimuleren en faciliteren. Misschien worden al die ongeadresseerde reclamefolders dan in heel Nederland alleen nog bezorgd bij mensen met een ja/ja-sticker op de brievenbus. En zo wordt het voor mij nog makkelijker om me aan mijn goede voornemen te houden.

Saskia Visser is programmamanager bij Wageningen University & Research van het kennisontwikkelingsprogramma Naar een circulaire en klimaatneutrale samenleving

Registreer u bij het Friesch Dagblad

Registreren
  • Registreren is zonder kosten of verplichtingen
  • Alle artikelen op frieschdagblad.nl zijn volledig toegankelijk
Hoofdredacteur

Opinie: Het gezicht van eenzame ouderen

Opinie

Er zijn in coronatijd weinig activiteiten voor ouderen. En daarmee schiet aandacht voor eenzaamheid en ouderdomsziekten zoals alzheimer of dementie er ook bij in. Een provinciaal n...

11 uur geleden

Lees meer

Thecla Bodewes weet het tij te keren

Economie

Scheepsbouwer Thecla Bodewes (TB) Shipyards heeft vorig jaar bijna zes ton winst gemaakt. In 2019 was nog een reorganisatie noodzakelijk, toen het bedrijf ruim twee miljoen euro ve...

20 uur geleden

Lees meer

Waarom Friesch Dagblad?

  • Het nieuws uit Fryslân
  • Verdieping en duiding bij de actualiteit
  • Opinies en analyses
  • Betrouwbaar, kritisch, evenwichtig en opbouwend
Registreren
Sluiten
Sluiten