Opinie: Het is hoog tijd om te investeren in alle regio’s

Investeringen in de regio’s buiten de Randstad zijn belangrijk voor het welzijn van het hele land. Regiodeals zijn een goed begin, maar er is veel meer nodig. Hier ligt een taak voor het nieuwe kabinet.

Joks Janssen, Bettina Bock, Tjeerd van Dekken, Klaas Fokkinga en Hans Kuipers

Geplaatst: 16 maart 2021 om 17:00

Uitwaaien op de Westerzeedijk bij Harlingen, januari 2021.   FOTO: HOGE NOORDEN/JACOB VAN ESSEN
0%

Als er één ding duidelijk werd tijdens het noordelijk verkiezingsdebat dan is het wel dat de regio’s aan de ‘rand’ van het land veel te bieden hebben. Niet alleen de politici die deelnamen aan het verkiezingsdebat, ook de bestuurders en beleidsmakers in Den Haag erkennen gelukkig steeds meer de kracht en kwaliteit van deze regio’s. Het besef groeit dat we een land zijn dat alleen in samenhang toekomstkansen kan grijpen. Willen we de veerkracht, weerbaarheid en brede welvaart van ons land op peil houden, dan moeten we de bereikbaarheid verbeteren, de kracht van regio’s versterken, en zorgen voor gelijke kansen voor de mensen die er wonen en werken.

De Regiodeals die het huidige kabinet heeft geïntroduceerd zijn daar een mooi voorbeeld van. Met de Regiodeals wordt aan regio’s een kans geboden om, in samenwerking met allerlei ‘streekholders’, maatschappelijke opgaven aan te pakken. Denk aan de omslag naar kringlooplandbouw of de energietransitie. Opgaven die noodzakelijk zijn om de toekomst van heel Nederland veilig te stellen.

Gemeenten in het Noorden teren in op hun reserves en de bodem komt in zicht

Tegelijkertijd is de realiteit weerbarstig. Eén beleidsmatige zwaluw maakt nog geen zomer. Dat blijkt maar weer als we kijken naar de onlangs door het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties gepresenteerde voorstel voor herverdeling van het gemeentefonds. Uit dit fonds ontvangen gemeenten geld van de Rijksoverheid waarmee zij een belangrijk deel van hun uitgaven kunnen bekostigen.

Een kaart met de geografische spreiding van gemeenten die erop vooruitgaan en gemeenten die nadeel ondervinden van de herverdeling laat duidelijk zien dat met name gemeenten in Noord-Nederland er bekaaid vanaf komen. Dat is opmerkelijk want dit ondermijnt de kansengelijkheid van regio’s aan de grenzen van ons land. Hier kampen gemeenten met structurele sociaaleconomische achterstanden. Zo kost de zorg voor kwetsbare inwoners veel meer dan de inkomsten die ertegenover staan. Gemeenten in het Noorden teren in op hun reserves en de bodem komt in zicht. Dat leidt tot prangende situaties. Zo heeft de gemeente Stadskanaal voor het eerst in haar geschiedenis een begroting vastgesteld met een tekort, omdat het gemeentebestuur het niet verantwoord vindt om nog verder te bezuinigen.

Het voorstel voor herijking van het gemeentefonds past in een lastig te doorbreken bestuurlijke trend: namelijk investeren in de mainports in de Randstad, terwijl investeringen in de ‘rand’ van het land stelselmatig achterblijven. Deze groeiende kloof kent niet alleen in sociaal opzicht een grote keerzijde, maar vanuit een breed welvaartsperspectief worden zo kansen gemist.

Welzijn

Recent onderzoek toont niet voor niets aan dat hoe gelijkwaardiger regio’s in een land zijn, hoe hoger het welzijn van het gehele land is. Een ander perspectief is daarom hoognodig – een perspectief waarin het hele land in samenhang wordt bezien en waarin we het potentieel van de regio’s buiten de Randstad beter benutten. Dat helpt niet alleen deze regio’s vooruit, maar houdt ook de Randstad leefbaar.

Een bestuurlijke reset is nodig waarbij consequent wordt gewerkt aan regionale kansengelijkheid. Bijvoorbeeld door te investeren in snelle verbindingen en aantrekkelijke woonmilieus in het Noorden. En door innovaties in de economie, zorg en onderwijs te stimuleren en rekening te houden met regio-specifieke condities. Dunner bevolkte regio’s vragen op het gebied van onderwijs, zorg en openbaar vervoer immers om andere bekostigingssystemen dan drukke, stedelijke gebieden. Als we alleen naar rendement en kosteneffectiviteit kijken, komt de leefbaarheid in de knel.

Schoonheid

Nu we - door de corona maatregelen - noodgedwongen weer meer tijd doorbrengen in eigen land komt voor velen de rijkdom, kwaliteit en verscheidenheid van regio’s weer dichterbij. We (her)ontdekken de schoonheid van het landschap in onze provincies en genieten daar met volle teugen van. Willen we ook na de coronacrisis van deze kwaliteiten blijven genieten, dan moet het roer drastisch om. Het huidige kabinet heeft de afgelopen periode met de Regiodeals een eerste tijdelijke stap gezet, een nieuw kabinet moet hier een structureel vervolg aan geven.

Prof. dr. ir. Joks Janssen is praktijkhoogleraar Brede welvaart in de regio, prof. dr. ir. Bettina Bock is bijzonder hoogleraar Bevolkingsdaling en leefbaarheid voor Noord-Nederland, Tjeerd van Dekken is gedeputeerde provincie Groningen, Klaas Fokkinga is gedeputeerde provinsje Fryslân en Hans Kuipers is gedeputeerde provincie Drenthe

Registreer u bij het Friesch Dagblad

Registreren
  • Registreren is zonder kosten of verplichtingen
  • Alle artikelen op frieschdagblad.nl zijn volledig toegankelijk
Hoofdredacteur

Opinie: Het gezicht van eenzame ouderen

Opinie

Er zijn in coronatijd weinig activiteiten voor ouderen. En daarmee schiet aandacht voor eenzaamheid en ouderdomsziekten zoals alzheimer of dementie er ook bij in. Een provinciaal n...

10 uur geleden

Lees meer

Thecla Bodewes weet het tij te keren

Economie

Scheepsbouwer Thecla Bodewes (TB) Shipyards heeft vorig jaar bijna zes ton winst gemaakt. In 2019 was nog een reorganisatie noodzakelijk, toen het bedrijf ruim twee miljoen euro ve...

19 uur geleden

Lees meer

Waarom Friesch Dagblad?

  • Het nieuws uit Fryslân
  • Verdieping en duiding bij de actualiteit
  • Opinies en analyses
  • Betrouwbaar, kritisch, evenwichtig en opbouwend
Registreren
Sluiten
Sluiten