Verkiezingen 2021: Zo konden blinden en slechtzienden hun stem uitbrengen voor de verkiezingen in Heerenveen

In Heerenveen konden blinden en slechtzienden hun stem uitbrengen met behulp van een speciale mal. Zo kon het – als het goed is – voor het eerst zonder hulp. Er wordt niet veel gebruik van gemaakt, ondanks de drukte.

Wybe Fraanje

Geplaatst: 18 maart 2021 om 09:00

Janienke Knol, voorzitter van het stembureau, toont de stemmal voor blinden en slechtzienden in stembureau Gemeentehuis in Heerenveen.   FOTO: SIMON BLEEKER
0%

,,Wy hawwe it stimbiljet alfêst yn it foar dertusken dien, want dat is een sekuer putsje.” Janienke Knol, voorzitter van het stembureau Heerenveen Gemeentehuis, laat de speciale stemmal zien waarmee blinden en slechtzienden zelfstandig hun stem kunnen uitbrengen. ,,Sjoch: de rûntsjes fan it biljet moatte presys foar dy gatsjes sitte.”

De mal is een withouten bord, waarin 37 rijen gaatjes zijn uitgeboord: precies de 37 partijen die meedoen aan de Tweede Kamerverkiezingen, en in elke rij precies het aantal gaatjes dat er kandidaten voor die partij zijn. Afgezien van de cijfers van de lijsten bovenaan staat er niets op gedrukt.

Bekijk hier de uitslagen per gemeente

Dat maakt dat het een wat onwerkelijk beeld is, maar tegelijkertijd is dit de wereld van een blinde of slechtziende. Die kunnen immers niet of nauwelijks lezen, laat staan al die kleine lettertjes met 1579 namen. Thuis hebben ze wel een kandidatenlijst in braille kunnen aanvragen en raadplegen. In het stemhokje wordt de stemmer via een koptelefoon door de lijsten en namen geloodst. ,,Foarhinne mochten wy wol helpe, mar wat wy wolle is dat eltsenien selsstannich syn stim útbringe kin. No meie wy fisyk helpe – de persoan nei it stimhokje begeliede – mar wy meie fansels it rûntsje net read kleure.”

In 49 stembureaus in Nederland is de mogelijkheid om met een stemmal te stemmen, vertelt stembureaulid Richtsje Stornebrink. Heerenveen is het enige stembureau in Fryslân met deze mogelijkheid. Iedereen uit de gemeente Heerenveen mag hier stemmen. Mensen van buiten de gemeente die van de stemmal gebruik willen maken, moesten daar van tevoren een kiezerspas voor aanvragen. Dat is niet gebeurd, aldus Stornebrink gistermiddag om een uur of drie.

Wy sieten lang te griemen om it stimbiljet krekt foar de gatsjes te krijen

Heel veel wordt de mal niet gebruikt: maandag één keer, dinsdag één keer en gisteren tot 15.00 uur twee keer, waarvan een keer voordat het Friesch Dagblad kwam voor een momentopname in het stembureau. Het ging niet helemaal van een leien dakje, vertelt Knol. ,,Wy sieten lang te griemen om it stimbiljet krekt foar de gatsjes te krijen. Dy man frege oft wy wol in ynstruksje hân hiene. Dat wie eins net sa. Der wie ien filmke en foar de rest moatte wy it sels útfige-learje.”

Al doende leert men. Na het incident van ’s ochtends – de man heeft uiteindelijk een geldige stem kunnen uitbrengen – heeft Knol meteen het volgende stembiljet in de mal geklemd, zodat die klaar is voor een eventuele volgende.

Tent

Het coronastemmen verloopt zonder problemen. De gemeente heeft het stembureau voor de gelegenheid verhuisd naar een tent voor het gemeentehuis, om onnodige loopstromen in en uit het gemeentehuis te voorkomen. Het lijkt nog het meest op een coronateststraat. Aan de ene kant naar binnen, mondkapje op, handen ontsmetten, langs de tafel stembureauleden voor de formaliteiten, het stemhokje in, doorlopen naar achteren waar de stembus staat en aan die kant naar buiten. Het potloodje mag je meenemen, maar veel mensen deponeren het bij de uitgang in een bakje.

Voor het moment van de dag, een uur of elf, is het aardig druk in het stembureau, weten de ervaren stembureauleden. Er staat een rij van soms wel vijf personen voor de deur, terwijl er evenzoveel kiezers binnen zijn. Een 21-jarige hbo-studente Creative business denkt dat de verkiezingen deze keer extra leven. ,,Het is juist in deze tijd belangrijk om je mening te uiten”, zegt ze. Zelf heeft ze bij de vorige verkiezingen niet gestemd. ,,Dat ik nu kom heeft met de huidige tijd te maken. Ik heb op D66 gestemd, al heb ik ook aan de VVD gedacht. Maar ik denk toch dat D66 meer op onderwijs en milieu inzet.”

Een 73-jarige man komt op de fiets even langs het stembureau. ,,Even kijken hoe druk het is. Ik heb in verband met Covid via de post gestemd. Alles is bij mijn vrouw en mij goedgegaan wat dat betreft.”

Toeslagenaffaire

De Heerenvener is altijd zwevend als kiezer, maar nu heeft hij toch op een partij gestemd waarvan hij zegt dat het de zijne niet is. ,,Met de toeslagenaffaire is aan het licht gekomen dat het ambtelijk apparaat disfunctioneert. Het stelsel moet op de kop en er zijn twee Kamerleden die daarvoor hebben gestreden. Mijn vrouw en ik hebben het eerlijk verdeeld: zij op Renske Leijten van de SP en ik op Pieter Omtzigt van het CDA.”

Van zweven is bij een 69-jarige Heerenveense geen sprake. ,,Ik heb vanaf mijn achttiende op de PvdA gestemd en dat heb ik nu weer gedaan. Mijn enige twijfel ging over de kandidaat. Er staat een meneer op nummer 9 die ik leuk vind (Habtamu de Hoop uit Easterein, WF) maar ik vind het zo leuk dat er een vrouw bovenaan staat (Liliane Ploumen) dat ik op haar heb gestemd.”

PVV

Ook trouw in zijn stemgedrag is een 27-jarige dorpsgenoot met een Feyenoord-mondkapje. ,,Ik heb zolang ik mag altijd gestemd, en altijd op de PVV. We hebben een land om trots op te zijn, maar er zijn dingen die anders kunnen en moeten. Bijvoorbeeld in de zorg. Er zijn de laatste jaren ziekenhuizen gesloten. Daar hadden we nu de Covid-patiënten kunnen isoleren en verplegen. Bij het kabinet – demissionair hè – draait het alleen om Mark Rutte en rijke mensen. Zelf zit ik in de bijstand dus dat zegt me niks.”

Registreer u bij het Friesch Dagblad

Registreren
  • Registreren is zonder kosten of verplichtingen
  • Alle artikelen op frieschdagblad.nl zijn volledig toegankelijk
Hoofdredacteur

Opinie: Het gezicht van eenzame ouderen

Opinie

Er zijn in coronatijd weinig activiteiten voor ouderen. En daarmee schiet aandacht voor eenzaamheid en ouderdomsziekten zoals alzheimer of dementie er ook bij in. Een provinciaal n...

10 uur geleden

Lees meer

Thecla Bodewes weet het tij te keren

Economie

Scheepsbouwer Thecla Bodewes (TB) Shipyards heeft vorig jaar bijna zes ton winst gemaakt. In 2019 was nog een reorganisatie noodzakelijk, toen het bedrijf ruim twee miljoen euro ve...

20 uur geleden

Lees meer

Waarom Friesch Dagblad?

  • Het nieuws uit Fryslân
  • Verdieping en duiding bij de actualiteit
  • Opinies en analyses
  • Betrouwbaar, kritisch, evenwichtig en opbouwend
Registreren
Sluiten
Sluiten