Opinie: Maatregelen coronabeleid voldoen aan internationale standaard

Ursula von der Leyen en Ferd Grapperhaus verdienen eerherstel na recente harde kritiek op hun coronabeleid. De rechtbank in Den Haag bepaald niet.

Koos van Houdt

Geplaatst: 02 maart 2021 om 17:00

Willem Engel van Viruswaarheid staat de pers te woord terwijl premier Mark Rutte (R) aankomt voorafgaand het debat over de ontwikkelingen rondom het coronavirus. Het kabinet heeft een aantal versoepelingen aangekondigd maar de avondklok blijft voorlopig nog van kracht.   FOTO: ANP
0%

Zelfs als je op de stadsplattegrond van Den Haag kijkt, springt het direct in het oog. Het Paleis van Justitie ligt veel te dicht aan tegen de beruchte vierkante kilometer van de Haagse kaasstolp. De juristen van verschillende instellingen daar hebben wellicht een teveel aan informele contacten. Soms, als je de ogen sluit, hoor je ze lachen in de besloten raadkamer. We zullen die overheid wel eens.

Dit visioen had ik de afgelopen weken. Want die rechtbank in Den Haag zag wel wat al te snel de kans schoon iets te bewijzen. Natuurlijk hielden de rechters de scheiding der machten wel in het oog. Maar de weegschaal sloeg te ver door. Naar de verkeerde kant.

Dat laatste stelde het Gerechtshof in Den Haag vast. Inderdaad ook gevestigd in datzelfde Paleis van Justitie. Maar met een hard oordeel. De rechtbank zat er niet alleen een klein beetje naast, blijkt uit dat arrest. Nee, die rechtbank heeft de plank volledig misgeslagen.

Natuurlijk wordt niemand blij van al die beperkingen aan het persoonlijke leven. Maar het mag, staat in de Siracusa Principles

De Tweede Kamer is op verkiezingsreces. Dus zal het er niet van komen. Maar eigenlijk zou die Tweede Kamer nu eens minister Ferd Grapperhaus (Justitie en Veiligheid) naar de Kamer moeten roepen en hem diepgaand verontschuldigingen aanbieden. Hoogleraar Jan Brouwer van de Rijksuniversiteit Groningen kreeg onbenoemd ook gelijk. De Wet buitengewone bevoegdheden burgerlijk gezag was wel degelijk een stevige juridische basis voor het afkondigen van een avondklok.

De actiegroep van Willem Engel had in het kort geding en later in hoger beroep nog wat anders aangevoerd. De grondrechten zijn in het geding. De wetgever zou te veel de grenzen van die grondrechten hebben ingeperkt. Internationaal en Europees gezien een indringende vraag. Inderdaad, de lidstaten van de Europese Unie hebben moeite dezelfde koers te kiezen in een crisis die beter op Europees niveau kan worden opgelost dan door iedere lidstaat afzonderlijk.

Resoluut van tafel

Daarom is het arrest van het Gerechtshof in Den Haag op de eerste verjaardag van de coronacrisis in Nederland ook Europees van betekenis. Aangevoerd was dat het beleid van het kabinet in strijd zou zijn met de zogenoemde Siracusa Principles. Het Gerechtshof veegde dat verwijt resoluut van tafel. Maar het wekte de journalistieke nieuwsgierigheid op naar dit document.

Op initiatief van Amerikaanse juristen is in 1985 een document opgesteld door een lange lijst van internationaal aan de weg timmerende juristen. Vanuit Nederland was indertijd de vermaarde hoogleraar P.J.G. Kapteijn, bekend van een handboek over Europees Recht, van de partij. In het stuk wordt de vraag uitgewerkt wanneer en hoe de overheid extra grenzen mag stellen aan de grondrechten. Zoals vandaag vanwege de strijd tegen de pandemie van het coronavirus.

Willem Engel en zijn actiegroep Viruswaarheid stelden dat de overheid te veel inbreuk op deze vrijheidsrechten maakt. Zijn advocaten beriepen zich voor de rechter op deze Siracusa Principles. Het Gerechtshof was er snel mee klaar. Dit stuk maakt juist duidelijk dat de overheid in bijzondere situaties het recht heeft tot dergelijke ingrepen.

Belangrijke uitspraak

Een belangrijke uitspraak. Natuurlijk wordt niemand blij van al die beperkingen aan het persoonlijke leven. Maar het mag, staat in dit stuk. Het is precies beschreven: het moet tijdelijk zijn, het mag niet verder gaan dan strikt noodzakelijk en er moet duidelijk uitzicht zijn op herstel van de oude situatie waarin de grondrechten gewaarborgd zijn. Want grondrechten zijn niet een gunst van de overheid, maar een recht voor alle burgers.

Journalistiek kan daar nog een andere waarneming aan worden toegevoegd. Met het actief door de (Europese) overheid bevorderde vaccinatiebeleid is duidelijk dat naar de beste inzichten wordt gewerkt richting dat herstel van de normale vrijheden. De Europese Commissie heeft pionierswerk verricht. Toen het even fout leek te gaan, werd Ursula von der Leyen daarvoor gehoond en bestreden in het Europees Parlement.

Lees ook: Opinie: De strijd tegen corona bracht schade aan fundamentele rechten en vrijheden

Vorige week bleek overduidelijk waar de fouten zijn gemaakt. Bij de directie van vaccinleverancier AstraZeneca. Tijdens een hoorzitting in het Europees Parlement moest bestuursvoorzitter Pascal Soriot toegeven dat hij er een potje van heeft gemaakt met het nakomen van afspraken over de levering van de afgesproken hoeveelheid vaccins. Je zou zeggen: een mooie opdracht aan datzelfde Europees Parlement om ook Ursula von der Leyen te rehabiliteren voor de verwijten die haar eerder in een plenair debat zijn gemaakt.

Na de afgelopen weken blijken een paar dingen. Rechtbanken zijn niet onfeilbaar. Journalistieke kritiek op de inhoud van vonnissen en arresten moet daarom mogelijk zijn. Maar vooral is nu gebleken dat het coronabeleid van zowel de Europese Commissie als van het Nederlandse kabinet voldoet aan internationaal afgesproken standaarden.

Registreer u bij het Friesch Dagblad

Registreren
  • Registreren is zonder kosten of verplichtingen
  • Alle artikelen op frieschdagblad.nl zijn volledig toegankelijk
Hoofdredacteur

Opinie: Het gezicht van eenzame ouderen

Opinie

Er zijn in coronatijd weinig activiteiten voor ouderen. En daarmee schiet aandacht voor eenzaamheid en ouderdomsziekten zoals alzheimer of dementie er ook bij in. Een provinciaal n...

10 uur geleden

Lees meer

Thecla Bodewes weet het tij te keren

Economie

Scheepsbouwer Thecla Bodewes (TB) Shipyards heeft vorig jaar bijna zes ton winst gemaakt. In 2019 was nog een reorganisatie noodzakelijk, toen het bedrijf ruim twee miljoen euro ve...

19 uur geleden

Lees meer

Waarom Friesch Dagblad?

  • Het nieuws uit Fryslân
  • Verdieping en duiding bij de actualiteit
  • Opinies en analyses
  • Betrouwbaar, kritisch, evenwichtig en opbouwend
Registreren
Sluiten
Sluiten