Haute Bordure: De sociale borduurmachine van Floor Nijdeken met medicijnwerking

Het Fries Museum opent na de lockdown met Haute Bordure. Het Friesch Dagblad blikt vast vooruit op de expositie met ruim 150 kledingstukken met borduurwerk vanaf de zeventiende eeuw. Vandaag: de sociale borduurmachine van Floor Nijdeken.

Diane Romashuk

Geplaatst: 03 maart 2021 om 19:00

In de sociale borduurmachine van Floor Nijdeken mag iedereen een stukje meeborduren.   FOTO: HOGE NOORDEN/JAAP SCHAAF
0%

Van ontmoetingsplek De Voorkamer in Utrecht tot het Zuiderzeemuseum in Enkhuizen, en van Polen en Bulgarije tot New York. De sociale borduurmachine van Amsterdamse ontwerper en borduurkunstenaar Floor Nijdeken, waarmee iedereen kan meeborduren aan een groot kleed, was al op veel plekken te zien. Voor Haute Bordure strijkt zijn Crossover Collective voor het eerst in Fryslân neer, met twee primeurs voor Leeuwarden.

Een minifabriekje, een soort weefhuisje; Nijdekens installatie van 2.20 X 90 x 2.45 meter laat zich lastig omschrijven. Aanschuiven is dankzij de houten bankjes aan weerszijden dan juist weer gemakkelijk gemaakt. Exact de bedoeling. Nijdeken bedacht zijn borduurmachine in 2013 als afstudeerproject voor ArtEZ in Arnhem. ,,Jongeren halen hun kennis tegenwoordig vooral uit boeken en van internet, terwijl wat ouderen weten dreigt te verdwijnen”, motiveert hij. ,,En op onze mobieltjes zitten we heel veel in onze eigen digitale bubbel. Met de machine wil ik mensen weer samenbrengen. Het is een plek om samen iets te maken, maar vooral om verhalen en vaardigheden uit te wisselen.”

Ideaal medium

Borduren is daarvoor een ideaal medium, vindt hij. ,,Bij veel andere creatieve vaardigheden, zoals tekenen, zijn mensen eerder bang dat ze daar niet goed genoeg in zijn. Bij borduren kun je eigenlijk niets verkeerd doen.”

Aan zijn tafel is plek voor zo’n zes tot acht personen. ,,Vaak staan aan de zijkant ook nog wel wat mensen met een handje naar binnen te grijpen.” Mochten de gesprekken al niet vanzelf op gang komen, dan helpt de machine mee. ,,Je moet elkaar bijvoorbeeld wel om het schaartje vragen, daarvan zit er maar één bij. Het verbaast me nog steeds hoe persoonlijk de gesprekken soms ook worden. Bij Kunststation Delden ontstond er zelfs een vriendinnengroep rond de borduurmachine.”

Lees ook: Haute Bordure: Subtiele luxe bij de bruiloft van prinses Beatrix en prins Claus in 1966

Floor Nijdeken begon zijn carrière als planoloog, maar vond later in productontwerp zijn passie. Hij liep stage bij de Bas Kosters en ontwierp onder meer ook de prints op de glazen deuren van de spoedeisende hulp van het Medisch Centrum Leeuwarden. ‘Verzamel momenten, geen dingen’, luidt zijn motto, omdat hij met zijn ontwerpen condities wil scheppen waarin sociale contacten kunnen bloeien. ,,Ambacht als medicijn; voor dingen waar we in de samenleving meer van kunnen gebruiken.”

Vakmanschap blijft nodig: ook als je in de toekomst met een 3D-printer een kunsthartklep wilt maken moet je weten hoe materialen werken

En dat is niet alleen het samenkomen. ,,Een kinderarts die de sociale borduurmachine zag, vertelde me eens hoe goed iets als borduren is voor de fijne motoriek. Dat is zeker waar in een tijd van iPads en swipen. Soms zie ik zelf ook dat jongeren moeite hebben om de draad door de naalden te krijgen, terwijl de oogjes best groot zijn. Dat zijn heftige constateringen.”

Wat Nijdeken betreft, mag de ambachtsschool terugkeren. ,,Vakmanschap blijft nodig: ook als je in de toekomst met een 3D-printer een kunsthartklep wilt maken moet je weten hoe materialen werken. Bijkomend voordeel van bezig zijn met ambacht is dat je ziet dat het tijd en moeite kost om dingen te maken. En dat, als je bijvoorbeeld een t-shirtje van drie euro tegenkomt, er dus waarschijnlijk iets niet klopt.”

Eerste kleurenprint

Om het borduren gemakkelijk te maken, voorziet hij de kleden in zijn machine meestal alvast van een print. Leeuwarden krijgt als eerste een kleurenprint met uitvergrote borduursteken. ,,Een beetje een Gucci-achtig ontwerp met veel kleur en kitsch.” Toch blijft het eindresultaat ook voor hem een verrassing. ,,Mijn voorwerk wordt bijna altijd genegeerd”, lacht hij. ,,In de praktijk ontaardt het vaak meer in een soort wildborduren XL; namen, piemels en hartjes komen eigenlijk altijd wel op de kleden voor.”

Lees ook: Haute Bordure: Mozaïekjurk met een modern liefdesverhaal

Een tweede primeur voor Leeuwarden is de uitbreiding van de grote borduurinstallatie met drie kleinere, mobiele borduurtafels voor twee personen. Leerlingen van het Friesland College hebben ze gebouwd. ,,Het publiek in het Fries Museum mag ze als eerste uitproberen. Daarnaast komen er mobiele exemplaren in de bibliotheek en een verzorgingshuis. Ze kunnen op elke grote tafel worden gemonteerd en zo in de toekomst makkelijk naar nog meer plekken reizen.”

Ik bewaar elk kleed dat met de borduurmachine is gemaakt, inmiddels zijn dat er al zo’n 25 à 30 van 5 meter

Omdat de musea nu gesloten zijn, konden mensen voor de voorjaarsvakantie via het Fries Museum een borduurpakket bij hem bestellen. ,,Die gingen supersnel op. We hebben er ook een instructievideo bij uitgebracht.” Toch hoopt hij de mensen vooral straks in het museum terug te zien, in de toekomst wellicht zelfs met hun eigen werk. ,,Ik bewaar elk kleed dat met de borduurmachine is gemaakt, inmiddels zijn dat er al zo’n 25 à 30 van 5 meter. Ooit wil ik ze allemaal eens samen exposeren.”

www.floornijdeken.nl

Registreer u bij het Friesch Dagblad

Registreren
  • Registreren is zonder kosten of verplichtingen
  • Alle artikelen op frieschdagblad.nl zijn volledig toegankelijk
Hoofdredacteur

Waarom Friesch Dagblad?

  • Het nieuws uit Fryslân
  • Verdieping en duiding bij de actualiteit
  • Opinies en analyses
  • Betrouwbaar, kritisch, evenwichtig en opbouwend
Registreren
Sluiten
Sluiten