Commentaar: Het doorrekenen van verkiezingsprogramma’s biedt de kiezer geen enkele houvast

Deze week kwamen politieke partijen met de doorrekeningen van hun verkiezingsprogramma’s naar buiten. De meeste partijen zorgen met hun plannen voor meer koopkracht voor burgers, zo meldde het Centraal Planbureau (CPB). 

Pieter Anko de Vries

Geplaatst: 04 maart 2021 om 12:00

Gedrag van mensen is meestal niet te vatten in modellen, waardoor voorspellingen nauwelijks realiteitswaarde hebben.   FOTO: ANP
0%

Zoals iedere keer als er verkiezingen worden gehouden wordt er druk gedaan over koopkrachtplaatjes (welke categorie burgers er wel of niet hoeveel op vooruit dan wel achteruit gaat), verhoging of verlaging van het begrotingstekort of de staatsschuld en de hoogte van de belastingen voor burgers en bedrijven.

Niemand heeft iets aan dit soort doorrekeningen (vaak achter de komma), want het gaat over cijfers die nauwelijks realiteitswaarde hebben. De uitkomsten van de berekeningen zijn gebaseerd op modellen en vooronderstellingen, waarvan niemand weet hoe houdbaar die zijn.

Grote verschillen

Want wat zegt een koopkrachtplaatje als je gaat scheiden, een nieuw huis of zelfs maar een andere auto koopt, de kinderen gaan studeren, je partner overlijdt of een pandemie de wereld overvalt? Met andere woorden: elke verandering van parameters (vooronderstellingen) leidt tot grote verschillen in de uitkomsten.

 

Wat zegt een koopkrachtplaatje als je gaat scheiden, een nieuw huis of zelfs maar een andere auto koopt of de kinderen gaan studeren?

Het modellenfetisjisme is een van de grote problemen van de Nederlandse politiek. CDA-politicus Pieter Omtzigt stelde dit aan de kaak in zijn vorige week verschenen boek waarin hij pleit voor een andere manier waarop overheid en burgers met elkaar omgaan. Modellen fungeren op dit moment, trouwens al jaren, als uitgangspunten van beleid. Zo worden maatregelen over stikstof- en klimaatbeleid gebaseerd op modellen waarvan de vooronderstellingen en de uitgangspunten van de rekenmeesters niet bekend worden gemaakt.

Grillig en onvoorspelbaar

Dit wil niet zeggen dat modellen niet behulpzaam kunnen zijn bij het doorrekenen van beleid, maar ze verhullen, als ze als uitgangspunt worden genomen, niet zelden de blik op de werkelijkheid. Sterrenkundigen kunnen met modellen zeer precies voorspellen op welke dag over honderd jaar een zonsverduistering plaatsvindt. Maar sociale, economische en klimaatvoorspellingen laten zich niet zo makkelijk vangen in modellen, omdat menselijke gedragingen en de gevolgen daarvan grillig en onvoorspelbaar zijn.

 

Gedrag van mensen is meestal niet te vatten in modellen, waardoor voorspellingen nauwelijks realiteitswaarde hebben

De economische wetenschap en de sociologie hebben jarenlang geprobeerd zich te verbinden aan exacte wetenschappen, zoals wiskunde en natuurkunde, maar dit streven is steeds mislukt omdat deze wetenschappen gaan over het gedrag van mensen, over psychologie. Gedrag van mensen is meestal niet te vatten in modellen, waardoor voorspellingen nauwelijks realiteitswaarde hebben. Kiezers kunnen daarom koopkrachtplaatjes en toekomstvoorspellingen het best maar negeren en varen op het kompas van hun eigen overtuigingen.

Reageren? Mail dan naar: hoofdredactie@frieschdagblad.nl

Registreer u bij het Friesch Dagblad

Registreren
  • Registreren is zonder kosten of verplichtingen
  • Alle artikelen op frieschdagblad.nl zijn volledig toegankelijk
Hoofdredacteur

Opinie: Het gezicht van eenzame ouderen

Opinie

Er zijn in coronatijd weinig activiteiten voor ouderen. En daarmee schiet aandacht voor eenzaamheid en ouderdomsziekten zoals alzheimer of dementie er ook bij in. Een provinciaal n...

11 uur geleden

Lees meer

Thecla Bodewes weet het tij te keren

Economie

Scheepsbouwer Thecla Bodewes (TB) Shipyards heeft vorig jaar bijna zes ton winst gemaakt. In 2019 was nog een reorganisatie noodzakelijk, toen het bedrijf ruim twee miljoen euro ve...

20 uur geleden

Lees meer

Waarom Friesch Dagblad?

  • Het nieuws uit Fryslân
  • Verdieping en duiding bij de actualiteit
  • Opinies en analyses
  • Betrouwbaar, kritisch, evenwichtig en opbouwend
Registreren
Sluiten
Sluiten