Post uit Virginia: De sterfte onder bijen is tijdens de winter beangstigend hoog in Charlottesville

Winterweer is wonderlijk hier in Charlottesville. De oostkant van het massale Noord-Amerikaanse continent heeft meer een land- dan een zeeklimaat. De Golfstroom matigt de winterkou een beetje, en de lucht koelt meestal tot rond het vriespunt, zelden diep daaronder, wat vaker een paar graden erboven.

Marcel Durieux

Geplaatst: 04 maart 2021 om 19:00

De bijensterfte in Virginia is beangstigend. De afgelopen twee jaren kwam 30 procent van alle bijenvolken niet door de winter, en in 2017-2018 ging zelfs 60 procent dood   FOTO: SHUTTERSTOCK
0%

Maar anderzijds, omdat we op de 38e parallel zijn, even ver naar het zuiden als Athene, is zelfs in de winter de zon hoog en warm. Zo warm dat je vaak midden op de dag lekker zonder jas buiten kunt zijn, zelfs als er sneeuw ligt, zolang je maar in de zon blijft. Als het dan ook nog zo’n dag is dat de lucht een paar graden opwarmt dan is het heerlijk weer, perfect om een uurtje in een ligstoel buiten te zitten.

Nu de bomen bladloos zijn, vangen de bijenkasten op het veld achter mijn huis die warme zon. En als de luchttemperatuur oploopt tot een graad of 10 dan vliegen de bijen. Ze vinden nectar en stuifmeel in de sneeuwklokjes die praktisch de hele winter bloeien. Als ik lekker in mijn ligstoel in de winterzon zit en een paar bijen komen langs zoemen, dan weet ik dat ik beter even kan opstaan om naar het veld te lopen en te zien hoe de zaken daar staan. En dat maakt me altijd een beetje zenuwachtig, want je weet nooit wat je zult vinden.

Beangstigend

De bijensterfte hier is beangstigend. De afgelopen twee jaren kwam 30 procent van alle bijenvolken in Virginia niet door de winter, en in 2017-2018 ging zelfs 60 procent dood. We lezen hoe er steeds minder insecten zijn, we horen die pijnlijke cijfers over verdwijnende bijen. Maar het wordt pas echt als je op zo’n zonnige wintermiddag naar het veld loopt waar de kasten staan. Je ziet wolkjes bijen vliegen voor de ingang van hun woonplaats – maar bij één van de kasten is het stil. Geen bij te zien.

Er is nog zat honing, dus ze zijn niet verhongerd. Niets wijst op parasieten. Weer een volk dood, en je weet weer niet waarom

Met een zwaar gevoel in je buik haal je je spulletjes en opent de kast. Wat dode bijen op de raten, wat dode bijen op de bodem, verder is het leeg. Er is nog zat honing, dus ze zijn niet verhongerd. Niets wijst op parasieten. Weer een volk dood, en je weet weer niet waarom. Want ondanks alle onderzoek zijn we nog altijd niet achter de oorzaak van deze sterfte. Het is niet de kou, daar kunnen ze best tegen. De mijt Varroa destructor speelt een rol.

Lees ook: Achtergrond: Marcel Durieux, gids in het soms wonderlijke Amerika

Wellicht is het niet zozeer de mijt, als wel virussen verspreid door die mijt. Misschien worden bijen verzwakt door langdurige blootstelling aan lage concentraties van insecticiden gebruikt in de landbouw. Het massale bijentransport voor de bestuiving van agrarische gewassen is vast niet goed voor ze, en klimaatverandering ook niet. Misschien is het een combinatie van een aantal dingen. Maar al die theorieën helpen niet zo erg als je op een wintermiddag geen bijen ziet vliegen bij een van je kasten.

Frustratie

Want er is een band, niet met een individuele bij, maar wel met een volk dat je met zorg en aandacht door het jaar hebt geloodst. Voor de nieuweling, de newbee, zoals ze het hier noemen, is het extra zwaar een volk te verliezen. Ik help nieuwe imkers door hun eerste jaar heen, en natuurlijk bespreken we de grote kans dat hun nieuwe bijen het niet zullen halen. Maar ik voelde toch de frustratie in de e-mail die ik een maand geleden van een van mijn ‘leerlingen’ kreeg: ‘Wel, het is een hele poos mooi gegaan, maar nu is het dan toch gebeurd: ik ging vandaag kijken, en al mijn bijen zijn weg…’. Dit voorjaar moet hij opnieuw beginnen.

Bestrijdingsmiddelen tegen Varroa zijn populair. Maar daarmee hebben we voornamelijk de resistentie in de hand gewerkt

En nieuwe bijen zijn duur. Een package (drie pond bijen met een koningin) kost rond de 150 dollar (125 euro). Dat tikt snel aan als je elk jaar een derde van je volken moet vervangen. Dus al weten we de oorzaak van het probleem niet, imkers willen toch wat doen. Bestrijdingsmiddelen tegen Varroa zijn daarom populair. Maar daarmee hebben we voornamelijk de resistentie in de hand gewerkt – analoog aan wat er in de geneeskunde met antibiotica gebeurt.

Lees ook: Post uit Virginia: De enorme witte tent op de parkeerplaats van een oud KMart-warenhuis

Natuurlijke weerstand

Elk middel werkt een tijdje, iedereen is enthousiast, maar dan verschijnen er resistente mijten en het spul is nutteloos geworden. Betere oplossingen zullen liggen in de richting van het kweken van bijenrassen met natuurlijke weerstand tegen de mijt en tegen de virussen, minder bijen op transport door het land, en meer natuurlijke bestrijdingsmiddelen waar geen resistentie tegen ontstaat. Maar dat zijn allemaal dingen die we in niet een paar jaar klaar hebben.

Ik liep naar het veld en keek de tien kasten langs. En ik kon opgelucht ademhalen: bij elke ingang dwarrelde een klein wolkje bijen

Vandaag, na een week kou, was het zo’n dag met een blauwe lucht en een warme zon en een luchttemperatuur rond de 10 graden. Hier en daar, op plekken in de schaduw, lagen nog wat resten sneeuw. En ja: af en toe kwam er een bij langs, op zoek naar eten. Ik liep naar het veld en keek de tien kasten langs. En ik kon opgelucht ademhalen: bij elke ingang dwarrelde een klein wolkje bijen. De winter is nog niet over, maar vandaag, in elk geval, leeft alles nog. Ik kon terug naar mijn ligstoel om nog een uurtje van de zon te genieten.

Marcel Durieux (61) is arts en woont in Charlottesville in de Amerikaanse staat Virginia

Reageren? Mail dan naar: post.uit.virginia@gmail.com

Registreer u bij het Friesch Dagblad

Registreren
  • Registreren is zonder kosten of verplichtingen
  • Alle artikelen op frieschdagblad.nl zijn volledig toegankelijk
Hoofdredacteur

Opinie: Het gezicht van eenzame ouderen

Opinie

Er zijn in coronatijd weinig activiteiten voor ouderen. En daarmee schiet aandacht voor eenzaamheid en ouderdomsziekten zoals alzheimer of dementie er ook bij in. Een provinciaal n...

9 uur geleden

Lees meer

Thecla Bodewes weet het tij te keren

Economie

Scheepsbouwer Thecla Bodewes (TB) Shipyards heeft vorig jaar bijna zes ton winst gemaakt. In 2019 was nog een reorganisatie noodzakelijk, toen het bedrijf ruim twee miljoen euro ve...

18 uur geleden

Lees meer

Waarom Friesch Dagblad?

  • Het nieuws uit Fryslân
  • Verdieping en duiding bij de actualiteit
  • Opinies en analyses
  • Betrouwbaar, kritisch, evenwichtig en opbouwend
Registreren
Sluiten
Sluiten