Waarom rechts-populistische partijen populair zijn in orthodox-christelijke kringen

Wat maakt rechts-populistische partijen populair in sommige orthodox-christelijke kringen? Hoewel de populisten zelf vaak niet gelovig zijn, weten ze wel een satan aan te wijzen.

Pieter Anko de Vries

Geplaatst: 06 maart 2021 om 18:00

Onderzoeksjournalist Sander Rietveld maakt in zijn boek Nieuwe kruisvaarders duidelijk wat de aantrekkingskracht is van rechts-populistische leiders als Geert Wilders (l) en Thierry Baudet.   FOTO: ANP
0%

Rechtse populisten flirten opzichtig met het geloof. Thierry Baudet spreekt over ‘onze fantastische religie’. Tegelijk voelt een deel van de conservatieve christenen zich aangetrokken tot het gedachtegoed van bodem en bloed. Sommige christelijke partijen nemen rechts-populistische retoriek en standpunten over, schrijft onderzoeksjournalist (van televisieprogramma Zembla) Sander Rietveld. Hij groeide op in een orthodox-protestants milieu (Gereformeerde Bond in de Hervormde Kerk) en hij kwam in kringen van Geert Wilders en Thierry Baudet oude bekenden tegen uit zijn conservatief-christelijke verleden.

Rietveld kan beslist niet worden beschouwd als een rancuneuze ex-christen die de gelegenheid te baat neemt om nog even na te trappen. Hij heeft zijn geloof niet vaarwel gezegd, zo laat hij in zijn boek Nieuwe kruisvaarders weten. Maar in de loop van de jaren zijn bij hem wel veel orthodoxe geloofswaarheden weggevallen. En het heeft nogal even geduurd voordat hij zijn fundamentalistische harnas kon neerleggen.

Boodschap van Jezus

In een interview op website Nieuwwij.nl zegt hij dat hij gelovig is en geïnspireerd wordt door de boodschap van Jezus en door kernwaarden als zelfopoffering, vergeving en liefde. ,,En de sociale kracht van het christendom vind ik indrukwekkend, net als de gemeenschapszin die kerken bieden. De kerk is één van de weinige plekken in de samenleving waar vrijwel alle geledingen samen komen: jong en oud, rechts en links, arm en rijk. Ik zou dat niet willen missen.”

Tegenwoordig is de islam de grote vijand. Het gaat voor veel orthodox-christenen om een geestelijke strijd (vandaar de typering van ‘kruisvaarders’)

Rietveld scheert niet alle orthodoxe christenen over één kam. Verre van dat. Maar hij ziet de aantrekkingskracht van populisten voor sommigen van hen. Was vroeger Sovjet-Rusland het Rijk van het Kwaad voor veel conservatieve christenen, tegenwoordig is leider Vladimir Poetin een van hun helden. Vlak onder de Russische heerser staan orthodox-christelijke miljonairs, felle tegenstanders van homoseksualiteit en feminisme en de westerse leefwijze in het algemeen.

Lees ook: Opinie: Het grove antisemitisme in Baudets uitspraken is niet voornaamste probleem

Tegenwoordig is de islam de grote vijand. Het gaat voor veel orthodox-christenen om een geestelijke strijd (vandaar de typering van ‘kruisvaarders’). Een perfecte aansluiting bij populistische partijen. De islam is een kwade geestelijke macht, een satanische godsdienst.

Christelijke waarden

En wat mensen als Baudet en Wilders zo aantrekkelijk maakt voor sommige conservatieve christenen (in de Verenigde Staten is de rechts-radicale lokroep voor conservatieve christenen trouwens veel algemener dan in Nederland) is dat ze christelijke waarden zeggen te omarmen. In ieder geval Baudet spreekt over de gekruisigde Christus als geofferde zondebok en typeert dat als iets wat het christendom zo uniek en revolutionair maakt, omdat mensen verlost worden van hun zonden.

De droom van een christelijk rijk leeft bij velen sterk en de rechtse populisten lijken daarbij voor sommige gelovige groepen een nuttig politiek hulpmiddel te zijn

In één adem zegt hij dat hij dat niet letterlijk gelooft, maar het ziet als een culturele kracht. Dit soort uitspraken moeten wel extreme aantrekkingskracht uitoefenen op orthodoxe protestanten, maar ook op radicaal-katholieken en sommige evangelicale stromingen in binnen- en buitenland.

De droom van een christelijk rijk leeft bij velen sterk en de rechtse populisten lijken daarbij voor sommige gelovige groepen een nuttig politiek hulpmiddel te zijn. De coronacrisis en de blamage van het verspreide nepnieuws hierover van rechtsradicalen in dit verband hebben het enthousiasme enigszins bekoeld, maar volgens Rietveld zijn de onvrede en de gevoelens van slachtofferschap bij veel gelovigen niet verdwenen.

Nieuwe Kruisvaarders. Sander Rietveld. Prometheus, 24,99 euro

Registreer u bij het Friesch Dagblad

Registreren
  • Registreren is zonder kosten of verplichtingen
  • Alle artikelen op frieschdagblad.nl zijn volledig toegankelijk
Hoofdredacteur

Opinie: Het gezicht van eenzame ouderen

Opinie

Er zijn in coronatijd weinig activiteiten voor ouderen. En daarmee schiet aandacht voor eenzaamheid en ouderdomsziekten zoals alzheimer of dementie er ook bij in. Een provinciaal n...

10 uur geleden

Lees meer

Thecla Bodewes weet het tij te keren

Economie

Scheepsbouwer Thecla Bodewes (TB) Shipyards heeft vorig jaar bijna zes ton winst gemaakt. In 2019 was nog een reorganisatie noodzakelijk, toen het bedrijf ruim twee miljoen euro ve...

19 uur geleden

Lees meer

Waarom Friesch Dagblad?

  • Het nieuws uit Fryslân
  • Verdieping en duiding bij de actualiteit
  • Opinies en analyses
  • Betrouwbaar, kritisch, evenwichtig en opbouwend
Registreren
Sluiten
Sluiten