Tweehonderd koeien minder op Schiermonnikoog, als voorbeeld voor aanpak stikstofreductie in Fryslân

Het aantal koeien op Schiermonnikoog zal eind dit jaar met 35 procent zijn verkleind. De plannen om de stikstofuitstoot op het eiland stevig terug te brengen kunnen doorgaan. Dat heeft minister Carola Schouten van Landbouw vrijdag gezegd tijdens een digitaal gesprek tussen de ChristenUnie en FNP.

Wouter Hoving

Geplaatst: 08 maart 2021 om 07:00

De vuurtoren van Schiermonnikoog.   FOTO: ANP
0%

Het afschalen van de boerenbedrijven op Schiermonnikoog wordt gezien als voorbeeldproject. Om de stikstofuitstoot landelijk te verminderen wil de overheid boeren op veel plekken uitkopen of hun veestapel laten krimpen. Zo moet de druk op onder meer natuurgebieden, bodemleven en schone lucht verminderen. Op Schier hebben boeren samengewerkt om tot dit plan te komen.

In 2019 al maakten ze bekend gezamenlijk af te willen schalen, zodat er niet één van de boeren via uitkoop zou verdwijnen. Om de verloren inkomsten te compenseren, wilden de veehouders een deel van de eigen melk verwerken tot eilander kaas. Die omschakeling zou hen twee miljoen euro kosten, in de eerste vijf jaar. Dat bedrag mocht de provincie echter niet geven, omdat dit in Brussel zou worden gezien als staatssteun. Daarom werkten de boeren de laatste anderhalf jaar samen met overheden aan een nieuw plan.

De komende drie maanden wordt duidelijk of de pilot wordt gehonoreerd door het ministerie van LNV. Dat is een formaliteit, we hebben goede hoop

In de nieuwe deal stoten de boeren dik tweehonderd van hun ruim zeshonderd koeien af. De inzet is om dat dit jaar al te doen. Daarvoor krijgen zij twee jaar lang twee miljoen euro rijkssubsidie. Het geld wordt betaald uit het fonds voor proefprojecten van het toekomstige ‘Gemeenschappelijk landbouwbeleid (GLB)’ van het rijk, zegt Michiel Sybesma, projectleider bij de provincie. ,,De komende drie maanden wordt duidelijk of de pilot wordt gehonoreerd door het ministerie van LNV. Dat is een formaliteit, we hebben goede hoop.”

De nieuwe rijksbijdrage valt niet onder de noemer ‘staatssteun’, maar onder de Europese ‘groenblauwe diensten’. Dat is een subsidie voor minder intensief boeren. Als de overeenkomst eenmaal is getekend, kunnen de boeren niet zomaar terug naar hun oude veestapel: het aantal koeien per boerderij is dan vastgelegd. Sybesma: ,,Het gaat om een plafond aan wat er blijft.”

Landbouwareaal niet kleiner

Verkleinen van het landbouwareaal doen de Schierse boeren niet. In de oorspronkelijke plannen was dit wel de bedoeling. Ter compensatie gaan meer koeien weg dan eerder van hen werd gevraagd om de stikstofuitstoot te verlagen: niet 20 maar 35 procent.

Ook zitten in de nieuwe overeenkomst vrijwillige acties zoals een voedselrantsoen en mestverdunning. Onderling hebben de boeren afspraken gemaakt wie de veestapel het verst terugbrengt. Daarbij is de afstand tot een natuurgebied meegenomen: boeren dichterbij Natura2000-gebied - de duinen en Waddenzee - houden relatief minder koeien over.

Voor de kaasmakerij - de boeren willen zo’n 50 procent van de eigen melk verwerken - zullen de boeren snel ook een aanvraag bij de provincie doen van één miljoen. Bovendien zal er na die twee jaar rijkssubsidie, nog drie jaar lang een bedrag van vier ton nodig zijn (in totaal 1,2 miljoen) voor de boeren. Dat bedrag hoopt de provincie ook met GLB-rijkssubsidie uit te keren, maar Fryslân staat garant als dat niet lukt.

Wij vinden dit een voorbeeldproject van hoe je omgaat met stikstof. Boeren werken samen en denken na over de toekomst: hoe kunnen wij op lange termijn werken aan een ander verdienmodel

Dat klinkt als veel geld, geeft provinciaal projectleider Sybesma toe. ,,Maar we staan hier als provincie ambtelijk positief tegenover. Wij vinden dit een voorbeeldproject van hoe je omgaat met stikstof. Boeren werken samen en denken na over de toekomst: hoe kunnen wij op lange termijn werken aan een ander verdienmodel. Daar kunnen wij als provincie ook veel van leren.”

Ludie van der Bijl is een van de zeven veehouders. Toen de gevolgen van het sneuvelen van het PAS-systeem duidelijk werden, zagen de boeren in dat in ieder geval één boer op het eiland zou moeten stoppen, om zo de kwetsbare natuur in het Natura2000-gebied te ontzien. Maar zich laten uitkopen, daar dacht geen van de boeren aan. ,,Wij willen allemaal volwaardig melkveehouder blijven en geen hobbyboer worden. Volgens ons kan dat met 45 tot 50 koeien. Wij willen daarmee niet meer voor de wereldmarkt produceren, maar een eigen product in de markt zetten.”

Van 69 naar 45 koeien

Dus krimpt Van der Bijl zijn eigen veestapel in van 69 naar 45. Hij is blij dat ze samen zo ver zijn gekomen, ,,Het was een lastig proces voor ons. Wij zijn er wel vijf, zes jaar mee bezig geweest, en de laatste jaren heel intensief. Alle boeren moesten er een goed gevoel bij hebben, dat is gelukt.” Ook benadrukt Van der Bijl dat het geld voor deze regeling al gereserveerd stond voor de boeren. ,,Een hele hoop mensen zeggen: ‘Er wordt wel een heleboel geld ingepompt daar op Schiermonnikoog’. Maar vanwege de PAS-maatregelen zouden één of twee bedrijven uitgekocht worden. Daar hebben wij nu een eigen oplossing voor aangedragen. Maar dit geld was al gereserveerd.” Over de provinciebijdrage neemt het College van Gedeputeerde Staten deze maand nog een formeel besluit.

Registreer u bij het Friesch Dagblad

Registreren
  • Registreren is zonder kosten of verplichtingen
  • Alle artikelen op frieschdagblad.nl zijn volledig toegankelijk
Hoofdredacteur

Opinie: Het gezicht van eenzame ouderen

Opinie

Er zijn in coronatijd weinig activiteiten voor ouderen. En daarmee schiet aandacht voor eenzaamheid en ouderdomsziekten zoals alzheimer of dementie er ook bij in. Een provinciaal n...

11 uur geleden

Lees meer

Thecla Bodewes weet het tij te keren

Economie

Scheepsbouwer Thecla Bodewes (TB) Shipyards heeft vorig jaar bijna zes ton winst gemaakt. In 2019 was nog een reorganisatie noodzakelijk, toen het bedrijf ruim twee miljoen euro ve...

20 uur geleden

Lees meer

Waarom Friesch Dagblad?

  • Het nieuws uit Fryslân
  • Verdieping en duiding bij de actualiteit
  • Opinies en analyses
  • Betrouwbaar, kritisch, evenwichtig en opbouwend
Registreren
Sluiten
Sluiten