Haute Bordure: Een zwangerschapsjurk voor Jane Austen-fans en de geheimen van de mannequinage

Het Fries Museum heropent volgende week tijdelijk voor een pilot met coronasneltesten. Het Friesch Dagblad blikt vooruit op de expositie Haute Bordure die er dan onder meer te zien is. Vandaag: de geheimen van de mannequinage.

Diane Romashuk

Geplaatst: 12 april 2021 om 16:00

Hanna Hakvoort met de witte zwangerschapsjapon met boeketten (1825-1830, collectie Koninklijk Fries Genootschap).   FOTO: FRIES MUSEUM
0%

Ein-de-lijk. De witte japon met boeketten was zo’n kledingstuk waarvan Hanna Hakvoort niet kon wachten om die eens op te mogen stellen. Soms heb je dat als collectiebeheerder, vertelt ze. ,,Dat je in de verloren uurtjes de museumdepots bij langs gaat en prachtige kostuums tegenkomt, maar waarvan je weet dat ze jaren in de kast blijven hangen tot er een geschikte gelegenheid komt om ze eruit te halen.”

De witte jurk uit 1825, vermaakt uit een nog circa dertig jaar ouder model, was voor Hakvoort ooit zo’n vondst. ,,Ik ben een enorme Jane Austen-fan en vind alles van rond haar tijd - eind achttiende, begin negentiende eeuw – geweldig.” De boeketten, ofwel bloemmotieven, zijn op de japon geborduurd. Haute Bordure, met ruim 150 kledingstukken met borduurwerk, bracht dus een uitgelezen kans om de jurk aan het publiek te tonen.

Verrassing

Tijdens de voorbereidingen bleek de japon ook nog een verrassing voor haar in petto te hebben. ,,Het was even zoeken naar hoe de jurk precies in elkaar zat. Op de hanger leek de rug heel smal, de voorkant zat juist los.” Na wat passen en meten bleek het om een zwangerschapsjurk te gaan. ,,Voor de pop waar de jurk op ging moesten we dus nog een hele buik gaan maken.”

Het was even zoeken naar hoe de jurk precies in elkaar zat. Op de hanger leek de rug heel smal, de voorkant zat juist los

Zie daar het vaak onzichtbare belang van de mannequinage, waarvoor Hakvoort bij deze expositie samen met specialist Rosalie Sloof verantwoordelijk was. ,,Dat omvat eigenlijk alles wat maar nodig is om te zorgen dat de kleding op z’n mooist op de pop zit”, legt ze uit. ,,Van het zoeken van een bijpassende kraag tot het toevoegen van een parasol of een tasje.”

Lees ook: Haute Bordure: Iedereen heeft z’n eigen handschrift

Legpuzzel

Mannequinage brengt de kleding anders gezegd tot leven. ,,Ik vergelijk het wel met winkelen. Je kiest de kleding op maat en kleur uit vanaf het rek, maar je weet pas echt hoe iets staat als je het aantrekt.” Een expositie voorbereiden is op dit vlak als een enorme puzzel die moet worden gelegd. ,,Voor Haute Bordure moesten om te beginnen heel veel poppen worden aangekleed. Die had het Fries Museum alleen niet.”

Ik vergelijk het wel met winkelen. Je kiest de kleding op maat en kleur uit vanaf het rek, maar je weet pas echt hoe iets staat als je het aantrekt

Je kunt er niet zomaar een aantal bijkopen, weet Hakvoort. ,,Lichaamstypes, houding en kledingvormen verschilden door de eeuwen heen nogal.” Zo was tijdens de Belle époque de s-lijn populair. ,,Een vorm die het vrouwenlichaam vooral kreeg doordat verschrikkelijk strakke korsetten voor veel smallere tailles dan in bijvoorbeeld 1800 zorgden.”

Lees ook: Haute bordure: Borduren in de achttiende eeuw een vrouwending? ,,Dat is een hardnekkig misverstand”

Het Japanse Kyoto Costume Institute heeft standaard mannequins voor diverse tijdsperiodes gemaakt. ,,Maar die zijn vreselijk duur.” Op basis van de paar die het Fries Museum wel had, maakten ze de overige poppen daarom zelf na. ,,Met aquareltape hebben we de basisvormen gemaakt. Waar nodig hebben we daarna de borststukken bijvoorbeeld opgevuld met fiberfill of heupstukken toegevoegd als er rokken wijd uit moesten staan.”

Schouders versmallen

Ook voor de achttiende-eeuwse mannenvesten op deze expositie moesten poppen worden aangepast. ,,Mannen droegen destijds ook korsetten en mannen van nu zijn veel breder, dus we hebben ook flink wat schouders moeten versmallen.” Voor een groene jurk van zijde met geborduurde bloemetjes uit circa 1865 was het zoeken naar het juiste silhouet. ,,Die jurk komt uit een overgangsperiode in de mode. In dit geval hadden we gelukkig een historische foto van de vroegere eigenaresse, Wilhelmina Jacoba Holleman-van Hoven, in de jurk. Aan de hand daarvan hebben we ook naar een losse kraag die leek op die van haar gezocht.”

De zwangerschapsjurk was een schenking van een mevrouw die in het Diakonessenhuis in Leeuwarden werkte

,,Je ziet de kleding onder je handen mooier worden”, is wat ze zo leuk vindt aan dit werk. En soms kom je heel dicht bij de persoon die iets gedragen heeft. ,,De zwangerschapsjurk was een schenking van een mevrouw die in het Diakonessenhuis in Leeuwarden werkte. Door de vrouwelijke lijn in haar familie te volgen kwamen we uit bij een voorouder die tussen 1820 en 1824 drie dochters kreeg. Je weet het nooit zeker maar we denken dat de jurk van haar is geweest.”

Lees ook: Haute Bordure: Er is zoveel meer dan de ‘simpele’ kruissteek

Vanwege de coronacrisis is de expositie nog niet te zien geweest. Maar op 19, 20 en 21 april mogen er 250 liefhebbers naar het Fries Museum dat dan deelneemt aan de landelijke proef met sneltesten. ,,Heel spannend”, vindt Hakvoort. Ze hoopt dat de bezoekers van de mooie kleuren, materialen en de veelzijdigheid van borduurwerk zullen genieten. ,,Ik hoop ook dat de expositie inspireert. Dat het ideeën oplevert over hoe je je eigen kleding met wat aandacht misschien nog wat mooier kunt maken, en er zo misschien ook wel wat langer mee kunt doen.”

Registreer u bij het Friesch Dagblad

Registreren
  • Registreren is zonder kosten of verplichtingen
  • Alle artikelen op frieschdagblad.nl zijn volledig toegankelijk
Hoofdredacteur

Waarom Friesch Dagblad?

  • Het nieuws uit Fryslân
  • Verdieping en duiding bij de actualiteit
  • Opinies en analyses
  • Betrouwbaar, kritisch, evenwichtig en opbouwend
Registreren
Sluiten
Sluiten