Vlieland geeft de jeugd de hoofdrol op 4 mei

Voor de jeugd op Vlieland is door corona dit jaar een bijzondere rol weggelegd bij dodenherdenking: zij bezetten als enige de kerk. Op school zijn ze daarom al druk bezig met de oorlog en op het plein is een Anne-Frankboom geplant.

Wouter Hoving

Geplaatst: 13 april 2021 om 06:00

Eilander en initiatiefnemer Judith van Houten graaft een Anne-Frankboompje in naast het schoolgebouw van De Jutter op Vlieland.   FOTO: DIRK BRUIN
0%

,,Wat is de waarde van een monument?”, vraagt geschiedenisleraar Nynke Bruinsma aan de middelbare-schoolklas van De Jutter op Vlieland. Ze stelt de vraag omdat er sinds vorige week een witte paardenkastanje op het schoolplein staat, als tastbare herinnering aan de Tweede Wereldoorlog. De boom is een nazaat van de Anne Frank-boom in Amsterdam. Vanuit het zolderraam op haar onderduikadres aan de Prinsengracht kon de Joodse Anne Frank de boom goed zien. Ze beschreef de paardenkastanje driemaal in haar dagboek en liet zich ontroeren door zijn schoonheid en bloei.

Op de vraag van Bruinsma reageert een van de leerlingen: ,,Een monument is de plek waar je verhalen leert kennen, om mensen te laten weten hoe het was.” Een ander vult aan: ,,Iets wat op de plek staat, waar iets is gebeurd.”

,,Maar waarom zou je een boom als monument gebruiken?”, vervolgt Bruinsma. De leerlingen uit klas 1 en 2 roepen door elkaar heen woorden die de symboliek van een boom aanduiden. ,,Leven!” ,,Zuurstof!” ,,Vrede!” Een leerlinge voegt toe: ,,De boom betekende licht aan het eind van de tunnel voor Anne Frank.”

De waarde van monumenten

Om de nieuwe Anne Frank-boom goed op waarde te kunnen schatten, werken de leerlingen nu aan een project over monumenten. In de geschiedenisles van Bruinsma moeten de leerlingen zelf een Tweede Wereldoorlogmonument maken, gebruikmakend van verhalen van ooggetuigen. Dat mag Anne Frank zijn, maar ook de eigen opa en oma of een bron op internet. Het monument mag groot zijn als een boom of klein als een struikelsteen en mag allerlei vormen aannemen, zoals een tekening, poster, site, 3D-print of kleibeeld.

Ook de Vlielander bunkers maken de oorlog voor kinderen erg zichtbaar

Docent Bruinsma merkt dat de leerlingen goed over het thema nadenken. ,,De Tweede Wereldoorlog wordt hier op de basisschool al veel behandeld. Vanuit hun eigen interesse zoeken de kinderen ook verhalen op van bijvoorbeeld familieleden en eilanders.” Ook de Vlielander bunkers die onderdeel uitmaken van de Atlantikwall, de Duitse verdedigingslinie tegen geallieerden, maken de oorlog voor de kinderen erg zichtbaar, zegt de docent.

De meeste leerlingen uit Bruinsma’s geschiedenisklas vinden de herdenking dan ook erg belangrijk. Die moet er altijd blijven, zegt Coen Rispens (13). ,,Dat vind ik wel, het is iets heftigs.” Stijn (14) vult aan: ,,Ze hebben voor onze vrijheid gestreden, anders hadden we hier niet zo gezeten.” De ervaringen van Anne Frank noemt Adilia van der Wielen (13) bijzonder. ,,Ze heeft het geschreven zonder te weten dat ze heel beroemd en bekend zou worden.”

Een kerk vol kinderen

Het plan op Vlieland is om de dodenherdenkingsdienst 76 jaar na de oorlog niet - zoals vorig jaar - in een lege zaal te doen. De kerk moet gevuld zijn met kinderen op het eiland, die onderling geen afstand hoeven houden, zegt schoolleider Cees Visser. Hij is betrokken bij de organisatie op 4 mei. Onder normale omstandigheden hebben leerlingen op het eilanden altijd al een grote rol. Ze leggen bloemen, lezen een gedicht, noemen de namen en staan bij de graven.

Dit jaar is die rol nóg groter. Want normaal zit de kerk met 4 mei bomvol volwassenen en kinderen. ,,Omdat dat niet kan, hebben we de droom dat op álle plekken waar normaal volwassenen staan, nu kinderen staan. Ook kinderen van badgasten”, zegt Visser. Voormalig eilandpredikant dominee Frans Weeda leidt de dienst. Hij kiest de muziek en invulling dit jaar samen met de kinderen uit.

Uitgestelde aanplant toch passend

Aanvankelijk was de opgekweekte nazaat van de historische boom op het schoolplein vorig jaar al gepland. Maar niet geplant, want door de coronacrisis werden de plannen even op de lange baan geschoven. Tot nu. Want eigenlijk is het juist mooi om die boom in deze tijd te planten, zegt Visser. ,,De boom was voor het meisje in het Achterhuis symbool van vrijheid en hoop. Wij zijn bezig met de weg uit de coronacrisis, in die zin is de boom ook nu een mooi symbool van hoop en vrijheid.”

,,De echte Anne Frank-boom heeft 170 jaar gestaan. Het zou prachtig zijn als deze boom ook 170 jaar staat om dienst te doen in de lessen geschiedenis en wereldburgerschap.”

Registreer u bij het Friesch Dagblad

Registreren
  • Registreren is zonder kosten of verplichtingen
  • Alle artikelen op frieschdagblad.nl zijn volledig toegankelijk
Hoofdredacteur

Waarom Friesch Dagblad?

  • Het nieuws uit Fryslân
  • Verdieping en duiding bij de actualiteit
  • Opinies en analyses
  • Betrouwbaar, kritisch, evenwichtig en opbouwend
Registreren
Sluiten
Sluiten