Positie Rutte brokkelt af door ‘leugens’

De politiek staat totaal voor aap, zei CDA-leider Wopke Hoekstra gisteren tijdens het debat over het formatieproces van een nieuw kabinet. VVD-leider en premier Mark Rutte kreeg zware verwijten over leugens en zijn ‘geheugenverlies’.

Pieter Anko de Vries

Geplaatst: 02 april 2021 om 10:00

Premier Mark Rutte en VVD-leider in de Kamer gisteren tijdens het debat over de mislukte formatieverkenning. Rutte kreeg kritiek op de wijze hoe hij heeft gesproken over CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt.   FOTO: ANP
0%

Hoe VVD-leider en demissionair premier Mark Rutte het ook probeerde, hij kon de overige fracties van de Tweede Kamer gisteren tijdens het debat over de formatie van een nieuw kabinet niet overtuigen.

Zijn verdediging dat hij geen herinnering had van het feit dat hij de positie van het kritische CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt tijdens gesprekken met de verkenners Annemarie Jorritsma en Kajsa Ollongren ter sprake had gebracht maakte geen indruk op de rest van de Kamer. Rutte had volgens het CDA en andere partijen niet het recht om over een mogelijke toekomstige functie van Omtzigt te spreken.

Het populaire Kamerlid uit Twente werd met meer dan 342.000 stemmen gekozen, alleen al goed voor vijf Kamerzetels.

Met zijn verhaal dat hij geen ‘herinnering’ heeft van zijn opmerkingen over Omtzigt is Rutte politiek in het nauw gekomen. Een week lang had hij ontkend dat hij tegen de verkenners had gesproken over een toekomstig functie van Omtzigt, het Kamerlid dat geldt als een lastige luis in de pels van het kabinet en die samen met Renske Leijten van de SP onder veel tegenwerking van de regering de toeslagenaffaire boven water heeft gebracht.

Verbazing

Rutte verklaarde tijdens het debat tot grote verbazing van de Kamerleden dat hij gisteren al om 7.30 uur ,,via via” te horen kreeg dat hij volgens de notulen de naam van Omtzigt toch had genoemd. Hij weigerde te vertellen wie de bron is, hoewel de hele Kamer daarop aandrong. De fracties kregen de notulen veel later.

Opmerkelijk was naast de geprikkeldheid van CDA-leider Wopke Hoekstra, partijgenoot van Omtzigt, ook de kritische houding van Sigrid Kaag, de leider van D66, de partij waarvan wordt uitgegaan dat die zeker met de VVD een onderdeel van een nieuwe coalitieregering zal vormen. ,,Hier scheiden onze wegen”, zei ze.

De gang van zaken rondom het begin van het formatieproces riep bij de fracties de vraag op of de zogenoemde verkenners wel zo dicht als nu bij de dagelijkse politieke praktijk moeten staan. Er werd door verschillende fracties opgeroepen om mensen als verkenner aan te stellen die verder afstaan van de dagelijkse politiek.

Zo vindt Gert-Jan Segers van de ChristenUnie het een goed idee om de koning weer een rol in het formatieproces te geven. Hij vroeg zich net als andere partijen af of het ,,verstandig is om verkenners te hebben die zo dicht staan op de dagelijkse, Haagse politiek”. Maar een rol voor de koning opperden andere partijen niet.

Ollongren, tot tranen geroerd, zei te goeder trouw de Kamer te hebben geïnformeerd, ,,maar wel verkeerd”. Ze bood haar excuses aan aan de Kamer, het CDA, en specifiek Pieter Omtzigt.

‘Zo kunnen we niet verder’

Beoogd coalitiepartner D66-leider Sigrid Kaag bracht het gebroken vertrouwen duidelijk naar voren, evenals veel andere fractieleiders, zoals CDA-voorman Wopke Hoekstra en SGP-leider Kees van der Staaij. Hoekstra zei het op deze manier: ,,Zo kunnen we niet verder, er zijn veranderingen nodig in de manier waarop Kamer en regering met elkaar omgaan.”

,,Er moet antwoord en excuses komen. Aan Omtzigt, de Kamer, en het CDA”, zei Hoekstra in het felle debat over de verkenningschaos. ,,Hoe kan het dat niemand zich herinnert wat er besproken is?” vroeg Hoekstra zich af. Zowel de verkenners als Rutte zeiden dat Omtzigt niet ter sprake is gekomen in hun gesprek, terwijl uit de gespreksverslagen dat wel blijkt. ,,Hoe kan het nou dat drie volwassen mensen die in staat worden geacht hun moeilijke banen in te vullen, allemaal deze cruciale informatie vergeten?”

Gezag

Kaag, die Rutte gisteren hard aanviel, wil dat een nieuwe verkenner wordt aangesteld met ,,gezag en voldoende afstand tot de politiek”. Alleen zo kan het publiek weer vertrouwen krijgen in ,,deugdelijke processen” om na verkiezingen tot een nieuwe regeringscoalitie te komen.

Daarmee wil Kaag dus af van de huidige verkenners, partijgenoot Wouter Koolmees en VVD’er Tamara van Ark. Van der Staaij, het staatsrechtelijk geweten en langstzittende parlementslid, noemde de hele gang van zaken ,,ontluisterend”. Hij bepleitte dat Kamerleden hun positie als tegenmacht van de regering serieus vorm kunnen geven, zonder dat ze daardoor worden tegengewerkt door het kabinet.

Kaag zei dat de verkiezingen twee weken geleden zijn gehouden midden in ,,de grootste crisis sinds 1945. De kiezers gaven ons hun stem, in het vertrouwen dat daar met de grootst mogelijke zorgvuldigheid mee wordt omgegaan.”

Dat Rutte met de toenmalige verkenners Jorritsma en Ollongren sprak over de positie van CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt, was ,,ongepast” en had volgens Kaag ,,uiterst pijnlijke gevolgen”. Ook de huidige verkenners maakt Kaag verwijten. ,,De waarheid hebben we nu. Althans, dat denken we. Maar ik vraag de verkenners: waarom heeft het zo lang moeten duren?” De Kamer is volgens haar de afgelopen dagen ,,onvolledig, onzorgvuldig en veel te traag” geïnformeerd.

Hoekstra vindt het huidige proces ,,überhaupt kwetsbaar”. Ook Lilianne Ploumen (PvdA) wil een nieuwe verkenner ,,die niet in het centrum van de macht verblijft”. GroenLinks-voorman Jesse Klaver wil het huidige verkennersduo eveneens vervangen.

Kaag maakte met haar inbreng haar debuut als Kamerlid. Ze is nu demissionair minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking.

Registreer u bij het Friesch Dagblad

Registreren
  • Registreren is zonder kosten of verplichtingen
  • Alle artikelen op frieschdagblad.nl zijn volledig toegankelijk
Hoofdredacteur

Opinie: Het gezicht van eenzame ouderen

Opinie

Er zijn in coronatijd weinig activiteiten voor ouderen. En daarmee schiet aandacht voor eenzaamheid en ouderdomsziekten zoals alzheimer of dementie er ook bij in. Een provinciaal n...

10 uur geleden

Lees meer

Thecla Bodewes weet het tij te keren

Economie

Scheepsbouwer Thecla Bodewes (TB) Shipyards heeft vorig jaar bijna zes ton winst gemaakt. In 2019 was nog een reorganisatie noodzakelijk, toen het bedrijf ruim twee miljoen euro ve...

19 uur geleden

Lees meer

Waarom Friesch Dagblad?

  • Het nieuws uit Fryslân
  • Verdieping en duiding bij de actualiteit
  • Opinies en analyses
  • Betrouwbaar, kritisch, evenwichtig en opbouwend
Registreren
Sluiten
Sluiten