Deltaplan Noorden toont noodzaak ministerie van Ruimtelijke Ordening

Het is hoog tijd dat een minister van Ruimtelijke Ordening eens gaat filosoferen wat we met onze ruimte willen. Dat zegt plattelandsgeograaf Tialda Haartsen in reactie op het noordelijke Deltaplan.

Wouter Hoving

Geplaatst: 20 april 2021 om 11:00

Cultureel geograaf Tialda Haartsen. ,,Het is gezelliger voor de leefbaarheid als verschillende generaties door elkaar wonen.”   FOTO: ANNET EVELEENS
0%

In het gisteren bekendgemaakte Bouwstenen voor het Deltaplanstaat dat er in de vier noordelijke provincies Fryslân, Groningen, Drenthe en Flevoland voor 2040 320.000 huizen gebouwd kunnen worden. Dat zijn er 220.000 meer dan de huidige planning. Daarvoor moet het rijk wel eerst 9,5 miljard geven voor de aanleg van spoorverbindingen in het Noorden. In Fryslân zouden er 60.000 huizen bijkomen, 45.000 meer dan nu de planning is.

Het huidige woningtekort in heel Nederland bestaat uit 330.000 huizen. Om die reden noemt plattelandsgeograaf Tialda Haartsen van de Rijksuniversiteit Groningen het ,,niet erg realistisch” om vrijwel al die huizen in het Noorden te bouwen. ,,Het zou prettig zijn als er weer meer gebouwd zou worden. Maar dat moet wel aansluiten bij het ruimtelijk gedrag van mensen.”

Maar wat vooral broodnodig is, zo vindt de geograaf, is dat de regering alle vraagstukken zoals woningkrapte, energie- en landbouwtransitie samen oppakt. ,,Die ruimtelijke visie ontbreekt al tien, vijftien jaar. Dat is jammer, dat moet anders. Voordat er straks keuzes gemaakt worden die niet passen bij de energie- of landbouwtransitie.”

Krimpregio’s

Gedeputeerde Avine Fokkens stelde gisteren in deze krant dat de nieuwe spoorverbindingen en al die extra huizen echt nodig zijn om vergrijzing en ontgroening in de provincie tegen te gaan. Zodat Fryslân geen openluchtmuseum wordt. Maar liggen die gevaren echt op de loer?

Enerzijds lijkt dat nu enorm mee te vallen. Op dit moment is de woningnood in de noordelijke provincies hoog en komen ook veel jonge gezinnen er wonen. Door te weinig huizen steeg de gemiddelde verkoopprijs van Friese woningen het afgelopen kwartaal met 6 procent ten opzichte van het laatste kwartaal van 2020. Als je de prijzen vergelijkt met het eerste kwartaal van vorig jaar, zijn deze zelfs ruim 20 procent hoger, aldus de Nederlandse Vereniging van Makelaars (NVM).

De bevolkingsprognoses van vijftien jaar geleden zijn bijgesteld. In plaats van de verwachte stagnerende of licht dalende lijn blijft het aantal inwoners van Nederland licht stijgen. Dat komt door meer migratie, een hoog geboortecijfer bij die migranten en de ouder wordende bevolking. Met woningnood tot gevolg.

Je kunt ook zeggen: hier bewaren we nog het authentieke Nederlandse land- en erfgoed

Vooralsnog hebben krimpregio’s daardoor geen last van leegstand en verpaupering. Vooral omdat er in het westen van het land te weinig gebouwd is, zegt Haartsen. ,,Westerlingen komen naar het Noorden en drukken de noordelijke bevolking verder naar de krimpgebieden in de regio.”

Anderzijds blijft vergrijzing een reëel probleem. Want als alles weer verandert doordat er gebouwd wordt in het westen of doordat mensen weer dichter bij het werk willen wonen, dan zal ook de krimp weer gedeeltelijk terugkeren, zegt Haartsen. ,,In regio’s aan de rand van Nederland, zoals Noord-Fryslân en Oost-Groningen, merk je dat het eerst. Dat is al sinds de jaren vijftig zo.”

Daarom is het volgens haar nu belangrijker dan ooit dat gemeenten als Noardeast-Fryslân in actie komen. Zij moeten verouderde woningen opkopen en uit de markt halen, om daar nieuwe woningen voor in de plaats te zetten. Dat is veel makkelijker in een woningmarkt met een vraagoverschot. ,,Veel lokale partijen ontkennen nu, in de huidige woningmarkt, een krimpgebied te zijn. Het gevaar ontstaat dan dat je achterover gaat hangen. Je moet dit nu oppakken”, zegt Haartsen. Nú is het momentum van een groeiende woningmarkt. Iets dat hoogstwaarschijnlijk tijdelijk is.

Idylle

Want met nieuwe woningen voorkom je dat de huidige bewoners wegtrekken: het modernere aanbod sluit beter aan bij hun wensen. Het aantrekken van nieuwkomers die blijven ligt volgens Haartsen lastiger in krimpgebieden. Uit kleinschalig onderzoek blijkt dat veel mensen na een tijd weer vertrekken. ,,Die trekken voor de idylle naar het platteland, om de kinderen er te laten opgroeien. Maar als die uit huis gaan of in de middelbareschoolleeftijd komen, willen ze terug naar de dynamiek van de stad.”

Actie in krimpgebied is dus nodig. Al kun je – wat Haartsen betreft – ook de status van een ‘openluchtmuseum’ omarmen. ,,Je kunt ook zeggen: hier bewaren we nog het authentieke Nederlandse land- en erfgoed.” Al geeft ook zij toe: te veel ontgroening en vergrijzing is niet wenselijk. ,,Er moeten mensen blijven om voor de grijzen te zorgen. En het is gezelliger voor de leefbaarheid als verschillende generaties door elkaar wonen.”

Registreer u bij het Friesch Dagblad

Registreren
  • Registreren is zonder kosten of verplichtingen
  • Alle artikelen op frieschdagblad.nl zijn volledig toegankelijk
Hoofdredacteur

Waarom Friesch Dagblad?

  • Het nieuws uit Fryslân
  • Verdieping en duiding bij de actualiteit
  • Opinies en analyses
  • Betrouwbaar, kritisch, evenwichtig en opbouwend
Registreren
Sluiten
Sluiten