Standplaats: Het formele afscheid van een prins

Het afscheid van prins Philip was tot in de puntjes voorbereid. Het leek helemaal af. Maar toch miste Bertjan van de Lagemaat iets: het persoonlijke en de warmte, zoals hij dat zag bij onder meer de uitvaart van prins Claus.

Bertjan van de Lagemaat

Geplaatst: 20 april 2021 om 18:00

De uitvaart van prins Philip vond plaats vanuit St George’s Chapel in Windsor Castle. Bij de Nederlandse kerk in Londen ging de vlag volgens protocol halfstok.   FOTO’S: AFP EN REIN ROOS
0%

Het Verenigd Koninkrijk nam afgelopen zaterdag afscheid van Prins Philip, de hertog van Edinburgh. Het was voor veel mensen een emotioneel afscheid van de 99-jarige prins die ruim 73 jaar getrouwd was met koningin Elizabeth en haar bijna zeventig jaar als prins-gemaal terzijde stond. „De meeste Britten kennen niet de tijd van vóór prins Philip. Hij is altijd onderdeel geweest van ons leven”, sprak een journalist op de radio.

Tegelijkertijd was het ook een ingewikkeld afscheid, vanwege familieproblemen binnen de koninklijke familie – wat te doen met prins Harry en hoe om te gaan met prins Andrew – en vanwege de coronatijd. Een groots afscheid met honderden gasten in Westminster Abbey en een rouwstoet die door Londen trekt met tienduizenden mensen langs de kant van de weg, was onder de huidige omstandigheden absoluut onmogelijk.

Er moest dus veel worden aangepast en dat in een land waar alle protocollen voor het overlijden van belangrijke leden van het koninklijk huis geheel uitgewerkt klaarliggen. De protocollen die naar boven moeten worden gehaald in het geval van overlijden, hebben zelfs een codenaam verbonden aan belangrijke bruggen. Mocht koningin Elizabeth komen te overlijden, dan zal de minister-president een telefoontje uit het paleis ontvangen met de mededeling ‘London Bridge is down’. Op dat moment worden alle procedures in werking gesteld onder de codenaam ‘operatie London Bridge’.

Vorige week vrijdag werd met het overlijden van prins Philip ‘operatie Forth Bridge’ in werking gesteld, genoemd naar de belangrijkste brug van Edinburgh, omdat Philip de hertog van Edinburgh is.

In het geheim geoefend

Wat er moet gebeuren is tot in de details uitgewerkt. In 2019 heb ik zelfs een studiedag voor alle predikanten uit het centrum van Londen bezocht, waarin we werden bijgepraat over wat er op het moment van overlijden vanuit de kerken geregeld moet worden. Ik leerde daar onder meer dat er met regelmaat in het geheim wordt geoefend. En de organist van Westminster Abbey weet van elke royal welke stukken hij moet voorbereiden.

Iedereen was er dus klaar voor en toch moesten we de afgelopen week improviseren vanwege corona. Ook ik was die vrijdag vanaf het middaguur druk met het zoeken naar de juiste informatie en het voorbereiden van de zaken die wij als kerk moesten regelen. De precieze vlag-instructie moest doorgesproken met de koster (Britse vlag halfstok tot de ochtend na de begrafenis), een condoleancebericht moest op de website, de dienst voor zondag aangepast en er kwamen voortdurend berichten binnen van de voorzitter van de Londense werkgemeenschap van predikanten, die gingen over wat er allemaal niet kon vanwege de coronarestricties.

Ik begrijp nu ook waarom ik hier in Engeland vaak complimenten krijg na een uitvaart

Ik was in 2019 na de briefing over ‘operatie London Bridge’ al onder de indruk van de manier waarop men zich voorbereidt op een koninklijke uitvaart, en nu ‘operatie Forth Bridge’ achter de rug is, ben ik minstens zo onder de indruk van de snelheid waarmee men het hele protocol en de uitvaart kan aanpassen aan de huidige omstandigheden. Ook nu was alles tot op de minuut strak geregisseerd en met alle pomp and circumstance(luister en decorum) tot in de puntjes verzorgd. De erewacht van militairen, de muziek die werd gespeeld, de lege koets met op de rijdersplek de attributen van de prins die hij gebruikte bij het mennen. De vier zangers die de door de prins uitgezochte muziek ten gehore brachten en tot slot de doedelzakspeler met het laatste vaarwel. Het leek helemaal af. En toch miste ik iets.

Persoonlijk

Toen ik een dag later een samenvatting van de uitvaart van prins Claus terugkeek, begreep ik wat ik miste: de ruimte voor het persoonlijke en de warmte. Iets dat ik bij Huub Oosterhuis en Carel ter Linden zo sterk voelde en wat ik miste bij de deken van Windsor en de aartsbisschop van Canterbury.

Niets ten nadele van die twee laatsten, want zij deden precies wat er van hen verwacht werd. Maar daarin zijn wij Nederlanders toch anders dan de Engelsen. Ik begrijp nu ook waarom ik hier in Engeland vaak complimenten krijg na een uitvaart. Families verbazen zich erover hoe persoonlijk een uitvaartdienst vanuit de Nederlandse Kerk wordt vormgegeven. Dat zijn ze niet gewend.

Misschien iets dat wij de Engelsen hier in het land van pomp and circumstance kunnen bijbrengen. Al vermoed ik dat er nog heel wat bruggen zullen passeren voordat het koninklijke uitvaartprotocol op dat punt zal worden gewijzigd.

Bertjan van de Lagemaat is predikant van de Nederlandse Kerk in Londen. Reacties: ds.vdlagemaat @gmail.com

Registreer u bij het Friesch Dagblad

Registreren
  • Registreren is zonder kosten of verplichtingen
  • Alle artikelen op frieschdagblad.nl zijn volledig toegankelijk
Hoofdredacteur

Waarom Friesch Dagblad?

  • Het nieuws uit Fryslân
  • Verdieping en duiding bij de actualiteit
  • Opinies en analyses
  • Betrouwbaar, kritisch, evenwichtig en opbouwend
Registreren
Sluiten
Sluiten