Turen naar wakende vuurtoren en wachtende kerk door nieuw kunstwerk van Astrid Nobel op Ameland

In de duinen van Ameland staan sinds vorige week twee bronzen verrekijkers in een blok beton. Eentje kijkt richting de vuurtoren die ’s nachts waakt, de ander richting de Hollumer kerk die er al eeuwen wacht.

Wouter Hoving

Geplaatst: 28 april 2021 om 16:00

De twee bronzen verrekijkers in beton in de duinen bij Hollum op Ameland.   FOTO’S: ASTRID NOBEL
0%

Veiligheid en bescherming is wat de kerktoren en vuurtoren gemeen hebben. Ze fungeerden lange tijd als baken voor de zeevaart. Eerst vervulde het kerkgebouw die rol, later de vuurtoren. Ook deden ze het samen: de vuurtorenwachters lokaliseerden schepen in nood, via de kerkklok werd de bemanning van de reddingsboot in gereedheid gebracht. Inmiddels heeft moderne technologie deze diensten overgenomen. De associatie van de torens met veiligheid zit echter nog in het collectieve bewustzijn van de Amelander opgesloten, stelt kunstenares Astrid Nobel (37) uit Den Haag.

Het nieuwe kunstwerk op Ameland met de titel Waker en wachter is haar ontwerp. De beroepskunstenares – zelf opgegroeid in Hollum – heeft er veel van zichzelf in gelegd.


Astrid Nobel met een metershoge meetlat in de weer om de juiste positie van Waker en Wachter te bepalen, met de kerk van Hollum op de achtergrond.

Oud prisma

Richting de rood-witte vuurtoren uit 1880 kijkt de bezoeker namelijk door een oud prisma van de toren. Dat oude glas is van Nobel zelf, ze kreeg het op de basisschool. Het was rond de vuurtoren, vernield in de Tweede Wereldoorlog, in de grond gevonden. Omdat het prisma het licht breekt, zie je de oude toren overdag in regenboogkleuren. ,,Dan lijkt het een soort waas, een droombeeld: overdag slaapt de toren, ’s nachts waakt hij.” Als je ’s nachts door het prisma kijkt, komt het felle licht van de ‘wakende’ toren erin binnen, waar het in het glas uiteen valt in de kleuren rood, geel en blauw.

Lees ook: Amelandse grafcultuur weerspiegelt de geschiedenis van het eiland

In de andere verrekijker is de dorpskerk – alleen bij dag uiteraard – te zien. De bezoeker kijkt dan precies door de beide vensters van de kerktoren heen naar de lucht erachter. Dat je op die manier door de kerk kan kijken, vindt Nobel iets speciaals. Want waar je ook kijkt op het eiland: op elke plek is het venster bovenin de kerk zwart, behalve op deze plek. Vanaf hier liggen de vensters aan weerskanten van de toren namelijk precies op een lijn.

 

Waar je ook kijkt op het eiland: op elke plek is het venster bovenin de kerk zwart, behalve op deze plek

Nog goed weet Nobel hoe bijzonder ze het vond toen ze als kind richting het dorp fietste en ontdekte dat het zwarte gat bovenin de kerktoren van Hollum zich plotseling opende, en liet vullen met blauwkleurige lucht. ,,Het was magisch, ik ben toen nog teruggegaan om te kijken of dat echt was.”

Het zicht op de vuurtoren, gezien door een prisma. En de toren van de kerk in Hollum gezien door de andere verrekijker.

In de beide verrekijkers is ook een link met heden en verleden. In de verrekijker naar de vuurtoren kijk je letterlijk door het verleden: het prisma van de vorige optiek van de vuurtoren. In de kijker richting de kerk, kijk je dwars door de kerk heen in het luchtledige – een symbool van verwachting en toekomst.

Zichtbaar verleden

Die blik in de toekomst is overigens weer gestoeld op een verleden, vertelt Nobel. Uit funderingsonderzoek van het eerste gebouw op de plek van de kerk is namelijk gebleken dat dit gebouw op een bepaalde positie ten opzichte van de zon stond. Vermoed wordt dat dit met de toenmalige natuurreligie te maken had, nog ver voor het christendom op Ameland zijn intrede deed. Maar ook de veel later gebouwde kerk is in dezelfde hoek ten opzichte van de zon gebouwd. In dat opzicht is het oude verleden nog zichtbaar in het gebouw.

En de toren van de kerk in Hollum gezien door de andere verrekijker.

Lees ook: Tygo (10) is samen met zijn zusjes Bibi en Mila klaar-over voor de padden en salamanders op Ameland

Met het idee voor het kunstwerk liep Nobel al iets langer rond. In 2017 had ze het eerste ontwerp al klaar. In samenwerking met de Stichting Amelander Musea is die er nu gekomen. Al liep het project flinke vertraging op. ,,Dat komt voornamelijk omdat het technisch erg ingewikkeld was om op die plek door het glas van het prisma uit te komen bij de vuurtoren. Het was millimeterwerk.” De kunstenares toog daarvoor onder meer met een meterslange meetlat de duinen in.

 

Juist omdat ik hier ben geboren, ben ik me extra bewust van de verantwoordelijkheid om iets neer te zetten wat waarde heeft voor iedereen die er woont

Het maken van een kunstwerk voor haar geboortedorp, vond Nobel een uitdaging. ,,Juist omdat ik hier ben geboren, ben ik me extra bewust van de verantwoordelijkheid om iets neer te zetten wat waarde heeft voor iedereen die er woont. Daarom heb ik ook de vuurtoren en kerktoren gebruikt, want daar heeft iedereen een band mee.”

Meerdere organisaties op Ameland, de gemeente, het Mondriaanfonds en het Iepen Mienskipsfûns betaalden mee aan het kunstwerk. Het wordt op 12 juni officieel gepresenteerd en komt in beheer van dorpsbelang Hollum.

Registreer u bij het Friesch Dagblad

Registreren
  • Registreren is zonder kosten of verplichtingen
  • Alle artikelen op frieschdagblad.nl zijn volledig toegankelijk
Hoofdredacteur

Waarom Friesch Dagblad?

  • Het nieuws uit Fryslân
  • Verdieping en duiding bij de actualiteit
  • Opinies en analyses
  • Betrouwbaar, kritisch, evenwichtig en opbouwend
Registreren
Sluiten
Sluiten