Woedende burgers lijken tegenwoordig onmisbaar te zijn voor veranderingen in de samenleving

Woede wordt steeds meer geaccepteerd als onderdeel van de manier waarop burgers met elkaar omgaan. Opstandigheid en boosheid lijken onmisbaar te zijn in de samenleving.

Pieter Anko de Vries

Geplaatst: 02 mei 2021 om 19:00

Boze demonstranten tegen het overheidsbeleid op het Museumplein op 17 Januari van dit jaar. Burgers laten de laatste twee decennia hun woede steeds meer blijken.   ROBIN VAN LONKHUIJSEN FOTO: ANP
0%

Burgers zijn de laatste jaren bozer geworden. Woorden als ‘woedend’, ‘boos’ en ‘verontwaardigd’ worden veel vaker in de nieuwsmedia gebruikt dan tien jaar geleden en zeker meer dan twintig jaar geleden.

Zijn uitingen van woede zwak en onbeschaafd? Er wordt in sommige kringen in Nederland zeer afkeurend gesproken over woedende mensen. En woede die gepaard gaat met vernielingen of aanvallen op politie en hulpverleners zijn natuurlijk afkeurenswaardig. Maar dat neemt niet weg dat er tegenwoordig veel meer naar woedende mensen wordt geluisterd dan vroeger, toen uitingen van woede not done waren. Die werden gezien als primitief of immoreel. Tegenwoordig willen we vaak weten wat er precies achter de woede schuilt.

Verrassend actueel

Boosheid wordt steeds belangrijker in de samenleving, schrijft andragoloog (vorming van volwassenen) Nico Koning in zijn net verschenen werk De waarde van woede. Voormalig Denker des Vaderlands Hans Achterhuis schreef het voorwoord in dit boek dat een geschiedenis is van de boosheid, dat verrassend actueel is. Koning doceerde jarenlang filosofie en ethiek aan de Hogeschool van Amsterdam.

Lees ook: Hoe kunstmatige intelligentie en het algoritme mensen in de verdrukking kan brengen

Vroeger hielden mensen hun woede voor zich. Nu doen ze dat niet meer. Burgers hebben meer rechten gekregen. Als hun verwachtingen niet worden ingelost, worden ze boos. Woede is geen zonde meer Ze mag geuit worden. Wat boze mensen verlangen, heeft vaak te maken met meer vrijheid en gelijkheid.

Voorrecht

In de Griekse en Romeinse oudheid was woede een voorrecht van de heersers. Bij de Joden (bijvoorbeeld de profeten) richtte boosheid zich veeleer naar de heersers, vanuit een slavenperspectief, schrijft Koning, en dat bracht onderlinge saamhorigheid met zich mee. ,,Jezus breidde de solidariteit uit naar gekken, kinderen en zondaren als hoeren en tollenaars. Dat was uniek. Het idee dat je begrip moet hebben voor ieder die wordt veracht, komt waarschijnlijk van hem. Ik denk dat je gerust kunt zeggen dat Jezus de kiem heeft gelegd voor emancipatiebewegingen”, zegt Koning in een interview met Trouw.

Het idee dat je begrip moet hebben voor ieder die wordt veracht, komt waarschijnlijk van Jezus. Je kunt gerust zeggen dat Jezus de kiem heeft gelegd voor emancipatiebewegingen

Pas tijdens de Reformatie die begon in de zestiende eeuw werd woede een belangrijk actiemiddel. Het begon met de opstand tegen de kerkelijke hiërarchie van paus, bisschoppen en priesters, met de Beeldenstorm als een zeer duidelijk voorbeeld. Daarna kwam de Franse Revolutie met haar woede tegen de adellijke overheersing, vervolgens de arbeiders vanaf eind negentiende eeuw, de feministen en homo’s in de tweede helft van de twintigste eeuw. De ene emancipatiebeweging lokt de andere uit. Tot aan de #MeToo-beweging, stelt Koning.

Woede is nodig

Hij komt tot de conclusie dat maatschappelijke woede-uitingen niet per definitie moeten worden afgekeurd. Sterker nog, dat mensen woede nodig hebben om zich te verdedigen tegen de pijn die hen kan worden aangedaan in allerlei kleine en grotere sociale verbanden.

Lees ook: Het optimisme over het tijdperk dat aanbreekt na coronapandemie is groeiende

Woede kan wezenlijke veranderingen in de samenleving bewerkstelligen. Een van de voorwaarden is wel dat er een culturele ontvankelijkheid daarvoor aanwezig is. Koning vindt het hoopgevend dat er tegenwoordig meer aandacht is voor woedende mensen.

De waarde van woede. Nico Koning. Damon, 29,90 euro

Registreer u bij het Friesch Dagblad

Registreren
  • Registreren is zonder kosten of verplichtingen
  • Alle artikelen op frieschdagblad.nl zijn volledig toegankelijk
Hoofdredacteur

Waarom Friesch Dagblad?

  • Het nieuws uit Fryslân
  • Verdieping en duiding bij de actualiteit
  • Opinies en analyses
  • Betrouwbaar, kritisch, evenwichtig en opbouwend
Registreren
Sluiten
Sluiten