Hoe de smid Exmorra een kaatsgezicht gaf

Als epicentrum van de veelgeprezen Aldfaers Erf Route bouwde Exmorra de laatste vijf decennia nationale bekendheid op. Maar het dorp is met z’n 475 inwoners natuurlijk veel meer dan het middelpunt van een cultuurhistorische museumroute.

Edward Jorna

Geplaatst: 04 mei 2021 om 17:00

Het bestuur van de jubilerende kaatsclub Exmorra op hett sportveld met de toepasselijke naam ‘Boppeslach’. Van links naar rechts: Sarie Lycklama à Nijeholt, Marco Lemstra, Dennis Wijnalda, Hendry Steigenga en Jelly Kuiper. Sabine Drayer ontbreekt op de foto.   FOTO: SIMON BLEEKER
0%

Neem bijvoorbeeld de kaatsclub. Die behoort, zeker de afgelopen jaren, tot de succesvolste van Fryslân. Wie ’s zomers de kaatsuitslagen in het Friesch Dagbladbestudeert zal dat beamen, want meer dan eens hebben de prijswinnaars Exmorra als domicilie. Vandaag viert het terpdorp een feestje van een geheel andere orde: het is op de kop af vijftig jaar geleden dat KV Exmorra het levenslicht zag.

Dat Exmorra in de jaren voor de oprichting ook al sterk aan de kaatssport gelinkt wordt, dankt het aan één man: Sjouke de Boer. De opslager is in de jaren zeventig van de vorige eeuw een kaatsgrootheid en telkens als zijn naam in de krantenverslagen wordt genoemd komt ook zijn beroep ter sprake. Ook vijftig jaar geleden is het namelijk al bijzonder als je je centen als smid verdient. En dus schrijft het journaille te pas en te onpas ‘de smid van Exmorra’ als ze een synoniem voor De Boer zoeken.

‘Hee ju, do hast de ferkearde foet foar by it opslaan’

Smid is Sjouke de Boer allang niet meer, maar een icoon blijft hij. „It hiele doarp is wiis mei Sjouke”, zo zegt Sarie Lycklama à Nijeholt (49), voorzitter van jubilerende kaatsclub. „Sjouke is in beskieden en noflik man en as der keatst wurdt komt hy hiel faak efkes te sjen. En sa út en troch wol hy dan by in training ek noch wolris in tip jaan. Sûnder dat in oar it hoecht te hearren seit er dan bygelyks: ‘Hee ju, do hast de ferkearde foet foar by it opslaan’.”

In zijn loopbaan, die zo’n vijftien seizoenen telt, slaat De Boer 530 punten bijeen. Met dat aantal staat de opslager, die bekend staat om zijn diepe ballen tegen de kwaadlijn aan, op de achttiende plaats in het puntenklassement aller tijden. „Foar ús generaasje is Sjouke in libbene leginde”, aldus Lycklama à Nijeholt.

De geschiedschrijver van de PC noemt de Sjouke de Boer op de website van de PC een ‘propagandist voor het kaatsen’. En daarmee is niets teveel gezegd. Op ’t Sjûkelân viert hij grote successen. Drie keer wint hij er de PC: in 1973 met Wiep van Wieren en Gerrit van der Heide en in 1977 en 1978 met de gebroeders Wiep en Klaas van Wieren. In 1973 en 1978 wordt hij bovendien tot koning uitgeroepen. Legendarisch is vooral zijn eerste koningstitel, omdat die dag (dan nog) prinses Beatrix en prins Claus de prijzen uitdelen.

Géjanna Buma

Dat De Boer de eerste jaren na de oprichting van KV Exmorra nog steeds de clubkleuren van Bolsward verdedigt, heeft alles te maken met het feit dat KV Exmorra zich pas in 1980 bij de KNKB aansluit. Het enthousiasme over dat besluit is groot, maar voordat de club prijzen gaat winnen moet er nog wel wat gebeuren. Wel is Exmorra de broedplaats van een van de allerbeste kaatssters aller tijden: Géjanna Buma. De negenvoudig winnares van de Froulju’s PC, die later naar Bolsward verhuist, is met 707 punten de onbetwiste nummer twee in het puntenklassement aller tijden. Er is slechts één kaatsster die meer punten pakt dan Buma en dat is, niet geheel toevallig, de vrouw met wie ze veel van haar successen viert: Afke Hylkema.

Net als Sjouke de Boer is Géjanna Buma opslager. „It is nuver”, zegt Lycklama à Nijeholt, „mar yn Eksmoarre wiene de meast súksesfolle keatsers en keatssters meastal opslaggers.” Zelf kan Lycklama à Nijeholt trouwens ook op een schitterende carrière terugkijken. Met 299 punten staat ze op de twintigste plaats in het klassement aller tijden. „En ja, ik wie ek opslagger.”

De voorzitter van van de jubilerende kaatsclub, in het dagelijks leven werkzaam op de afdeling witwasbestrijding van de Rabobank, noemt Exmorra een enorm actief dorp. „Wy dogge it mei-inoar.” ’s Zomers is de kaatsclub de spil in het dorp, in de overige maanden is dat voor de kinderen vooral de christelijke basisschool De Oerdracht. „As keatsbe-stjoer fine wy dat alle bern yn Eksmoarre it keatsen meikrije moatte. Dêryn spilet de skoalle fansels in geweldige wichtige rol.”

Donkere wolken

Wat dat betreft hangen er donkere wolken boven het voormalige vissersdorp, want vanwege het teruglopende aantal leerlingen sluit de lagere school volgend jaar zomer de deuren. Samen met haar medebestuursleden beseft Lycklama à Nijeholt dat de kaatsclub daarmee voor een enorme uitdaging staat. „Omdat de skoalle ticht giet, stjoere âlden dy’t hjir nij komme te wenjen har bern no faak al nei oare plakken nei skoalle. Dy bern binne foar ús dreger te berikken. Wy sille it as keatsklup noch breder sykje moatte en ús oanslute moatte by oare aktiviteiten op it doarp. Allinnich sa hâlde je goed kontakt mei de bern.”

Hoewel het plezier altijd voorop staat, is de club trots op successen van de afgelopen jaren. Sinds Simon Minnesma van Stichting Score in Exmorra trainingen verzorgt is er een opgaande lijn te zien.

De eerste ‘grote’ prijs die de club wint is in 2015 de schooljongensbond. Christiaan Stremler, Dennis Strikwerda en Pieter Jan Leijenaar tekenen voor de zege en die laatste schrijft een jaar later ook al zijn tweede ‘klassieker’ op zijn naam door met Albert Feenstra en Jelmer Dijkstra te zegevieren op de jongensbond. Saillant detail: in de finale rekent Exmorra af met buurman Gaast-Ferwoude. Op de Freule lukt het spijtig genoeg tot drie keer toe nét niet om te zegevieren. In 2016 en 2018 wint Exmorra de kleine premie en in 2017 verliest het de finale, uitgerekend tegen de ‘grote buurman’ Bolsward.

Pieter Jan Leijenaar is inmiddels doorgedrongen tot de hoofdklasse en wat KV Exmorra (185 leden) betreft blijft het daar niet bij. Lycklama à Nijeholt: „By it kompetysjekeatsen lizze wy faak seis of sân perken. Dêr binne wy wiis mei. Mar it begjint by de jeugd. Keatsende bern lûke oare bern nei it fjild. Dat wolle wy graach sa hâlde.”

Registreer u bij het Friesch Dagblad

Registreren
  • Registreren is zonder kosten of verplichtingen
  • Alle artikelen op frieschdagblad.nl zijn volledig toegankelijk
Hoofdredacteur

Waarom Friesch Dagblad?

  • Het nieuws uit Fryslân
  • Verdieping en duiding bij de actualiteit
  • Opinies en analyses
  • Betrouwbaar, kritisch, evenwichtig en opbouwend
Registreren
Sluiten
Sluiten