Wie wordt bij de kandidaat-Bondskanselier van de Duitse christendemocraten, CSU-leider Markus Söder (l) of CDU-voorzitter Armin Laschet?

Achtergrond: Lijsttrekkerstrijd tussen Laschet en Söder binnen het CDU nadert het kookpunt

Wie wordt bij de kandidaat-Bondskanselier van de Duitse christendemocraten, CSU-leider Markus Söder (l) of CDU-voorzitter Armin Laschet? Foto: EPA

Wordt het Armin Laschet, of wordt het toch Markus Söder? Deze vraag houdt politiek Duitsland al dagenlang in de greep. Vandaag wordt een uitslag verwacht, waarna zal moet worden begonnen met herstelwerk. De strijd beschadigt de Duitse christendemocraten.

CDU en CSU zijn er niet in geslaagd de machtsstrijd tussen de twee kandidaten voor het lijsttrekkerschap en dus ook voor het Bondskanselierschap binnenskamers te houden. De grote CDU staat achter Laschet (60), minister-president van Noordrijn-Westfalen (NRW) en de kleine Beierse zusterpartij CSU achter Söder (54), minister-president van Beieren.

Zondag verklaarde Söder dat hij beschikbaar is, als de CDU hem wil. Maandag steunde het partijbestuur unaniem Laschet en maandagavond verklaarde Söder dat het niet kon zijn dat zo’n dertig man bepalen wie lijsttrekker wordt. Hij zocht bredere steun, want hij wist dat de CDU-basis er anders over denkt. De CDU/CSU fractie in de Bondsdag vergaderde dinsdagmiddag en van de 245 fractieleden deden 66 aan de discussie mee. Van hen steunden verreweg de meesten Söder. Söder stijgt ook in de opiniepeilingen: zo’n 15 procent van de kiezers is voor Laschet, 57 procent voor Söder.

Grote verdeeldheid

De verdeeldheid is groot. Als Söder het wordt, verlaten velen de partij, maar omgekeerd ook. Söder staat voor daadkracht, Laschet voor overleg. De 1,94 meter lange Söder domineert het debat, de 1,72 lange Laschet laat anderen de ruimte. Beiden regeren met succes hun deelstaten. Tijdens de coronapandemie heeft men behoefte aan iemand die weet te regeren en weet door te zetten, na de pandemie is er vast behoefte aan bruggen bouwen om de grote verschillen in bevolking en economie te lijf te gaan. Bondskanselier Angela Merkel zwijgt, wat kan ze ook anders?

Als Laschet verliest, wordt dat als falen beschouwd. Hij was in januari verkozen tot CDU-partijvoorzitter

Beide heren moeten nu zelf tot overeenstemming komen. Laschet zal niet gauw opgeven, Söder nog minder. Als Laschet het wordt, kan Söder zonder gezichtsverlies zich verder wijden aan Beieren. „In Beieren is mijn plaats”, roept hij al maanden. Als Laschet verliest, wordt dat als falen beschouwd. Hij was in januari verkozen tot CDU-partijvoorzitter. Dat hij dan als grootste partij moet inleveren zal de CDU en hem geen goed doen; ze zullen als de grote verliezer worden beschouwd.

Opmars van De Groenen

Bij de grootste concurrent Bündnis90/Die Grünen gaat het er heel anders aan toe. Daar gaat het om de duo-partijvoorzitters, Robert Habeck (51) en Annalena Baerbock (40). Habeck is de ideale schoonzoon, gemoedelijk, vooral filosofisch, eertijds minister van Milieu in Sleeswijk-Holstein. Baerbock is de scherpe politica, zonder regeringservaring, opvallend goed van de tong-riem gesneden en in debatten overtuigt zij door haar dossierkennis.

Lees ook: Achtergrond: Duitse verkiezingen staan dit jaar in schaduw van corona, virus tempert verkiezingsvuur

De Groenen maken maandag bekend wie het wordt. Als er al een interne machtsstrijd is, is dat in ieder geval binnenskamers. De kans is reëel dat het Baerbock wordt, zij is immers vrouw en bij gelijkwaardige kandidaten wordt het een vrouw, zo is het beleid van de Groenen.

Als de Unie nog eens 3 procent zakt en De Groenen winnen 3 procent, zijn De Groenen de grootste en wordt Baerbock Bondskanselier

De Groenen winnen in de opiniepeilingen, CDU/CSU staat op fors verlies. De twee kruipen naar elkaar toe. Als de Unie nog eens 3 procent zakt en De Groenen winnen 3 procent, zijn De Groenen de grootste en wordt Baerbock Bondskanselier. Door het geharrewar binnen CDU/CSU is die kans aanwezig. Het schrikbeeld voor de Unie, maar wel degelijk een scenario waar in Duitsland rekening mee wordt gehouden.

Annalena Baerbock. Foto: AFP

Stap twee is dan: welke coalitie komt er en werkt de Unie daaraan mee, (groen-zwart) of komt er een groen-rood-rood coalitie (De Groenen, SPD en Die Linke)? Met Die Linke gaat het bergafwaarts, die optie is amper meer mogelijk, wellicht dan de Ampelkoalition (de verkeerslichtcoalitie: rood-geel-groen) met de Liberale FDP? Die voelt daar niet veel voor.

Scherven

Of het nu Söder of Laschet wordt, de rijen in deze coronacrisis en in de verkiezingscampagne voor 26 september zullen gesloten moeten worden. Er zijn maar weinig mensen die inschatten dat dat snel gebeurt. Integendeel, wie zal straks de scherven opruimen en hoe lang gaat dat duren?